I SA/Wr 4206/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA del. do WSA Janusz Zubrzycki Sędziowie: S. NSA del. do WSA Andrzej Szczerbiński Asesor WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Protokolant: Paulina Biernat Po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 r. sprawy ze skargi R.L. na postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J.G. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. Uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] Nr [...]; Przedmiotem skargi jest postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. oddalające zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Działając na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o nr [...];[...];[...] organ egzekucyjny wszczął wobec Pana L. postępowanie egzekucyjne w związku z istnieniem zaległości w podatku dochodowym opłacanym w formie karty podatkowej za okres od października do grudnia 1991 r. Skarżący w piśmie z dnia [...]podniósł zarzut nieistnienia egzekwowanych należności powołując się na fakt nie prowadzenia działalności gospodarczej w okresie objętym tytułami. Brak stosownych dokumentów potwierdzających ww. fakty uzasadnił Skarżący przedawnieniem obowiązku ich przechowywania. Wskazywał ponadto, iż otrzymał z urzędu zaświadczenie o braku zaległości. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] oddalającego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazał, iż w istocie Skarżący zawieszał kilkakrotnie prowadzoną działalność ale powyższe okoliczności zostały uwzględnione w wymiarze należności podatkowych objętych tytułami. Skarżący nie podzielił stanowiska organu I instancji i w złożonym zażaleniu ponownie wskazywał, iż nie prowadził w okresie objętym tytułami działalności na okoliczność powyższą załączył oświadczenie wspólniczki Pani E. B. Izba Skarbowa postanowieniem z dnia [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący nie wykazał istnienia żadnej przesłanki wynikającej z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z ustaleń organu I instancji wynika natomiast, iż w spornym okresie Skarżący prowadził działalność gospodarczą, którą często zawieszał, jednak okresy zawieszenia były uwzględniane w rozliczeniach podatkowych. W złożonej skardze Strona domaga się uchylenia zaskarżonego aktu i umorzenia postępowania egzekucyjnego, względnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia podtrzymując treść wcześniejszych zarzutów. Dodatkowo Skarżący podnosi, iż do lata 2001 r. Urząd Skarbowy nie domagał się zapłaty należności, nie przysłał żadnego upomnienia, egzekucję wszczęto po upływie 10 lat od zakończenia działalności spółki i tylko przeciwko jednemu ze wspólników. Podnosi także zarzut przedawnienia. W odpowiedzi na skargę Izba wniosła o jej oddalenie, powołując się na wcześniejszą argumentację. W zakresie nowych okoliczności przywoływanych dopiero w skardze Organ wskazał na fakt doręczenia upomnienia w dniu [...] w trybie zastępczym. Nie podzieliła Izba także zarzutu przedawnienia, bowiem jego bieg został przerwany czynnością egzekucyjną dokonaną w dniu [...]. Przerwa trwała do dnia [...] tj. do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł nr [...] i od tej daty przedawnienie biegnie na nowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ należności objęte tytułami wykonawczymi z dnia [...] o nr [...];[...];[...] uległy przedawnieniu. Bezspornym jest, iż dochodzone w trybie egzekucyjnym zaległości podatkowe dotyczą podatku dochodowego opłacanego w formie karty podatkowej za ostatnie miesiące 1991 r. tj. października, listopada i grudnia 1991 r. Zgodnie z przepisem § 11 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1990 r. w sprawie karty podatkowej (Dz.U. Nr 92, poz. 545 ze zm.) Skarżący był zobowiązany do opłacenia podatku w formie karty podatkowej, bez wezwania w terminie do dnia 7 każdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za miesiąc grudzień - w terminie do dnia 28 grudnia roku podatkowego. Przepisy ustawy z dnia 19.12.1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (DZ.U. z 1993 r. Nr 108, 498 ze zm.) ustaliły w art. 30 pięcioletni okres przedawnienia dochodzenia zobowiązań podatkowych liczony od końca roku, w którym upływał termin płatności. Przepis powyższy przewidywał jednak, iż termin przedawniania może zostać przerwany na skutek odroczenie terminu płatności, rozłożenie zaległości na raty oraz przez czynność egzekucyjną, o której zobowiązany został zawiadomiony. Przerwa biegu przedawnienia wywierała ten skutek, iż po wystąpieniu okoliczności przewidzianych prawem bieg terminu zostawał przerwany i po przerwie biegł na nowo. Odnosząc powyższe regulacje do rozpatrywanego stanu faktycznego stwierdzić należy, iż zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego opłacanego w formie karty podatkowej za miesiące październik, listopad i grudzień 1991 r., przedawni się z dniem [...] chyba, że nastąpiły okoliczności wpływające na przerwanie biegu przedawniania. Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...]. Skarżącemu doręczono odpis tytułu wykonawczego i dokonano opisu stanu majątkowego zobowiązanego, co znalazło wyraz w protokole o stanie majątkowym z dnia [...]. Powyższa czynność, zgodnie z poglądem Izby Skarbowej wyrażonym w odpowiedzi na skargę, przerwała bieg terminu przedawniania i przerwa powyższa trwała do dnia [...] tj. do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, po tym terminie bieg przedawniania rozpoczął się na nowo. Oceniając powyższe stwierdzenie zgodzić należy się z Izbą Skarbową, iż doręczenie odpisu tytułu wykonawczego oraz sporządzenie protokołu o stanie majątkowym w istocie spełnia dyspozycję, o której mowa w treści przepisu art. 30 ust.2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a w konsekwencji można przyjąć, nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia. W orzecznictwie pojawił się pogląd, iż samo doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest czynnością egzekucyjną wpływającą na bieg przedawniania. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 1999 r. sygn. akt III SA 5420/98). W rozpatrywanym przypadku organ podjął jeszcze dodatkowe czynności względem zobowiązanego, w związku z powyższym nie może być wątpliwości, iż w efekcie nastąpił skutek w postaci przerwania biegu przedawniana. Trudno natomiast podzielić dalszy pogląd Izby stwierdzający, iż przerwa w biegu przedawnienia miałaby trwać do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego tj. do dnia [...]. Zdarzenie, które podlega ocenie z punktu widzenia przerwania biegu przedawnienia miało miejsce w 1996 r. nie może być zatem wątpliwości, iż jego skutki należy badać w świetle ustawy wówczas obowiązującej tj. ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest, bowiem instytucją prawa materialnego. Przepis art. 30 ust. 3 ww. ustawy stanowił, iż: "Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Jednakże w razie odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zaległości na raty przedawnienie biegnie na nowo od terminu, do którego odroczono płatność podatku, lub od terminu płatności ostatniej nie wpłaconej raty. Przedłużenie terminu przedawnienia nie może być większe niż dalsze 5 lat. " Zasadę przyjętą przez Izbę Skarbową w odpowiedzi na skargę wprowadziła ustawa z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), ale wobec braku przepisów przejściowych dotyczących przedawniania może mieć ona zastosowanie tylko do zdarzeń zaistniałych od dnia wprowadzenia w życie ww. ustawy, inaczej bowiem zostałaby naruszona podstawowa zasada nie działania prawa wstecz. Przy czym nie chodzi tu o przyjęcie zasady, iż do zobowiązań powstałych pod rządami ustawy o zobowiązaniach podatkowych będą miały zastosowanie, aż do ich wygaśnięcia przepisy tej ustawy, ale o dokonywanie oceny skutków zdarzeń wg przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia. Jeśli np. czynność przerwania biegu przedawniania zobowiązania powstałego pod rządami ustawy o zobowiązaniach podatkowych zaistniała już po wprowadzeniu ustawy Ordynacja podatkowa to do oceny skutków tej czynności miałby zastosowanie przepisy ustawy o Ordynacja podatkowa. W rozpatrywanej spawie okoliczność powodująca przerwanie biegu przedawnienia zaistniała w dniu [...], a zatem świetle powyższych stwierdzeń jej skutki oceniać należy w świetle art. 30 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, co oznacza, że po przerwie przedawnienie będzie biegło od dnia [...] nie dłużej jednak niż dalsze 5 lat tj do [...]. W konsekwencji czynności podjęte przez organy egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] nastąpiły już po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego. Uzasadniając przyjęte rozstrzygniecie odnieść należy się jeszcze do faktu powołania się przez Skarżącego na zarzut przedawniania dopiero na etapie skargi. Otóż Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie, z którym upływ terminu przedawniania zobowiązania podatkowego powinien być brany pod uwagę z urzędu zarówno w trakcie postępowania wymiarowego jak i w postępowaniu egzekucyjnym. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7.05.2003 r. sygn akt I SA/Wr 2282/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.06.1999 r. sygn. akt I SA/Gd 1413/97, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.05.1999 r. sygn. akt III S.A. 1321/98). Za bezzasadny uznać należy natomiast zarzut dotyczący braku doręczenia upomnienia, bowiem w aktach sprawy znajdują się dowody doręczenia w trybie zastępczym ww. dokumentów. Podobnie należy odnieść się do faktu nieistnienia obowiązku podatkowego. Z przedłożonej przez organy dokumentacji wynika, iż Skarżący prowadził we wskazanym okresie działalność objętą obowiązkiem podatkowym w formie karty podatkowej zaś wszelkie przerwy w wykonywaniu działalności zostały uwzględnione, co znalazło odzwierciedlenie w wysokości zobowiązania podatkowego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono ja w sentencji. W zakresie orzeczenia o kosztach wskazać należy na treść art. 210 § 1 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie, z którą strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. W rozpatrywanej sprawie żądanie takie nie zostało przez Skarżącą zgłoszone, w związku, czym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów na jej rzecz. Jednocześnie z uwagi na bezprzedmiotowość Sąd nie orzekał w trybie art. 152 ww. ustawy.