II SA/Po 824/25

Dnia 11 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 roku sprawy ze skargi K. M. czynność Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 16 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu ucznia do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącej kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 10 września 2025 r. K. M. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy o zwrot kosztów dowozu ucznia - A. M. do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...]. W odpowiedzi pismem z dnia 16 września 2025 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy powołując się na treść art. 39 ust. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 Prawo oświatowe (Dz. U. 2025 poz. 1043 t.j.; zwanej dalej: p.o.) wyjaśnił, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Burmistrz wyjaśnił, że pismem z dnia 12 września 2025 r. Dyrektor Zespołu Placówek Specjalnych w [...] - najbliższej szkoły podstawowej - stwierdził, iż jednostka zapewnia warunki niezbędne do kształcenia dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną: niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz autyzmem. Posiada również wykwalifikowaną, specjalistyczną kadrę oraz realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Na tej podstawie Burmistrz stwierdził, że Zespół Placówek Specjalnych w [...] spełnia zarówno warunek odległości geograficznej - najbliższej szkoły podstawowej od miejsca zamieszkania dziecka, jak i warunek możliwości wypełnienia wymagań niezbędnych dla ucznia. Dowóz do Zespołu Placówek Specjalnych funkcjonuje również w formie dowozu zamkniętego i realizowany jest przez Miasto i Gminę [...] na wniosek rodzica. Mając to na uwadze Burmistrz stwierdził, że zwrot kosztów dowozu ucznia do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] nie znajduje uzasadnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. M. zarzuciła Burmistrzowi naruszenie: 1) art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej w przypadku, gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego, w szczególności stwierdzona w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego u dziecka skarżącej niepełnosprawność - niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym sprzężona z autyzmem, wynikająca z orzeczenia konieczność objęcia dziecka zajęciami rewalidacyjnymi, jak również fakt, że Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...] do której uczęszcza dziecko świadczy usługi w zakresie rewalidacyjno-wychowawczym w tym dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi winna skutkować zastosowaniem do niniejszego wniosku art. art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. 2) art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. poprzez jego niezastosowanie do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej w przypadku, gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego, w szczególności stwierdzona w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego u dziecka skarżącej niepełnosprawność - niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym sprzężona z autyzmem, wynikająca z orzeczenia konieczność objęcia dziecka zajęciami rewalidacyjnymi, jak również fakt, że Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...] do której uczęszcza dziecko świadczy usługi w zakresie rewalidacyjno-wychowawczym w tym dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi winna skutkować zastosowaniem niniejszego przepisu do wniosku skarżącej i jego uwzględnieniem; 3) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. (w przypadku uznania, że do niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o.,) poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, jak również niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało: a) błędnym ustaleniem istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych w postaci błędnego ustalenia, że Szkoła Podstawowa wchodząca w skład Zespołu Placówek Specjalnych w [...] zapewnia warunki niezbędne do kształcenia dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną: niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz autyzmem i realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniego A. M., podczas gdy placówka ta, między innymi z uwagi na trwający tam szeroko zakrojony remont nie jest w stanie zapewnić małoletniemu odpowiednich warunków i realizacji zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, uczęszczanie do tej placówki zaburzyłoby rozwój dziecka, a najbliższą placówką zapewniającą warunki niezbędne dla kształcenia i rozwoju A. M. jest Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...]; b) niewykazaniem przez Burmistrza Miasta i Gminy możliwości zapewnienia realizowania wszystkich zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego A. M. w Szkole Podstawowej wchodzącej w skład Zespołu Placówek Specjalnych w [...], podczas gdy okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla uznania czy placówka ta może być uznana za placówkę najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o.; 4) art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionej odmowie skarżącej zwrotu kosztów dowozu syna A. M. do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] wynikającej z uznania szkoły bliższej geograficznie - Szkoły Podstawowej wchodzącej w skład Zespołu Placówek Specjalnych w [...] za szkołę najbliższą w rozumieniu tegoż przepisu, podczas gdy szkoła ta, w przeciwieństwie do Szkoły Specjalnej nr [...], nie spełnia potrzeb syna skarżącej wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a zatem nie może zostać uznana za szkołę najbliższą w rozumieniu tego przepisu i nie było podstaw do odmowy skarżącej zwrotu kosztów dowozu syna do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...]. Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, uznanie uprawnienia skarżącej do otrzymania zwrotu kosztów dowożenia niepełnosprawnego dziecka A. M. do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...], zasądzenie od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Skarżąca wniosła ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w skardze dokumentów. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że jej syn w tym roku skończył [...] lat, jest dzieckiem niepełnosprawnym, a jego niepełnosprawność datowana jest od urodzenia — stosownie do orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. oraz orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. (które skorygowało wcześniejsze orzeczenie wskazując, że niepełnosprawność chłopca datuje się od urodzenia). Wydane zostało również orzeczenie nr [...] z dnia 21 lipca 2025 r. o potrzebie kształcenia specjalnego na okres I etapu edukacyjnego ze względu na występujące u dziecka niepełnosprawności sprzężone — intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz autyzm. Rozpoznanie lekarskie małoletniego obejmuje: autyzm dziecięcy, zaburzenia hiperkinetyczne, upośledzenie umysłowe - nieokreślone. Orzeczenie wskazuje, że małoletniego A. należy objąć kształceniem specjalnym dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi — intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz autyzmem. W ocenie skarżącej najbliższą szkołą, która oferuje najlepsze warunki dla małoletniego A. , dostosowane do jego niepełnosprawności jest Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...] Jak wskazała skarżąca Burmistrz błędnie uznał, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o., podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego winna skutkować zastosowaniem do niniejszego wniosku art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. U A. M. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego stwierdzono niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym sprzężoną z autyzmem. Z orzeczenia wynika też konieczność objęcia dziecka m.in. zajęciami rewalidacyjnymi. Małoletni może być zatem uznany za osobę objętą dyspozycją art. 39 ust. 2 pkt 2 p.o. Ponadto Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...] do której uczęszcza dziecko świadczy usługi w zakresie rewalidacyjno-wychowawczym w tym dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi, a zatem może zostać uznana za ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy w rozumieniu art. art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. W świetle wykładni funkcjonalnej, systemowej i historycznej art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. należy uznać, że również udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych zorganizowanych w placówce, która umożliwia dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki lub innej jednostce systemu oświaty, a nie wyłącznie w ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym, należy uznać za objęty dyspozycją art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. Zatem jeżeli w danej placówce, w tym szkole specjalnej prowadzone są zajęcia rewalidacyjne, a orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia stwierdza potrzebę jego udziału w tego rodzaju zajęciach, nie ma racjonalnych podstaw, aby pozbawić takiego ucznia uprawnienia płynącego z normy zawartej w art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...], do której uczęszcza syn skarżącej podobnie jako ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze, zapewnia realizację zadań edukacyjnych i zajęć rewalidacyjnych. W przypadku uznania, że do niniejszej sprawy zastosowanie znajduje jednak art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., ponieważ organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, jak również nie podjął wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś skutkowało błędnym ustaleniem istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych w postaci błędnego ustalenia, że Szkoła Podstawowa wchodząca w skład Zespołu Placówek Specjalnych w [...] zapewnia warunki niezbędne do kształcenia dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną: niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz autyzmem i realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniego A. M.. Tymczasem w placówce tej trwa remont i panują ciężkie warunki socjalne. Remont obejmuje również zburzenie części budynków, przez co dzieci uczą się w warunkach zastępczych — lekcje prowadzone są w sali sportowej, w której klasy powstają przez oddzielenie kawałka sali parawanami. Przyjęcie dziecka skarżącej do tej placówki wymagałoby utworzenie nowego zespołu, a udział dziecka w zajęciach z dziećmi z lekką niepełnosprawnością intelektualną, byłoby to całkowicie sprzeczne z jego dobrem. W Szkole w [...] brakuje środków finansowych i nie jest możliwe finansowanie pewnych zajęć, aktywności. W szkole pracuje również bardzo mała liczba specjalistów. To wszystko powoduje, że szkoła ma dużo bardziej ogólne podejście do uczniów i nie dostosowuje zajęć i programu do ich indywidualnych potrzeb. Organ oparł się wyłącznie na piśmie Dyrektorki Szkoły, ale nie sformułował żadnych konkretnych argumentów. Brak jest odniesienia się przez Burmistrza do konkretnych zaleceń wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej. Ponadto błędnie uznał Szkołę w [...] za "szkołę najbliższą", bowiem na użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy wniósł o jej oddalenie w całości. Wyjaśnił, że celem ustalenia czy Szkoła Podstawowa Specjalna przy Zespole Placówek Specjalnych w [...] dysponuje zapleczem, specjalistyczną kadrą oraz zajęciami, które zaspokoją potrzeby ucznia w przedstawionym przypadku.W w dniu 11 września 2025 r. zwrócił się do Zespołu Placówek Specjalnych w [...] z pismem, w którym opisano anonimowo przypadek mający miejsce w niniejszej sprawie, opierając się na informacjach zawartych we wniosku złożonym przez skarżącą oraz w załączonych do niego kopiach dokumentów (orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 11 czerwca 2025 roku, orzeczenie nr [...] z dnia 21 lipca 2025 roku o potrzebie kształcenia specjalnego, zaświadczenie z dnia 11 czerwca 2025 roku o przyjęciu do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...]). Dyrektor Zespołu Placówek Specjalnych w [...] pismem z dnia 12 września 2025 r. potwierdziła, że Szkoła Podstawowa Specjalna przy Zespole Placówek Specjalnych w [...] zapewnia niezbędne warunki do kształcenia dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz autyzmem. W piśmie tym Dyrektor wskazała również, iż jednostka posiada dobrze wykwalifikowaną kadrę oraz realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Zdaniem Burmistrza z zebranych informacji wynika zatem, że Szkoła Podstawowa Specjalna przy Zespole Placówek Specjalnych w [...] ma możliwość zrealizowania zaleceń wynikających z orzeczenia nr [...] z dnia 21 lipca 2025 roku o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanego przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] i będzie w stanie zapewniać prawidłowy przebieg wychowania i nauczania dziecka, dostosowany do jego zdolności psychofizycznych. Z treści statutu Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] wynika, iż jest ona ośmioletnią publiczną szkołą podstawową - dokładnie tak samo, jak Szkoła Podstawowa Specjalna przy Zespole Placówek Specjalnych w [...] Stwierdził, że plan lekcji realizowany przez A. M. - przywołany w skardze, jako fakt potwierdzający realizację przez ucznia zajęć edukacyjnych i rewalidacyjnych w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [...], a tym samym jako potwierdzenie szczególnego charakteru tej jednostki - wprowadza w błąd, gdyż rodzaj prowadzonych zajęć wynika wprost z rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 20 maja 2024 roku w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2024 r. poz. 781 z późn. zm.), i dotyczy wszystkich szkół w Polsce. Plan lekcji A. M. - przedstawiony w skardze, jako potwierdzenie faktu zajęć prowadzonych w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [...] - co do zakresu obowiązkowych zajęć edukacyjnych i rewalidacji wyglądałby tak samo jak w Szkole Podstawowej Specjalnej przy Zespole Placówek Specjalnych w [...]. Burmistrz wyjaśnił, że szkołą "najbliższą" jest szkoła położona geograficznie najbliżej miejsca zamieszkania ucznia z niepełnosprawnością ale jednocześnie zapewniająca odpowiednie warunki do kształcenia dzieci z różnego rodzaju niepełnosprawnościami. Odległość miejsca zamieszkania ucznia A. M. od Zespołu Placówek Specjalnych w [...] wynosi 8,3 km, natomiast od Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] - 30,9 km. Szkoła Podstawowa Specjalna przy Zespole Placówek Specjalnych w [...] jest zatem szkołą najbliższą geograficznie, położoną o ok. 22 km bliżej miejsca zamieszkania ucznia A. M., niż Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...]. Ponadto Burmistrz zaznaczył, że pismem 4 listopada 2025 r., Dyrektor Zespołu Placówek Specjalnych w [...] poinformowała, iż Zespół Placówek Specjalnych w [...] zapewnia wszelkie warunki niezbędne do kształcenia dzieci zmagających się z problemami opisanymi w orzeczeniu nr [...] z dnia 21 lipca 2025 r. o potrzebie kształcenia specjalnego. Ponadto w piśmie tym Dyrektor wskazała również, że pomimo trwających prac remontowych szkoła dysponuje wymaganym zapleczem oraz wyspecjalizowaną kadrą i jest w stanie zrealizować wszystkie zalecenia wskazane przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] w ww. orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że odmowa zwrotu kosztów transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, zwanej dalej: p.p.s.a.), na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 146 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o., który przewiduje, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Z kolei w myśl art. 39a ust. 1 p.o. obowiązek ten gmina spełnia albo poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. Celem - powyższego unormowania jest pomoc rodzinom wychowującym uczniów niepełnosprawnych w wieku do 21 roku życia i ułatwienie realizacji przez takie osoby obowiązku nauki (wyrok NSA z 30 października 2020 r., I OSK 1087/20; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Interpretacja normy art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. wymaga jej zestawienia z niepełnosprawnością konkretnego dziecka, która to niepełnosprawność może różnić się zarówno rodzajem, jak i zakresem. Dlatego zawarte w art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. pojęcie "bliskości" składa się zarówno z elementu dotyczącego położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, jak również z drugiego elementu jakim jest posiadanie przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie danego dziecka z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element musi być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń nie może modyfikować organ reprezentujący gminę (por. wyrok NSA z 28 października 2021 r., III OSK 3909/21). Szkołą najbliższą jest tylko szkoła pozwalająca realizować pełny zakres zaleceń zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (por. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., I OSK 1961/14; z 28 października 2021 r. III OSK 3909/21, z 11 grudnia 2024 r., III OSK 6846/21; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że w przypadku, gdy organ twierdzi, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zostanie zapewniona przez inną placówkę, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, powinien również wykazać, że ta najbliższa (geograficznie) placówka może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności, dokonując w tym zakresie indywidualnej oceny, w szczególności w świetle orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Należy przy tym zauważyć, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 p.o. musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy (por. wyroki WSA w Poznaniu z 4 grudnia 2025 r., IV SA/Po 852/25; z 17 lutego 2021 r., II SA/Po 398/20; WSA w Gdański z 18 czerwca 2020 r.,III SA/Gd 769/19; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo wyjaśnić należy, że stosownie do art. art. 127 ust. 1 p.o. kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 7 p.o. Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Zgodnie natomiast z art. 127 ust. 3 p.o. dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust. 10. Kształcenie specjalne, jak wynika z art. 127 p.o., polega zatem na stosowaniu specjalnej organizacji nauki i metod pracy z dziećmi i młodzieżą niepełnosprawnymi oraz niedostosowanymi społecznie. Należy podkreślić, iż obowiązkiem wszystkich szkół i placówek jest uwzględnianie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz predyspozycji dzieci i młodzieży. Niektórym z nich system oświaty musi jednak stwarzać dalej idące udogodnienia w celu korzystania z konstytucyjnego prawa do nauki. Pojęcie kształcenia specjalnego obejmuje zatem nie tylko specjalnie dostosowany proces nauczania, wychowania i opieki, lecz wszelkie formy umożliwiania uczniom (wychowankom) trwale lub tylko czasowo niepełnosprawnym realizowania zindywidualizowanego kształcenia, form i programów nauczania lub uczestnictwa w zajęciach rewalidacyjnych. W każdym zatem przypadku kształceniem specjalnym obejmuje się wyłącznie dzieci i młodzież, które z uwagi na niepełnosprawność lub niedostosowanie społeczne nie są zdolne do udziału w procesie kształcenia organizowanym na zwykłych zasadach, dotyczących ogółu uczniów. Przy ocenie potrzeby objęcia ucznia kształceniem specjalnym znaczenie ma przede wszystkim stopień jego indywidualnych możliwości i potrzeb edukacyjnych. Przesłanką objęcia kształceniem specjalnym jest orzeczenie wydane przez zespół orzekający w poradni psychologiczno-pedagogicznej (M. Pilich (w:) A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art. 127). W niniejszej sprawie stanowisko organu w zasadniczej mierze oparte zostało na wyjaśnieniach Dyrektor Zespołu Placówek Specjalnych w [...] (pismo z 12 września 2025 r.). W piśmie Dyrektor Zespołu Placówek Specjalnych wskazano, że jednostka zapewnia warunki niezbędne do kształcenia dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną: niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz autyzmem. Posiada również wykwalifikowaną, specjalistyczną kadrę oraz realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Tylko i wyłącznie na tej podstawie Burmistrz stwierdził, że Zespół Placówek Specjalnych w [...] jest szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. W ocenie organu spełnia ona zarówno warunek odległości geograficznej - najbliższej szkoły podstawowej od miejsca zamieszkania dziecka, jak i warunek możliwości wypełnienia wymagań niezbędnych dla ucznia. Zdaniem Sądu ocena taka była co najmniej przedwczesna. Nie uwzględnia ona indywidualnego przypadku niepełnosprawnego dziecka, w kontekście orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniego syna skarżącej, a opiera się jedynie lakonicznym stwierdzeniu, że Zespół Placówek Specjalnych w [...] spełnia zarówno warunek odległości geograficznej - najbliższej szkoły podstawowej od miejsca zamieszkania dziecka, jak i warunek możliwości wypełnienia wymagań niezbędnych dla ucznia. Podkreślić trzeba, że do czynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego do ośrodka rehabilitacyjno-edukacyjnego w zakresie rozstrzygnięcia i uzasadnienia należy stosować te same zasady (per analogiam), jakie stosuje organ załatwiając sprawę w formach określonych w k.p.a. Wnioskodawcy jako rodzice dziecka niepełnosprawnego maja prawo oczekiwać szczególnie wnikliwego rozpoznania ich sprawy, w tym również wszechstronnego odniesienia się przez organ do wszystkich okoliczności i dowodów istotnych w sprawie (wyrok NSA z13 lutego 2024 r. III OSK 2269/23; http;//orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne organu wymagały skonfrontowania przedłożonych przez skarżąca orzeczeń z dnia 21 lipca 2025 r. oraz z 11 czerwca 2025 r. z możliwościami zapewnienia przez Zespół Placówek Specjalnych w [...] metod pracy i nauki, dostosowanych do wskazań wynikających z tych orzeczeń, a takich ustaleń w niniejszej sprawie zabrakło. Zauważyć trzeba, że w orzeczeniu z 21 lipca 2025 r. w sposób obszerny przedstawiono zalecenia w zakresie kształcenia syn skarżącej, a zagadnienie to nie zostało przeanalizowane przez organ. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie może pozostawać też podniesiona w skardze okoliczność prowadzenia w Zespole Placówek Specjalnych w [...] robót budowlanych. Okoliczność tą organ powinien uwzględnić dokonując oceny, czy placówka ta zapewnia aktualnie warunki umożliwiające prawidłowe kształcenie dziecka skarżącej. Brak ustaleń w powyższym zakresie stanowił podstawę uwzględnienia skargi. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska skarżącej, iż w sprawie zastosowanie znaleźć powinien art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. Powołany w skardze przepis stanowi, iż obowiązkiem gminy jest zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą 24 rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, 25 rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Wniosek skarżącej dotyczył zwrotu kosztów dojazdu do szkoły (Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...]), a nie ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, zatem przepis art. art. 39 ust. 4 pkt 2 p.o. nie znajdował zastosowania. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie ocenić, czy Zespół Placówek Specjalnych w [...] spełnia wymogi uznania go za placówkę najbliższą w świetle kryteriów przedstawionych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Dokonując tej oceny obowiązkiem organu będzie ustalenie czy placówka ta pozwala realizować pełny zakres zaleceń zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając kwotę uiszczonego przez skarżąca wpisu od skargi, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenia pełnomocnika ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.)