I SA/Wr 882/02
WyrokWSA we Wrocławiu2004-04-30
Skład orzekający: Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Asesor WSA Katarzyna Radom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy "puste faktury" (faktury dokumentujące fikcyjne transakcje) mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, a także czy ich wystawca ma obowiązek zapłaty wykazanego w nich podatku na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że "puste faktury" nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, ponieważ nie dokumentują rzeczywistej sprzedaży. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 33 ust. 1 ustawy o VAT do sytuacji wystawienia fikcyjnych faktur, powołując się na uchwałę NSA FPS 2/02, która wyklucza stosowanie tego przepisu, gdy faktura nie odzwierciedla rzeczywistej sprzedaży.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji organów podatkowych, które określiły D. S. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień 1997 r. Ustalono, że skarżący otrzymywał od firmy "B" fikcyjne faktury VAT zakupu, dokumentujące transakcje, które nie miały miejsca. Organy podatkowe pozbawiły skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego z tych faktur i jednocześnie uznały, że skarżący ma obowiązek zapłaty wykazanego w nich podatku należnego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Konstytucji, Ordynacji podatkowej oraz ustawy o kontroli skarbowej, kwestionując m.in. właściwość organu i możliwość przenoszenia konsekwencji nieodprowadzenia podatku przez sprzedawcę na kupującego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej, wstrzymał wykonanie uchylonej decyzji i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 30 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Asesor WSA Katarzyna Radom Protokolant: Wiesław Jakubiec Po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi D. S. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 1997 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...]Nr [...], II. wstrzymuje wykonanie uchylonej decyzji, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. na rzecz skarżącego kwotę 600 (sześćset) zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
2
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]Nr [...] Inspektor Kontroli Skarbowej na podstawie art. 24 ust. 2 pkt. 1 i art. 31 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 ze zm.), art. 21 § 1, § 3 i 5, art. 47 § 3, art. 51 § 1, art. 56 § 1 i 3 oraz art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 10 ust. 2, art. 23 pkt. 1, art. 26, art. 27 ust. 4 i 5, art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) określił D. S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Firma handlowa "A" zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień 1997 r., zaległość podatkową i odsetki za zwłokę. W trakcie kontroli ustalono, w oparciu o zeznania właściciela firmy "B" z O., że wystawiał on, na rzecz firmy strony, fikcyjne faktury VAT zakupu, czyli dokumentujące transakcje, które nie miały miejsca, a dokumenty miały służyć zalegalizowaniu obrotu towarami sprowadzonymi z zagranicy z pominięciem odpraw celnych, a kopie faktur zniszczył w celu ukrycia tej działalności. Właściciel firmy "B" potwierdził, że nie sprzedawał firmie strony żadnych towarów, ani też, że nie otrzymywał od tej firmy zapłaty za towary. Ustalenia wykazały, że firma "B" nie złożyła deklaracji VAT-7 za sierpień 1997 r., nie dokonała wpłat na poczet podatku VAT. Strona również potwierdziła, że nie dokonywała zakupu w firmie "B", od której otrzymywała jedynie faktury z informacją, dla kogo następnie ma wystawić faktury sprzedaży. Wskazał organ na przepis § 54 ust. 4 pkt. 2 i pkt. 4 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 21.12.1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług ...(Dz. U. Nr 154, poz. 797 ze zm.) i stwierdził, że faktury wystawione przez firmę "B" nie stanowią podstawy do odliczenia zawartego w nich podatku naliczonego. Wskazując na przepis art. 33 ust. 1 ustawy, stwierdził organ, iż wykazany podatek należny w fakturach ujętych w ewidencji sprzedaży, wystawionych dla firmy "C", dokumentujących sprzedaż na rzecz tej firmy towaru zakupionego w firmie "B", podlega zapłaceniu przez wystawcę faktury, mimo, iż nie dokumentowały one czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.
W odwołaniu D. S. zarzucił naruszenie art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2 Konstytucji RP podnosząc, że w państwie prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej nie można podatnikowi określać wysokości podatków niemożliwych do zapłacenie, wielokrotnie przewyższających osiągnięty przez podatnika dochód, naruszenie wyżej wymienionych przepisów w zw. z art. 1 pkt. 3, art. 165 § 2 i 3, art. 21 § 3 i art. 53 § 4, art. 207
Sygn. akt ISA/Wr 882/02
3
§ 1 Ordynacji podatkowej, art. 2, art. 24 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej i art. 24 ust. 3 tej ustawy w zw. z art. 186 § 2 i art. 193 Ordynacji podatkowej, art. 27 ust. 4 ustawy o podatku VAT, wskazując na brak podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w postępowaniu w zakresie kontroli skarbowej, brak uprawnień inspektora kontroli skarbowej do określania i ustalania podatków, określania kwoty do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w innej wysokości aniżeli wynikająca z deklaracji. Podniósł, że strona otrzymywała jako zapłatę różnicę między ceną zakupu towaru w firmie "B" a ceną sprzedaży towaru innym firmom wykazaną w fakturach sprzedaży. Sprzedawany przez firmę "B" towar był wydawany ostatniemu odbiorcy, natomiast sprzedaży dokonywał każdy z podmiotów biorących udział w obrocie. Zakup i sprzedaż towarów dokonywane były przez stronę zgodnie z zasadami określonymi przez ustawę o podatku VAT, w związku z czym brak jest podstaw do pozbawiania go prawa do odliczenia podatku naliczonego od dokonanych zakupów. Konsekwencje od transakcji sprzedaży między firmą strony a "B" wynikające z nieodprowadzenia podatku należnego przez firmę "B" nie mogą być przenoszone na kupującego. Powołała się strona na obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9.11.1998 r. o utracie mocy obowiązującej art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy o podatku VAT, zarzucając brak podstaw do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Decyzją z dnia [...]Nr [...]Izba Skarbowa na podstawie art. 10 ust. 2, art. 19 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, § 54 ust. 4 pkt. 2 i pkt. 4 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, art. 53 § 1 i § 4 oraz art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a) Ordynacji podatkowej i § 10 ust. 1 pkt. 1 rozporz. Min. Fin. z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 40, poz. 463) uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia odsetek za zwłokę i określiła je w niższej kwocie, utrzymując w mocy decyzję w pozostałej części. Podzielił organ odwoławczy stanowisko organu I instancji zawarte w zaskarżonej decyzji, wskazując, iż organ I instancji błędnie określił odsetki od zaległości, co zostało zweryfikowane. Dodał organ odwoławczy, że zakwestionowane faktury nie mogły stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego 6także dlatego, że nie były potwierdzone kopią u sprzedawcy, o czym stanowi przepis § 54 ust. 4 pkt. 2 rozporz. Wskazał, iż decyzja organu I instancji nie zawiera ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, stąd zarzut naruszenia art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy o VAT jest nieuzasadniony.
Sygn. akt ISA/Wr 882/02
4
Nie zgodził się organ odwoławczy z pozostałymi zarzutami odwołania, ustosunkowując się do nich.
W skardze od decyzji Izby Skarbowej skarżący wniósł ojej uchylenie lub stwierdzenie nieważności, powtarzając zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumenty z jej uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Jak wynika z treści skargi, skarżący zarzuca naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej, ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej oraz Konstytucji w związku z wydaniem decyzji wymiarowej w podatku od towarów i usług przez nieupoważniony, zdaniem skarżącego, organ - inspektora kontroli skarbowej, zarzuty merytoryczne dotyczące rozstrzygnięcia w zakresie pozbawienia skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego ograniczając do naruszenia art. 19 i art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, nie odnosząc się w tym zakresie do rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji i stojących u jego podstawy powołanych przepisów prawa, stanowiących podstawę jej wydania.
Na rozprawie skarżący wycofał swoje zarzuty wskazujące na brak właściwości po stronie organu jakim jest inspektor kontroli skarbowej do określenia zobowiązania podatkowego,
Sygn. akt ISA/Wr 882/02
5
zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, co uwalnia Sąd od obowiązku rozważania tego problemu i kontroli zaskarżonej decyzji w świetle tych zarzutów.
Na marginesie jedynie wskazać należy, że podnoszone przez skarżącego kwestie uprawnienia inspektora kontroli skarbowej do wydania przedmiotowej decyzji zostały ostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również Sądu Najwyższego. Z powołanego w decyzji i w skardze przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że jeżeli doszło do przeprowadzenia kontroli przez organ kontroli skarbowej, zaś ustalenia kontroli dotyczą podatku, organ ten ma uprawnienie do wydania decyzji ustalającej lub określającej podatek w takim samym zakresie, jaki należy do właściwości urzędów skarbowych. Inspektor kontroli skarbowej wydając decyzje na podstawie wymienionego przepisu ustawy o kontroli skarbowej wykonuje samodzielnie i na własną odpowiedzialność kompetencję, która została mu, przepisem ustawy, przydzielona, a wydając decyzje na podstawie art. 24 ust. 2 pkt. 1 ustawy o kontroli skarbowej działa jako organ pierwszej instancji (por. wyrok SN z dnia 9.02.2001 r. sygn. III RN 66/00 - ONSAP 2001/18/547, wyroki NSA z dnia 29.04.1999 r. sygn. ISA/Wr 1255/97 nie publ., z dnia 24.04.2001 r. sygn. III S.A. 2486/99 - Prz. Podat. 2001/8/61, z dnia 16.03.2001 r. sygn. ISA/Gd 1800/98 nie publ., a także uchwała 7 sędziów NSA z dnia 14.12.2000 r. sygn. FPS 6/00 - ONSA 2001/3/97).
Zaskarżoną decyzją organy podatkowe pozbawiły skarżącego prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanych w toku postępowania kontrolnego faktur, wskazując, iż nie doszło do czynności udokumentowanych wystawionymi przez firmę "B" fakturami, co w świetle przepisu § 54 ust. 4 pkt. 4 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, przesądza o braku możliwości przyjęcia tychże faktur jako podstawy do obniżenia podatku należnego. Jako dodatkowy argument na poparcie swojego stanowiska powołał organ odwoławczy okoliczność, że faktury te nie mogły stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego również z tej przyczyny, iż nie były potwierdzone kopią u sprzedawcy, o czym stanowi przepis § 54 ust. 4 pkt. 2 cytowanego rozporządzenia.
Podzielając co do zasady stanowisko organu odwoławczego, bowiem powołane przepisy rozporządzenia w sposób jednoznaczny wskazują, kiedy wystawiona faktura nie może stanowić podstawy do odliczenia wykazanego w niej podatku naliczonego i następuje to zarówno w sytuacji, gdy dokumentuje ona czynność, która nie została dokonana jak i gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy,
Sygn. akt ISA/Wr 882/02
6
zwrócić należy uwagę na to, że co prawda w zakresie podatku naliczonego skutki tych dwóch stanów faktycznych są tożsame, jednakże ustalenie, iż faktura dokumentuje czynności, które nie miały miejsca, a więc czynności fikcyjne, nie może prowadzić do odwoływania się do przepisu § 54 ust. 4 pkt. 2 rozporz.. Skoro z ustaleń stanu faktycznego, których strona skarżąca w sposób skuteczny nie podważa, wynika, że czynności dokumentowane zakwestionowanymi fakturami, nie miały miejsca, konsekwentnie ta okoliczność winna stanąć u podstawy rozstrzygnięcia. Powoływanie się na przepis § 54 ust. 4 pkt. 2 rozporz. miałoby uzasadnienie, gdyby przyjąć, jak twierdzi skarżący, że transakcje dokumentowane kwestionowanymi fakturami miały miejsce, a przeprowadzone postępowanie wykazałoby brak potwierdzenia przeprowadzanych transakcji, dokumentowanych posiadanymi przez skarżącego fakturami, kopią u sprzedawcy.
Tymczasem, jak wynika z przesłuchania wystawcy faktur, którego to przesłuchania skarżący nie podważa uznając, iż konsekwencje postępowania sprzedawcy winny obciążać tylko sprzedawcę, postępowanie sprzedawcy miało na celu ukrycie nielegalnej działalności polegającej na fikcyjnym wystawianiu faktur kolejnym podmiotom gospodarczym w celu "zalegalizowania" obrotu towarami sprowadzonymi z zagranicy z pominięciem odprawy celnej.
Okoliczność, iż zakwestionowane faktury dotyczyły fikcyjnych transakcji przyznaje wręcz skarżący, stwierdzając, że sprzedawca nie wydawał mu towaru, wystawiając jedynie fakturę, na podstawie której wystawiał on fakturę sprzedaży następnemu kontrahentowi, nie dysponując towarem, którego faktura dotyczyła, co, jego zdaniem, nie stanowi przeszkody w skorzystaniu z prawa odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej zakup przez niego towaru.
Zgodnie z art. 32 ustawy o podatku VAT fakturę wystawiają podatnicy, dokumentując, jak wynika z konstrukcji przepisu, dokonaną czynność opodatkowaną. Faktura jest dokumentem księgowym, którego zasadniczą funkcją jest udokumentowanie transakcji i umożliwienie poprawnego ujęcia jej w księgach zarówno sprzedawcy jak i nabywcy. Wystawienie faktury jest jednym z podstawowych zdarzeń rodzących obowiązek podatkowy (art. 6 ust. 4 ustawy), a także jest ona tym dokumentem, który umożliwia podatnikowi - nabywcy towaru lub usługi - odliczenie podatku naliczonego (art. 19 ustawy).
Jedną z podstawowych czynności podlegających opodatkowaniu jest sprzedaż towaru. Umowa sprzedaży jest czynnością cywilnoprawną uregulowaną w art. 535 kodeksu cywilnego, wg którego przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i
Sygn. akt ISA/Wr 882/02
7
zapłacić sprzedawcy cenę. Umowa sprzedaży jest więc umową o charakterze zobowiązującym, wzajemnym, konsensualnym, ekwiwalentnym, kauzalnym i odpłatnym. Dla potrzeb podatku od towarów i usług przedmiotem opodatkowania jest sprzedaż towarów w rozumieniu art. 4 ustawy, a więc sprzedaż rzeczy ruchomych, wszelkich postaci energii, budynków, budowli i ich części.
Tak więc wystawiona faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży, jest bezskuteczna prawnie, a w związku z tym nie może wywołać żadnych skutków podatkowych zarówno u jej wystawcy jak i odbiorcy.
Z tego też względu przyznać należy rację organom podatkowym oceniającym zakwestionowane faktury jako stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, a więc czynności fikcyjne, konsekwencją czego, w oparciu o przepis § 54 ust. 4 pkt. 4 lit. a) rozporz. z dnia 21 grudnia 1995 r., było prawidłowe uznanie, iż faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikający z nich podatek naliczony.
Nie podziela Sąd natomiast stanowiska organów podatkowych wskazujących na przepis art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług jako stanowiącego podstawę do uznania, że wystawione przez skarżącego faktury, mimo, że nie dokumentują rzeczywistego obrotu gospodarczego stanowiąc tzw. puste faktury, wywołują po stronie ich wystawcy obowiązek wpłaty wykazanego w nich podatku należnego VAT do urzędu skarbowego. Co prawda skarżący nie polemizował ze stanowiskiem organów podatkowych w tym zakresie, jednakże Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z mocy przepisu art. 134 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oznacza, że Sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania podatkowego, z urzędu stwierdził naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o podatku VAT skutkujące uchyleniem poddanej kontroli decyzji.
Przepis art. 33 ust. 1 ustawy o podatku VAT budził wątpliwości interpretacyjne, co niejednokrotnie znajdowało swój wyraz w rozbieżnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wątpliwości te rozstrzygnęła uchwała 7 sędziów NSA z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. FPS 2/02 (ONSA 4/2002, poz. 136), w której Sąd zajął stanowisko, że "przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) nie ma zastosowania w sytuacji, gdy wystawiona faktura z wykazanym w niej podatkiem nie odzwierciedla rzeczywistej sprzedaży". Stwierdzając, że norma art. 33 ust. 1 ustawy o podatku VAT nie może znaleźć zastosowania, gdy wystawiona została faktura z wykazanym w niej podatkiem, która nie dokumentuje
Sygn. akt ISA/Wr 882/02
8
żadnej czynności, wskazał Sąd, że "Wykładnia normy art. 33 ust. 1 stanowiącej specyficzną odrębną od ogólnych zasad podstawę prawną opodatkowania podatkiem od towarów i usług, nakazującej zapłacenie podatku nawet w przypadku gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym lub będąc nim objęta została zwolniona - jako normy wyjątkowej, stanowiącej odstępstwo od ogólnych norm opodatkowania tym podatkiem - musi być wykładnią bardzo ścisłą, nie pozwalającą na szersze jej rozumienie, aniżeli wynika ze znaczenia użytych dla jej sformułowania słów. Za taką wykładnią przemawia także art. 217 Konstytucji RP stanowiący, że przedmiot opodatkowania powinien być w sposób jednoznaczny i wyraźny określony w ustawie podatkowej, a zatem nie powinien być rozszerzany w procesie wykładni prawa. Wynika z tego, że obowiązku zapłaty wykazanego na fakturze podatku nie można wywieść z art. 33 ust. 1 u. p. t. u. jeżeli nie są spełnione wszystkie wymienione w nim przesłanki : 1/ została wystawiona faktura, 2/ w fakturze tej wystawca wykazał podatek, 3/ faktura ta została wystawiona dla udokumentowania sprzedaży, 4/ sprzedaż, którą dokumentuje faktura nie jest objęta obowiązkiem podatkowym lub będąc nim objęta, jest zwolniona od podatku. /../ Wystawienie więc faktury z wykazanym w niej podatkiem, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży, pozostaje poza dyspozycją normy art. 33 ust. 1 u. p. t. u. i nie rodzi obowiązku zapłaty wykazanego podatku. Me oznacza to jednak, że nie może powodować żadnych konsekwencji prawnych. Na szczególne znaczenie faktury VAT w obrocie gospodarczym zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 października 2001 r. sygn. akt VKKN 249/01 (Biuletyn SN 2001/127 12). W orzeczeniu tym trafnie wskazano, że faktura VAT ma zasadnicze znaczenia dla wykonania zobowiązań podatkowych, a jej istotne elementy mają walor dowodowy. Na gruncie Kodeksu Karnego faktura VAT jest dokumentem w rozumieniu art. 115 § 14. Upoważnienie do wystawienia takiej faktury wynika z art. 32 ust. 1 u. p. t. u., który nadaje temu dokumentowi szczególną moc dowodową, czyniąc go dokumentem o cechach zaufania publicznego. Wystawienie fikcyjnej faktury VAT godzi w prawidłowość ustalenia i wykonania zobowiązań podatkowych wobec Państwa, zwłaszcza gdy jedna ze stron transakcji nieświadoma jej fikcyjności wypełnia swoje zobowiązania podatkowe względem drugiej strony. Według powołanego postanowienia Sądu Najwyższego, "Kierując się tymi ustaleniami należy zaakceptować pogląd, że jeżeli oszukańcze manipulacje, podjęte w celu niewykonania zobowiązań podatkowych polegały na wystawianiu faktur potwierdzających nie istniejące transakcje lub posługiwaniu się takimi fakturami, to w tym fragmencie mechanizmu wykonawczego ogólne przepisy prawa karnego powszechnego, takie jak art. 271 k.k. i art. 270 k.k. zostają wyparte przez przepis szczególny art. 62 § 2 k. k. s....Natomiast
Sygn. akt ISA/Wr 882/02
9
wystawienie przez uprawnione osoby faktury VAT, która nie dokumentuje rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, tylko i wyłącznie w celu wprowadzenia w błąd innej osoby dla doprowadzenia jej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, a nie dla wykonania zobowiązań podatkowych, wyczerpuje dyspozycję art. 271 k.k." (..) W przypadku odbiorcy faktury dokumentującej czynność, która nie została w rzeczywistości zrealizowana, w żadnym przypadku nie przysługuje mu uprawnienie do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tego rodzaju faktury, gdyż zgodnie z art. 19 ust. 1 u. p. t. u. prawo do obniżenia podatku należnego dotyczy jedynie podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Jeżeli odbiorca faktury nie nabył towaru (usługi) - a tak się dzieje w przypadku otrzymania faktury stwierdzającej sprzedaż, która w rzeczywistości nie miała miejsca, to nie można odliczyć podatku naliczonego wykazanego w tej fakturze (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2000 r. sygn. akt ISA/Łd 237/98 nie publ.)".
Przedstawione stanowisko Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela w całej rozciągłości. W związku z tym, skoro organy podatkowe w wydanej decyzji uznały, że wystawione przez skarżącego "puste faktury", nie dokumentujące rzeczywistego obrotu, na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o podatku VAT skutkują uznaniem, że wykazany w nich podatek podlega wpłacie do urzędu skarbowego, należało uznać, iż rozstrzygnięciem tym naruszyły prawo materialne - cytowany przepis art. 33 ust. 1 ustawy o podatku VAT. Naruszenie prawa materialnego - normy przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) powołanej na wstępie ustawy z dnia30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego, w związku z częściowym uwzględnieniem skargi, oparto na przepisie art. 206 cytowanej wyżej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło