II SA/Ol 562/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z 8 grudnia 2023 r. D.G. (dalej jako: "skarżąca"), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje ona z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z 19 lutego 2024 r. Burmistrz Orzysza odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że nie została spełniona przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390; dalej jako: "u.ś.r."), ponieważ stopień niepełnosprawności ustalony u ojca skarżącej datuje się od 17 listopada 2022 r., a powstania daty niepełnosprawności nie da się ustalić. Ponadto organ I instancji wskazał, że nie został spełniony kolejny warunek, gdyż skarżąca otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie ( dalej jako: Kolegium ) decyzją z 27 maja 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że przeszkodą do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, był fakt pobierania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ta negatywna przesłanka istniała nie tylko 31 grudnia 2023 r., ale również w dniu wydawania decyzji przez Kolegium. We wniosku, złożonym przez profesjonalnego pełnomocnika, jednoznacznie zostało wskazane, iż uchylenie specjalnego zasiłku opiekuńczego miałoby nastąpić dopiero z dniem wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego; - art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem wnioskodawczyni wykazała, iż w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z pobieranego zasiłku. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz decyzji Burmistrza Orzysza i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że Kolegium poprzestało na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., jednak dopiero zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do właściwego rozumienia tego przepisu. Wyklucza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wówczas gdy osoba uprawniona nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do zasiłku. Skarżąca korzysta ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiały jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniosła, o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji gdy ustalone zostanie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. W ocenie sądu nie można było przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego bowiem przez cały czas postępowania administracyjnego zachodziła negatywna przesłanka do uwzględnienia wniosku wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie złożyła skutecznie wniosku o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy, gdyż uchylenie decyzji warunkowała przyznaniem najpierw świadczenia pielęgnacyjnego, którego organy jej odmówiły. Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżącej nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż miała przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ( decyzja z 12 października 2023 r. ). Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że osobie uprawnionej przysługuje tylko jedno z tych świadczeń zgodnie z wyborem. Wykładnia systemowa tych przepisów jest zatem zgodna. Poza tym ich brzmienie jest jednoznaczne w swej treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jeżeli skarżąca posiada jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określonego wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona. Dopiero uchylenie, zmiana lub wygaśnięcie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na dany okres pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio przyznanego świadczenia – nowo wybranego na ten sam cel. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i barku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, rezygnacja nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie, zmianę lub wygaśnięcie wcześniejszej decyzji. Okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r, sygn. akt II SA/Ol 995/19, z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 67/20). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1970/21 (CBOSA) warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, w prawem przewidzianej procedurze W konsekwencji, ponieważ zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to dopiero gdy z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja przyznająca ten zasiłek, wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego był kompletny w tym znaczeniu, że zawierał wszelkie wymagane dokumenty oraz nie istniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. Oznacza to więc, że ( ...) był "miesiącem, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami", o którym mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r. i prawidłowo od tego miesiąca organ odwoławczy przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie. (...) Jeszcze raz należy podkreślić, że organ orzekający w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego związany jest pozostającą w obrocie prawnym decyzją o przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna ( tu specjalnego zasiłku opiekuńczego ). Przypomnieć bowiem należy, że na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego powodu organ, podobnie zresztą jak i sąd administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela powyższy pogląd. Jednocześnie stwierdzić należy, że w orzecznictwie NSA prezentowany jest również pogląd odmienny dotyczący tej kwestii, jednak argumentacja przedstawiona w niniejszym uzasadnieniu wydaje się być dominującą. Zauważyć należy również, że stanowisko skarżącej, reprezentowanej przez adwokata, w dniu złożenia wniosku, dotyczące rezygnacji z przyznanego jej niespełna dwa miesiące wcześniej specjalnego zasiłku opiekuńczego było stanowcze i nie zmieniło się w czasie prowadzonego postępowania. Skarżąca w sposób jednoznaczny uzależniła rezygnację z otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego od przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji po stronie organu nie zachodziła konieczność informowania jej ( zawodowego pełnomocnika ), że jedyną przeszkodą w możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wcześniejsza rezygnacja z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2.