II SA/Ka 2124/02

WyrokWSA w Gliwicach2004-04-22

Skład orzekający: Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Asesor WSA Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, który był w budowie lub został wybudowany bez wymaganego pozwolenia, może zostać wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nawet jeśli część prac budowlanych została wykonana przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, a w miejscu budowy istniała wcześniej scena?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę obiektu budowlanego, który był w budowie lub został wybudowany bez wymaganego pozwolenia. W sytuacji, gdy roboty budowlane (w tym budowa fundamentów, ścian i konstrukcji dachu) były prowadzone przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, organy nie miały możliwości wyboru innego trybu postępowania niż ten określony w art. 48 Prawa budowlanego. Istnienie wcześniejszej sceny w tym samym miejscu nie miało znaczenia dla zastosowania tego przepisu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż., a następnie utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., nakazujących Wójtowi Gminy C. rozbiórkę muszli koncertowej wraz z zapleczem. Gmina C. kwestionowała zasadność decyzji, podnosząc, że budowa rozpoczęła się na podstawie pozwolenia na budowę, a prace przed wydaniem pozwolenia stanowiły remont lub przebudowę istniejącej estrady. Organy nadzoru budowlanego ustaliły jednak, że roboty budowlane, w tym budowa fundamentów, ścian i konstrukcji dachu, rozpoczęły się przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, co stanowiło samowolę budowlaną podlegającą art. 48 Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 22 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik, Asesor WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Elwira Karasek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] roku [...] w przedmiocie nakaz rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę SW Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. nakazał Wójtowi Gminy C. dokonać rozbiórki muszli koncertowej wraz z zapleczem gospodarczym, zlokalizowanych w M. na działce nr [...]. Od decyzji tej odwołanie wniósł Wójt Gminy C.. Zarzucił naruszenie prawa formalnego przez błędne ustalenie stanu faktycznego co do rozpoczęcia robót budowlanych. Stwierdził, że budowa muszli rozpoczęta została w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...] roku. Wcześniej inicjatorem budowy muszli była Ochotnicza Straż Pożarna w M., której Zarząd zobowiązał się do koordynacji wszelkich czynności przygotowawczo-organizacyjnych i wykonawczych dla tej inwestycji. Wójt Gminy C. powołał się również na swoją decyzję z dnia [...] roku, w której ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy muszli koncertowej. Rozpoznając to odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał w dniu [...] roku decyzję, na mocy której postanowił uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organ odwoławczy zalecił przeprowadzenie dowodów w celu ustalenia daty rozpoczęcia robót budowlanych, jak również zalecił rozpoznanie sprawy zaginięcia dziennika budowy, który stanowiłby istotny dowód w sprawie. Na marginesie należy zauważyć, że skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tą decyzję wniosła "[...]" Spółka z ograniczoną Sygn.akt II SA/Ka 2124/02 odpowiedzialnością z siedzibą w M., a sprawa ta zawisła przed tutejszym Sądem pod sygn. akt II SA/Ka 535/02, a w wyniku jej rozpoznania na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2004 roku Sąd wydał wyrok, na mocy którego oddalił skargę. Wyrok ten nie jest jednak prawomocny. Rozpoznając ponownie sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. decyzją z dnia [...] roku Nr [...] ponownie nakazał Wójtowi Gminy C. dokonać rozbiórki muszli koncertowej wraz z zapleczem. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ powołał dowody, które w jego ocenie pozwalały przyjąć, że budowa muszli została rozpoczęta na początku [...] roku, a w dniu [...] roku roboty konstrukcyjne zostały zakończone. Takie ustalenia przesądziły, zdaniem organu, że doszło do samowoli budowlanej, która w konsekwencji podlega pod dyspozycję obligatoryjnego art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.). Od decyzji tej odwołanie wniósł Wójt Gminy C. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania względnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie prawa formalnego przez błędne ustalenie stanu faktycznego i nie przeprowadzenie postępowania przy uwzględnieniu wykładni zawartej w uzasadnieniu wcześniejszej decyzji kasacyjnej organu odwoławczego. Powołał się na składane w swoim poprzednim odwołaniu argumenty, a ponadto stwierdził, że organ pierwszej instancji oparł się na tych samych dowodach, co poprzednio, zaś powoływana przez organ notatka prasowa nie mogła być jednoznacznym dowodem na rozpoczęcie robót. W dalszej części odwołania przyznał, że prace przygotowawcze w świetle przepisów prawa budowlanego stanowią rozpoczęcie robót budowlanych oraz, że Gmina otrzymując pozwolenie na budowę przejęła wszelkie zaszłości na niej ciążące. Sygn.akt II SA/Ka 2124/02 Stwierdził jednak, że jego zdaniem wydanie pozwolenia na budowę było jednocześnie "legalizacją" tych robót, wobec czego nie może być mowy "wybudowaniu muszli nielegalnie". Wskazał także, że jedynie część robót wykonana została przed wydaniem pozwolenia na budowę, co jego zdaniem powoduje, że decyzja nakazująca rozbiórkę mogła być wydana jedynie w stosunku do tych robót, co jak stwierdza jest "praktycznie niemożliwe". W uzupełnieniu odwołania Wójt Gminy C. wskazał dodatkowo, że muszla wybudowana została w miejscu istniejącej estrady (podestu), a roboty podejmowane przed wydaniem pozwolenia na budowę polegały w istocie na przebudowie i sprowadzały się do wzmocnienia fundamentów i podestu, co wyczerpuje definicję remontu, a nie budowy. Rozpoznając to odwołanie organ drugiej instancji zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że utrzymana w mocy decyzja jest zgodna z prawem i znajduje należytą podstawę prawną w art. 48 Prawa budowlanego. Uznał, że wyjaśnienia i ustalenia poczynione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji nie budzą wątpliwości co do terminu i zakresu robót prowadzonych bez wymaganego zezwolenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wójt Gminy C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 48 Prawa budowlanego polegające na nie uwzględnieniu istniejącego wcześniej podestu w miejscu prowadzenia robót remontowo-modernizacyjnych, a ponadto naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 9, 10 i 75 Kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które miały wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył podnoszone wcześniej argumenty w postępowaniu administracyjnym. Sygn.akt II SA/Ka 2124/02 W uzupełnieniu skargi, pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] roku podtrzymał argumenty zawarte w skardze. Podniósł dodatkowo, że organy nadzoru budowlanego nie ustaliły w jakiej dacie zakończona została realizacja przedmiotowej inwestycji, a od tego zależeć mogło ewentualne zastosowanie art. 49 Prawa budowlanego. Wskazał również, że w sprawie powinny w pierwszej kolejności znaleźć zastosowanie przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a art. 48 tego prawa stanowić winien ostateczność. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z tych samych powodów, które zostały powołane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza w ocenie Sądu obowiązujących w dacie jej wydania przepisów prawa. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., jako organ odwoławczy, rozpatrując ponowne odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Także w ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania nie budzi wątpliwości co do czasu i zakresu prowadzonych robót związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji. W szczególności stwierdzić należy, że jak sam skarżący przyznaje, roboty budowlane były prowadzone przed datą, w której decyzja o pozwoleniu na budowę Sygn.akt II SA/Ka 2124/02 stała się ostateczna. "Prace przygotowawcze" (jak określa je skarżący) rozpoczęte zostały bowiem już w [...] roku, a ich przeprowadzenie doprowadziło do zakończenia robót konstrukcyjnych przed dniem [...] roku. Z kolei pozwolenie na budowę zostało wydane przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Ż. w dniu [...] roku, a stało się ostateczne z datą [...] roku. Nie można przy tym przyjąć za uzasadnione stanowiska skarżącego, że roboty prowadzone przed dniem [...] roku były pracami przygotowawczymi czy też remontowymi. Jak ustalono bowiem w toku postępowania polegały one na budowie fundamentów, ścian oraz konstrukcji dachu. Przy tak ustalonym zakresie robót bez znaczenia pozostaje fakt, iż w tym samym miejscu istniał a scena, określana zresztą, jako "podest". Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 48 Prawa budowlanego, właściwy organ miał obowiązek wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. W ustalonym stanie faktycznym z taką właśnie budową mamy do czynienia w niniejszej sprawie i organy nadzoru budowlanego nie miały możliwości dokonania wyboru innego trybu, aniżeli określony w art. 48 Prawa budowlanego. W sprawie o nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego organ administracyjny jest obowiązany jedynie ustalić fakt budowy, kiedy budowa miała miejsce i czy inwestor legitymuje się wymaganym pozwoleniem na budowę. Zdaniem Sądu takie ustalenia zostały poczynione i przepis art. 48 został prawidłowo zastosowany. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje podnoszony przez skarżącego zarzut braku ustalenia daty zakończenia budowy. Sam skarżący przyznaje bowiem, że roboty były kontynuowane także po wydaniu decyzji w sprawie pozwolenia na budowę, a więc po dniu [...] roku. Pięcioletni okres, o którym mowa w art. 49 Prawa budowlanego upłynąłby zatem najwcześniej w Sygn.akt II SA/Ka 2124/02 [...] roku, podczas gdy decyzja nakazująca rozbiórkę wydana została w [...] roku. Wobec powyższego skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło