II OSK 808/05

Sygn.akt II OSK 808 /05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Maria Czapska-Górnikiewicz (spr), Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki H. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 1220/02 w sprawie ze skargi Zarządu Miasta Szczyrk na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku- Białej z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zagospodarowania wspólnot gruntowych oddala skargę kasacyjną U z a s a d n i e n i e. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zarządu Miasta Szczyrk na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z dnia [...] kwietnia 2002 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i orzekł, że nie podlega ona w całości wykonaniu. W uzasadnieniu swego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Zarząd Miasta Szczyrk uchwałą z dnia 4 listopada 1999 r. ustanowił na mocy art. 23 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ( Dz. U. Nr 28 poz. 169 z późn. zm.) zarząd komisaryczny dla Spółki H. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Spółka H. wniosła skargę na przedmiotową uchwałę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę stwierdzając, iż rozstrzygnięcie o ustanowieniu nadzoru komisarycznego i zakresie tego nadzoru zawarte w zaskarżonej uchwale jest w istocie decyzją administracyjną, która podlega kontroli instancyjnej dokonywanej w toku postępowania odwoławczego, a nie wyczerpanie toku instancji spowodowało odrzucenie skargi. Po doręczeniu postanowienia Sądu pełnomocnikowi skarżącej Spółki w dniu 19 listopada 2001 r. zostało złożone odwołanie, w którym zarzucono uchwale rażące naruszenie prawa poprzez błędną wykładnię art. 23 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Jednocześnie w tymże odwołaniu pełnomocnik spółki wyraził pogląd, iż ten środek zaskarżenia został wniesiony w terminie, który biegł od dnia 3 listopada 2001 r. (data doręczenia postanowienia Sądu), gdyż dopiero wówczas "okoliczności, że przedmiotowa uchwała jest de facto decyzją administracyjną stała się Spółce wiadoma". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej w wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z dnia 17 kwietnia 2002 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Zarządu Miasta Szczyrk i umorzyło postępowanie organu I instancji. Skargę na tą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej wniosła Gmina Szczyrk reprezentowana przez Zarząd i Burmistrza. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z dnia 17 kwietnia 2002 r. stwierdził, iż dla skutecznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy odwołanie musi wnieść podmiot mający przymiot strony, a środek zaskarżenia musi zostać wniesiony w terminie ustawowym. Aby jednak ocenić przymiot strony wnoszącej odwołanie, organ odwoławczy zobligowany jest w postępowaniu wstępnym zbadać zachowanie terminu do wniesienia tegoż odwołania. W oparciu o akta postępowania administracyjnego Sąd pierwszej instancji ustalił, iż uchwała z dnia 4 listopada 1999 r. została doręczona pełnomocnikowi Spółki w dniu 30 maja 2000 r. przy czym wcześniej doręczono ją S. K. Przyjmując datę doręczenia uchwały na dzień 30 maja 2000 r. ( spółka działała przez pełnomocnika ) Sąd uznał, że odwołanie wniesione w dniu 19 listopada 2001 r. zostało złożone z uchybieniem terminu. Termin ten biegł bowiem od daty doręczenia uchwały zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., a nie od daty doręczenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2001 r. Zdaniem Sądu bezsporny fakt, iż uchwała z dnia 9 listopada 1999 r. nie zawierała pouczenia co do prawa odwołania, w sytuacji braku żądania o jej uzupełnienie, nie może rodzić żadnych skutków prawnych w zakresie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Natomiast data doręczenia postanowienia Sądu z dnia 22 sierpnia 2001 r. ma o tyle znaczenie w sprawie, że od dnia doręczenia orzeczenia Sądu (5 listopada 2001 r.) rozpoczynał bieg siedmiodniowy termin do ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednakże taki wniosek nie został złożony. Zaprezentowany przez organ pogląd, iż odwołanie wniesiono w terminie zdaniem Sądu rażąco narusza art. 129 § 2 k.p.a. i art. 16 § 1 k.p.a., a w konsekwencji rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, bez wniosku o jego przywrócenie stanowi wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. obligującą Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Nadto Sąd wskazał, iż merytoryczne rozpoznanie skargi było możliwe po wykazaniu, iż została ona wniesiona przez Zarząd, który wówczas był organem sprawującym nadzór nad działalnością spółki (obecnie wójt, burmistrz, prezydent miasta ). Sąd przyjął bowiem, że ustawowo powołany organ nadzoru nad działalnością spółki ma legitymację procesową w kwestionowaniu skargą rozstrzygnięcia podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ). Skargę kasacyjną wniosła Spółka H. zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145§ 1 pkt 2 p.p.s.a. Wskazując na powyższy zarzut kasacji strona skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej strona skarżąca stwierdziła, iż Sąd wydając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżony wyrok nie wskazał, które przyczyny wymienione w tym przepisie lub innych przepisach zachodzą w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej w związku z brakiem wskazania przyczyn polemika z zaskarżonym wyrokiem jest utrudniona. Jednakże uwzględniając treść uzasadnienia skarżąca stwierdziła, że Sąd wziął pod uwagę art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a w takim przypadku Sąd powinien był szczegółowo wykazać na czym polegało rażące naruszenie prawa, tymczasem Sąd nie przeprowadził analizy poszczególnych przesłanek, utrudniając tym samym polemikę z orzeczeniem. Zdaniem skarżącej niezależnie od merytorycznej prawidłowości oceny Sądu w zakresie zgodności z prawem decyzji SKO przyjąć należy, że ewentualne uchybienie proceduralne nie było oczywiste, bowiem charakter prawny zaskarżonej uchwały Zarządu Miasta Szczyrk budził wątpliwości, co skutkowało wątpliwościami co do trybu jej zaskarżania. Strona wnosząca kasację stwierdziła też, iż Sąd nie zakwestionował prawidłowości materialnej decyzji Kolegium, a uchylając decyzję z powodów formalnych spowodował, że w obrocie funkcjonuje nieprawidłowa uchwała Zarządu Miasta Szczyrk. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Burmistrz Miasta Szczyrk wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej. Oceniając wniesioną kasację we wskazanych wyżej granicach stwierdzić należy, iż zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego tj. przepisu art. 145§ 1 pkt 2 p.p.s.a. jest chybiony. Wbrew wywodom strony skarżącej Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., a tym samym trafnym było oparcie zaskarżonego wyroku na tych przepisach prawa. W związku z zarzutami przedstawionymi we wniesionej skardze kasacyjnej należy wyjaśnić, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej takiej jak wniesienie odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje bezskuteczność tegoż odwołania, bowiem decyzja od której takie odwołanie zostaje wniesione miała już przymiot decyzji ostatecznej. Konsekwencją powyższej sytuacji jest to, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa o którym jest mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości określonej w przepisie art. 16 § 1 kpa. Powyższe stanowisko jest akceptowane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie (por. wyrok NSA z dnia 4.10.2002 r. w sprawie IV S.A. 1206/02 opubl. ONSA 2003/4/140, wyrok NSA z dnia 18.11.1999 r. w sprawie I S.A. 330/99 LEX 4874/49, wyrok NSA z dnia 10.11.1999 r. w sprawie IV S.A. 2273/98 LEX 48734, wyrok NSA z dnia 14.04.1999 r. w sprawie I S.A. 1823/98 ONSA 2000/2/70, wyrok NSA z dnia 5.04.1985 r. w sprawie S.A./Wr 127/85 OSP 1988/9/198, glosa: Adamiak B. OSP 1988/9/19). Takie też stanowisko zaprezentował Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku i pogląd ten należy zaakceptować jako trafny. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, iż odwołanie w wyniku, którego wydano zaskarżoną decyzję, wniesiono z uchybieniem dyspozycji art. 129 § 2 k.p.a., co skutkuje rażącym naruszeniem tego przepisu oraz przepisu art. 16 § 1 k.p.a., a w konsekwencji stanowi wadę o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (strona 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). W tej sytuacji nie sposób zaakceptować zawartych we wniesionej kasacji stwierdzeń o braku wskazania przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miała treść postanowienia Sądu z dnia 22 sierpnia 2001 r. ( sygn. akt II S.A./Ka 1212/00). Trafnie też wskazał Sąd pierwszej instancji, iż nie jest dopuszczalne obecnie podważanie orzeczenia Sądu z dnia 22 sierpnia 2001 r. pozostającego w obrocie prawnym. Odnośnie stwierdzenia pełnomocnika co do pozostawania w obrocie prawnym wadliwego w jego ocenie orzeczenia trzeba zauważyć, że obowiązujące przepisy prawa przewidują wiele możliwości usunięcia takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, o ile oczywiście ma ono wady, które wyczerpują podstawy, na jakich jest dopuszczalne wyeliminowanie tegoż rozstrzygnięcia. Z przytoczonych wyżej względów, wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, skargę kasacyjną należało oddalić na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).