I SA/Łd 424/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący, Sędzia NSA del. P. Janicki, Sędziowie NSA del., T. Porczyńska (spr.), W. Jarzębowski, Protokolant K. Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2004 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. na decyzję Izby Skarbowej w Łodzi Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o uznanie za zaległość podatkową zwróconej kwoty podatku VAT oddala skargę Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w R. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. z dnia 22 marca 2002r. dotyczącego uznania za zaległość podatkową kwoty podatku VAT w wysokości 166.577 zł z powodu jego bezprzedmiotowości. W trakcie postępowania podatkowego ustalono, że spółka A jako zakład pracy chronionej na mocy art. 14 a ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. nr 11 poz. 50 z późn. zm./, korzystała ze zwrotu wpłaconej kwoty zobowiązania podatku od towarów i usług w okresie od września 2001 r. do stycznia 2002r., załączając do deklaracji VAT 7 za ten okres wnioski o zwrot wpłaconych kwot podatku. Za miesiące od września 2001r. do stycznia 2002 r. spółka otrzymała zwrot podatku na łączną kwotę 166. 577 zł. W dniu 22 marca 2003r. spółka złożyła wniosek w sprawie uznania za zaległość podatkową kwoty 166.577 zł stanowiącej zwrócony podatek. Wskazała, że wnioski o zwrot podatku były składane w nieświadomości odnośnie przepisu art. 14 a ust. 7 pkt. 1 ustawy o VAT. Jednocześnie spółka wniosła o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej oraz rozłożenie zaległości na raty. W związku z tym, że spółka w okresie gdy otrzymywała zwrot podatku, prowadziła sprzedaż wyrobów akcyzowych, Urząd Skarbowy uznał, że spółka niezasadnie otrzymywała zwrot podatku VAT i w dniu 24 kwietnia 2002 roku odmówił umorzenia odsetek od zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług, rozłożenia na 3 raty zaległości w podatku od towarów i usług. Urząd Skarbowy natomiast rozłożył na 2 raty zaległość w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę oraz opłatą prolongacyjną. W wyniku odwołania od tej decyzji Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. decyzją z dnia [...] uchyliła ją w całości i sprawę przekazała do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, że należy w pierwszej kolejności określić zaległość podatkową od niezasadnie otrzymanych przez podatnika zwrotów podatku VAT a w następnej kolejności rozpatrzyć wniosek podatnika o przyznanie ulg podatkowych. W dniu 17 września 2002 r. spółka A wniosła o umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia odsetek w kwocie 8. 832, 46 zł od zaległości podatkowej powstałej z tytułu zwrotu na rzecz wnioskodawcy podatku od towarów i usług za miesiące od września 2001r. do stycznia 2002r z powodu jego bezprzedmiotowości, oraz o rozłożenie na raty zaległości podatkowej powstałej z tytułu nienależnego zwrotu na rzecz wnioskodawcy podatku od towarów i usług za miesiące od września 2001r. do stycznia 2002r. w proponowanych terminach. W uzasadnieniu wniosku podano, że spółka dokonała zapłaty podatku wraz z odsetkami w kwotach i terminach ustalonych w decyzji, załączając kopie przelewów, którymi uregulowane zostały wszelkie należności podatkowe spółki wraz z odsetkami. Należności podatkowe zostały ostatecznie uregulowane przez spółkę w dniu 20 maja 2002r. Z uwagi na brak zaległości podatkowych do zapłaty Urząd Skarbowy w R. decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie w sprawie wniosku A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług w kwocie 166.577 zł oraz umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości z powodu jego bezprzedmiotowości. W 8 listopada 2002r. do Urzędu Skarbowego w R. wpłynęła skarga spółki A dotycząca nie załatwienia w terminie wniosku z dnia 22 marca 2002r. w sprawie uznania za zaległość podatkową w podatku VAT w kwocie 166. 577 zł. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że nie została w ustawowym terminie wydana decyzja w przedmiocie określenia zaległości podatkowej pomimo wytycznych Izby Skarbowej w tym zakresie oraz niezałatwienia wniosku spółki w tym przedmiocie, twierdząc że ma interes prawny w wydaniu decyzji stwierdzającej istnienie bądź nie zaległości podatkowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. stwierdziła że kwoty podatku Vat za miesiące wrzesień – grudzień 2001r. podlegające wpłacie do budżetu z tytułu nienależnie dokonanego zwrotu nie wynikały z błędnych deklaracji, lecz z wniosków podatnika o dokonanie zwrotu wpłaconej kwoty podatku. Ze względu na to że Urząd Skarbowy nie kwestionował rozliczenia deklaracji, nie był również zobowiązany do wydania decyzji w sprawie zaległości podatkowej. Jednocześnie, z uwagi na to że każdy wniosek winien podlegać rozpatrzeniu stosownie do art. 122 ordynacji podatkowej Izba Skarbowa zobowiązała organ I instancji do wydania załatwienia wniosku spółki w przedmiocie stwierdzenia istnienia bądź nie zaległości podatkowej w terminie do 18 grudnia 2002r. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] Urzędu Skarbowego w R. umarzającej postępowanie w sprawie wniosku z dnia 22 marca 2002r. z powodu jego bezprzedmiotowości, spółka A wniosła o jej uchylenie i wydanie decyzji poprzez określenie istnienia lub braku zaległości podatkowej. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła obrazę art. 21 § 3 ustawy ordynacja podatkowa poprzez nie wydanie decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej, art. 122 i art. 187§ 1 tej ustawy poprzez nie wyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy, art. 208 § 1 tej ustawy poprzez uznanie, ze wydanie decyzji jest bezprzedmiotowe, pomimo że skarżąca spółka ma interes prawny w uzyskaniu decyzji, oraz wydanie decyzji przy nie istnieniu przesłanki oczywistości braku podstaw prawnych, faktycznych i merytorycznych do rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu odwołania spółka podniosła, że Urząd Skarbowy w R. pomimo wszczęcia postępowania nie dokonał ustalenia zaległości podatkowej, a został do tego zobowiązany decyzja Izby Skarbowej z dnia [...] Spółka uważa, że zachodzi przypadek rozbieżności w orzeczeniach wydawanych przez Izbę Skarbową – we wrześniu 2002r. Izba nakazała wydanie decyzji ustalającej zaległość, zaś w grudniu stwierdziła, że taka decyzja jest zbędna. Przy czym, w dacie wydania obu decyzji należność podatkowa była przez spółkę uregulowana. Ponadto gdyby Urząd Skarbowy wydał decyzję w terminie określonym przez art. 139 ordynacji podatkowej to zawierałaby ona merytoryczne rozstrzygnięcie co do zasadności wniosku. Spółka podniosła, że ma interes prawny w zakresie ustalenia, że pomimo złożenia wniosków o uznanie za zaległość podatkową kwoty 166.577 zł faktycznie zaległości nie posiadała, gdyż dokonując sprzedaży usług pod nazwą usługi związane z podawaniem napojów i usługi gastronomiczne nie dokonywała sprzedaży wyrobów akcyzowych tj. alkoholu, a zatem oznaczać to może, ze spółka korzystała z prawa do zwrotu w sposób zgodny z przepisami i prawa do zwrotu nie utraciła. Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w R.. W uzasadnieniu decyzji Izba wskazała, że organ podatkowy nie kwestionował rozliczenia deklaracji, nie był zatem zobowiązany do wydania decyzji. Zarówno zwrot podatku w wysokościach wskazanych we wnioskach jak też zwrócona przez podatnika kwota są to czynności materialno – techniczne. Potwierdza to także dokonana z dniem 1 października 2002r. zmiana w ustawie o podatku od towarów i usług – art. 14 a ust. 5b, który stwierdza, że jeżeli prowadzący zakład otrzymał nienależnie kwotę zwrotu to jest obowiązany zwrócić do urzędu skarbowego całość kwoty nienależnie pobranej. W sytuacji, gdy brak jest zaległości podatkowej , gdyż dokonany został zwrot podatku, wniosek o uznanie za zaległość podatkową kwoty podatku VAT stał się bezprzedmiotowy, a zatem należało umorzyć postępowanie w trybie art. 208 ustawy Ordynacja podatkowa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 31 marca 2003 roku skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w Ł. z [...] zarzucając jej , podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa – 21 § 3 poprzez nie wydanie decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej, 122 i 187 § 1 – poprzez nie wyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy, 208 § 1 poprzez uznanie, że wydanie decyzji jest przedmiotowe, pomimo że spółka skarżąca ma interes prawny w uzyskaniu decyzji oraz wydanie decyzji przy nie istnieniu przesłanki oczywistości braku podstaw prawnych, faktycznych i merytorycznych do rozpatrzenia sprawy. Spółka ponownie podniosła, że Urząd Skarbowy w R. nie wydał decyzji określającej zobowiązanie podatkowe mimo, że był do tego zobowiązany przez Izbę Skarbową, a w dacie wydawania tej decyzji przez Izbę Skarbową należność był już przez spółkę uregulowana. Zdaniem spółki zachodzi rozbieżność między decyzjami Izby Skarbowej. Ponadto spółka podniosła, że kwestia czy w niniejszej sprawie występuje zaległość podatkowa nigdy nie była przedmiotem osobnej decyzji, pomimo istnienia okoliczności mogących zdecydować, że zaległość nie istnieje, oraz pomimo powoływania się na podstawy mogące zwolnić ją z obowiązku zwrotu zaległości w sytuacji uznania, że skorzystanie ze zwrotu nastąpiło bez winy spółki. Zdaniem spółki mimo uiszczenia należności podatkowej podatnik nie może utracić prawa do dochodzenia zasadności tego obciążenia. Interes prawny spółki w uzyskaniu merytorycznej decyzji sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy pomimo że spółka miała zezwolenie na sprzedaż alkoholu i świadcząc wyłącznie usługi podawania napojów alkoholowych faktycznie utraciła prawo do zwrotu podatku VAT, czy też je zachowała. W niniejszym postępowaniu skarżąca spółka szuka odpowiedzi na to pytania. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazała, że jakkolwiek jest faktem że przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji decyzją z dnia [...] stwierdziła, że należy określić zaległość podatkową, to zostało to stwierdzone w kontekście złożonego wniosku o zastosowanie ulg podatkowych. W takim przypadku należy najpierw określić kwotę zaległości a następnie rozpatrzyć wniosek o ulgę podatkową. Ponownie organ odwoławczy stwierdził, że skoro Urząd Skarbowy nie kwestionował rozliczenia deklaracji, to nie był zobowiązany do wydania decyzji w sprawie zaległości podatkowej. A w związku z brakiem zaległości podatkowej wniosek z dnia 22 marca 2002r. nie mógł zostać merytorycznie rozpatrzony. Rozpoznając sprawę stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm./ stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 sierpnia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zarzut spółki naruszenia przez organy podatkowe art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm./ jest bezzasadny. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / Dz. U. nr 11 poz. 50 z późn. zm./ podatnicy są obowiązani bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Natomiast z treści art. 10 ust. 2 tej ustawy wynika że zobowiązanie w podatku od towarów i usług przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy określi je w innej wysokości. Z powołanych unormowań art. 26 i art. 10 ustawy wynika jednoznacznie, że podatek od towarów i usług jest podatkiem samoobliczalnym przez podatnika. Zobowiązanie podatkowe przyjmuje się w kwocie wykazanej w deklaracji złożonej przez podatnika. Jedynie w sytuacji, gdy obliczenie podatku lub zwrotu różnicy podatku zawarte w złożonej deklaracji jest nieprawidłowe, może nastąpić ich korekta w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem decyzji organu podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług może więc być określenie prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego, jeśli kwestionuje się deklarację złożoną przez podatnika. W niniejszej sprawie kwoty podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień- grudzień 2001r oraz styczeń 2002r. podlegające wpłacie do budżetu z tytułu nienależnie dokonanego zwrotu, nie wynikają z błędnych deklaracji ale z wniosków skarżącej spółki, uznanych przez spółkę za błędne. Jak wynika z oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 3 marca 2004r. jak również z pisma z dnia 9 marca 2004r. kwoty podatku wynikające ze złożonych deklaracji wpłacała na rachunek Urzędu Skarbowego w R. Aby otrzymać zwrot podatku VAT, w terminie określonym dla złożenia deklaracji VAT –7 spółka składała pisemny wniosek o dokonanie zwrotu podatku. Po sprawdzeniu faktu dokonania wpłaty podatku Urząd Skarbowy w R. dokonywał jego zwrotu na konto spółki. Zarówno zwrot podatku w wysokości wskazanej przez spółkę we wnioskach za poszczególne miesiące wrzesień – grudzień 2001 i styczeń 2002r. jak i zwrot kwoty 166.577 zł otrzymanej przez spółkę, i zwróconej przez nią włącznie z należnymi odsetkami dokonane były jako czynności materialno – techniczne. Strona skarżąca nie składała korekty deklaracji w podatku VAT za okres objęty przedmiotem sprawy. Także organ podatkowy nie kwestionował rozliczenia deklaracji, nie mógł zatem wydać decyzji w sprawie zaległości podatkowej. Organy podatkowe mogą działać tylko na podstawie przepisów prawa (art. 120 ordynacji podatkowej), z czego wynika zasada, że kompetencje do wydania określonej decyzji muszą wynikać wprost z konkretnego przepisu. Z uwagi na brak przepisu upoważniającego organ podatkowy do wydania decyzji rozstrzygającej o załatwieniu (pozytywnym lub negatywnym) zgłoszonego żądania nie jest możliwe rozstrzygnięcie decyzją o istnieniu bądź nie zaległości podatkowej. Co do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe przepisu art. 208 § 1 ustawy ordynacja podatkowa stwierdzić należy że słusznie organy stwierdziły bezprzedmiotowość postępowania. Zgodnie z art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania W niniejszej sprawie zapłata przez skarżącą spółkę kwoty 166. 577 zł stanowiącą zwrócony podatek VAT wraz z należnymi odsetkami, spowodowała wygaśnięcie zobowiązania. Tym samym przestała istnieć zaległość, która mogłaby stanowić przedmiot decyzji podatkowej. Postępowanie po uiszczeniu należności podatkowej stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Interes prawny spółki w uzyskaniu merytorycznej decyzji sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie, czy pomimo że spółka miała zezwolenie na sprzedaż alkoholu i świadcząc wyłącznie usługi podawania napojów alkoholowych faktycznie utraciła prawo do zwrotu podatku VAT, czy też je zachowała mógł być zrealizowany w obowiązującym stanie prawnym w postępowaniu o zwrot nadpłaty w podatku VAT, którego strona nie wszczęła. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.