I FZ 208/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 20 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 267/25 oddalające wniosek o wyłączenie Sędziów WSA w Białymstoku Justyny Siemieniako, Marcina Kojło i Pawła Janusza Lewkowicza od rozpoznania sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 16 maja 2025 r., [...] w przedmiocie odmowy sprostowania omyłki pisarskiej w uzasadnieniu decyzji wydanej w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 267/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie ze skargi J.B. (dalej: Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 16 maja 2025 r., nr [...], oddalił wniosek o wyłączenie Sędziów WSA w Białymstoku Justyny Siemieniako, Marcina Kojło i Pawła Janusza Lewkowicza. 1.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji stanowiły przepisy art. 18, art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). 1.2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że argumentacja Skarżącego z wniosku z 16 września 2025 r. nie wskazywała na istnienie po stronie wymienionych we wniosku sędziów okoliczności realnie, obiektywnie budzących wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Uzasadnienie wniosku sprowadzało się do wezwania sędziów do składania oświadczeń woli odnośnie zapoznawania się z treścią skargi, aktami sprawy, określenia przedmiotu sprawy czy treści uzasadnienia wyroku. Zdaniem jednak Sądu pierwszej instancji, tak uzasadniony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem wskazane w nim argumenty, z uwagi na brak ich uprawdopodobnienia i jedynie insynuacyjny charakter, nie wskazywały na istnienie po stronie wnioskowanych do wyłączenia sędziów okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Oprócz tego, jak podał Sąd, nawet fakt wielokrotnego wydania przez tych samych sędziów rozstrzygnięć w sprawach strony, także rozstrzygnięć w odbiorze strony niekorzystnych dla niej – nie oznacza, że sędzia utracił przymiot bezstronności. Tym bardziej bezpodstawne było żądanie Skarżącego do składania przez sędziów oświadczeń woli o wskazanej przez niego treści. Ponadto, wskazani do wyłączenia Sędziowie złożyli oświadczenie o braku okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym osobiście przez Skarżącego, zarzucono naruszenie: 1) art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P. przez oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów na podstawie okoliczności, które nie stanowiły podstawy żądania wyłączenia tychże sędziów, albowiem podstawą wniosku o wyłączenie: a) nie było niezadowolenie z poglądów prawnych sędziów, ani niezadowolenie z dotychczas wydanych przez tych sędziów wyroków, lecz fakt naruszenia powagi rzeczy osądzonej w postaci wyroków własnych WSA w Białymstoku, sądów cywilnych i karnych - czyli świadome naruszanie art.170 P.p.s.a. i analogicznych norm prawnych z Kodeksu postępowania cywilnego i karnego; przy czym sam zarzut nie był zgłoszony bezpośrednio w tymże wniosku, lecz wcześniejszych, a zaskarżone postanowienie powiela argumentację z innej sprawy, gdzie taki zarzut też nie został rozpoznany; b) nie była antypatia do sędziów, lecz niechlujstwo sędziów polegające na tym, że na posiedzeniach niejawnych rozpatrują między innymi [pic]sprawy na rozstrzygnięcie organu, które nie jest objęte zakresem zaskarżenia, które trwa nadal ponieważ sprawa nie została zwrócona do Organu w celu uzupełnienia skarżonego rozstrzygnięcia o odmowę sprostowania pomyłki w uzasadnieniu (taka odmowa nie wynika z sentencji decyzji, lecz z uzasadnienia); 2) art.22 § 2 P.p.s.a., a polegający na tym, że wniosek oddalono w oparciu o oświadczenia sędziów, iż nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia, gdy przepis nakłada na sędziów obowiązek złożenia wyjaśnień co do podstawy faktycznej wniosku - w tym przypadku sędziowie powinni zaprzeczyć zamiarowi podpisania się pod wyrokiem przygotowanym przez ich asystentów lub personel pomocniczy sędziów (referendarzy lub sekretarki), a tym samym brak takich wyjaśnień oraz brak żądanych oświadczeń z pisma procesowego potwierdza, że sprawa w rzeczywistości nie byłaby rozpoznana na posiedzeniu niejawnym (wyrok został przyniesiony w tzw. teczce). W oparciu o zarzuty wniesiono: uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania, to jest w celu złożenia przez sędziów wymaganych art. 22 § 2 P.p.s.a. wyjaśnień co do okoliczności stanowiących podstawę wyłączenia, a przez to uznanie w postanowieniu odwoławczym, że blankietowe oświadczenia woli o braku podstaw do wyłączenia - czyli de facto oświadczenia o braku zgody na wyłączenie - nie mogą zostać potraktowane jako wymagane przez wskazany przepis wyjaśnienia; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Zażalenie podlega oddaleniu. 3.2. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą, które uzasadniałaby wyłączenie od orzekania. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza przyczynami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 P.p.s.a. - wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego na mocy art. 19 P.p.s.a. Zarazem instytucja wyłączenia sędziego nie może być wykorzystywana do przewlekania postępowania sądowego, względnie kształtowania składu sądu zgodnie z subiektywnymi odczuciami stron tego postępowania. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony co do negatywnego do niej nastawienia sędziego (stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie - zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 40/15, 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II FZ 625/20). 3.3. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku dokonał prawidłowej oceny wniosku Skarżącego. Przede wszystkim Skarżący nie wskazał na istnienie okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności Sędziów, które po uprzednim ich uprawdopodobnieniu, mogłyby na podstawie art. 19 P.p.s.a. stanowić przesłankę wyłączenia Sędziów od udziału w sprawie. Skarżący nie przedstawił konkretnych i weryfikowalnych okoliczności, które wskazywałyby na stronniczość Sędziów oraz żadnego dowodu na poparcie swojego wniosku w zakresie przesłanek z art. 18 lub art. 19 P.p.s.a. Skarżący oczekiwał złożenia przez poszczególnych Sędziów oświadczeń o treści we wniosku wskazanej. Podczas gdy ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje instytucji wykreowanej żądaniem Skarżącego. Same treści oczekiwanych przez Skarżącego oświadczeń miały insynuacyjny charakter i nie wskazywały na istnienie po stronie wnioskowanych do wyłączenia sędziów okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Dlatego prawidłowo tu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że subiektywny pogląd Skarżącego i wzywanie do składania oświadczeń woli o wskazanej przez niego treści nie stanowi przesłanki wyłączenia ww. Sędziów od rozpoznania danej sprawy. 3.4. W świetle art. 22 § 2 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego "po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy". W sprawie takie wyjaśnienia Sędziowie złożyli do akt sprawy. W pismach swoich podali, że wobec nich nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Skoro sędziowie, którego wniosek o wyłączenie dotyczył oświadczyli w trybie art. 22 § 2 P.p.s.a, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości, to potwierdza to zasadność rozstrzygnięcia sądowego o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów. 3.5. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty zażalenia za niezasadne. Wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.