III SA/Łd 490/04

Dnia 30 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska (spr.), p. o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant referent stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi Rady Miasta S. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił na podstawie akt administracyjnych, akt sprawy niniejszej oraz dowodów załączonych do akt sprawy III S.A./Łd 491/04 ( która została rozpoznana w tym samym dniu i w tym samym składzie ) następujący stan faktyczny: Pismem z dnia [...] Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w Ł. zawiadomił Wojewodę [...] o tym, iż w toku kontroli gospodarki finansowej Miasta S. inspektorzy kontroli stwierdzili, że jeden z radnych – B. S. pełnił jednocześnie funkcję Prezesa Miejskiego Klubu Sportowego A w S. Klub ten wydzierżawia obiekty sportowe od Miasta S., prowadzi także działalność gospodarczą. Przesłano wyciąg z protokołu kontroli powołując się na zakaz wynikający z art. 24 f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm). Wojewoda [...] wezwał w dniu [...] Radę Miasta S. do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego B. S. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, iż B. S., pełnił funkcję Prezesa Miejskiego Klubu Sportowego A w S. Miejski Klub Sportowy A, na podstawie umów cywilnoprawnych dzierżawy i użyczenia, w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, korzystał z mienia komunalnego gminy Miasta S. Z działalności tej rozliczał się z urzędem skarbowym, w związku z czym uznano, że B. S. pełniąc funkcję Prezesa Miejskiego Klubu Sportowego A zarządzał działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia komunalnego. Rada Miasta S. w dniu [...] na [...] sesji, po złożeniu wyjaśnień przez radnego B. S. nie podjęła uchwały w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. W piśmie z dnia [...] Prezydent Miasta S. odpowiadając na wezwanie Wojewody prosił o ponowne przeanalizowanie wezwania i rozważenie celowości podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu. Prezydent wyjaśnił, iż zlecił kontrolę w MKS A. W wyniku kontroli stwierdzono, że klub ten od [...] nie posiada Zarządu. Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia XX Wydział Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z dnia 3 października 2002 r umorzył postępowanie w sprawie o wpis do KRS MKS A z uwagi na to, że uchwały walnego zebrania stowarzyszenia dotyczące zmian statutu i wyboru zarządu stowarzyszenia były nieprawidłowe. Podniesiono również, iż B. S. złożył rezygnację z funkcji Prezesa Zarządu w dniu [...] i rezygnacja ta została przyjęta. Prezydent podkreślił, iż zwrócił się do Sądu Rejonowego o ustanowienie kuratora i Sąd postanowieniem z dnia 7 listopada 2003 r ustanowił kuratora dla MKS A. W dniu [...] Wojewoda [...] po uprzednim zawiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ( pismo z dnia [...]) wydał zarządzenie zastępcze stwierdzając wygaśnięcie mandatu radnego B. S. W uzasadnieniu podano, iż Zarząd MKS A, którego prezesem był B. S. zarządzał działalnością Klubu. Po skierowaniu wezwania przez Wojewodę [...] do Rady Miasta S. o podjęcie uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego B. S., Prezydent S. przedstawił protokół z posiedzenia Zarządu Miejskiego Klubu Sportowego A S., które odbyło się w dniu [...] wyjaśniając, iż w tym właśnie dniu została przyjęta rezygnacja B. S. z funkcji Prezesa i nadany tytuł honorowego Prezesa Klubu, przy czym wszystkie te zmiany na prośbę B. S. postanowiono utrzymywać "w dyskrecji". Organ nadzoru nie dał wiary tym wyjaśnieniom, bowiem przeczą im zachowania radnego (podpisywanie pism w charakterze Prezesa Klubu, potwierdzanie wykonywania tej funkcji na posiedzeniach komisji Rady Miasta). Wojewoda stwierdził , że stosownie do postanowień art. 24 f ust. l ustawy o samorządzie gminnym radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Naruszenie tego przepisu, zgodnie z art. 190 ust. l pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547) wywołuje z mocy prawa skutek w postaci wygaśnięcia mandatu radnego i stosownie do ust. 2 tego przepisu obliguje radę gminy do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Na powyższe zarządzenie zastępcze Wojewody [...] Rada Miasta S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o uchylenie zarządzenia w całości. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że z mocy art. 34 Prawa o stowarzyszeniach wynika, iż stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Nie oznacza to jednak, że stowarzyszenie jest podmiotem gospodarczym, przepis art. 2 ust. l Prawa o stowarzyszeniach wyraźnie bowiem stanowi, że stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych. Rozwinięciem tego przepisu są postanowienia rozdziału 4 traktujące o majątku stowarzyszenia. O niezarobkowym celu działalności stowarzyszenia stanowi nadto treść art. 34 ustawy, według którego dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. MKS A nie był wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego w rejestrze przedsiębiorców. Prezesa Zarządu takiego stowarzyszenia nie można uznać za osobę zarządzającą działalnością gospodarczą. Nawet, gdyby przyjąć, że Stowarzyszenie prowadziło działalność gospodarczą na własny rachunek z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, to radny S. zachował się w sposób przewidziany w art. 24 f ust. l, to znaczy zaprzestał tej "działalności". Z przekazanej Wojewodzie dokumentacji wynika jednoznacznie, że B. S. złożył rezygnację w dniu [...] z funkcji Prezesa Zarządu Stowarzyszenia i rezygnacja ta w dniu [...] została przyjęta. Ponadto w skardze podano, iż Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w postanowieniu z dnia 3 października 2002 roku uznał, że zarząd powołany na walnym zebraniu w dniu [...] nie został wybrany prawidłowo. Zatem, już od tamtej pory Stowarzyszenie MKS A nie posiadało zarządu, a więc również radny B. S. z formalnego punktu widzenia nie był członkiem władz Stowarzyszenia. Potwierdzeniem tego stanu było postanowienie Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 7 listopada 2003 roku ustanawiające kuratora dla MKS A. Na dzień [...] Kurator zwołał Walne Zebranie Członków MKS A, które dokonało wyboru władz stowarzyszenia. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2004 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia wpisał MKS A do Krajowego Rejestru Stowarzyszeń z władzami stowarzyszenia, w skład których nie wchodzi B. S. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zarządzenia zastępczego. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wyjaśnił, iż w dacie wydania zarządzenia zastępczego obowiązywał statut stowarzyszenia z [...]. Pełnomocnik Wojewody [...] wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 24f ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) -w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia zastępczego – radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.(ust.1) Jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie obowiązku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 190 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U.z 2003 r. Nr 159, poz. 1547)( ust.1a.) W przedmiotowej sprawie sporna pozostaje okoliczność czy MKS A prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu cyt. art. 24f ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Miejski Klub Sportowy A w S. jest stowarzyszeniem początkowo zarejestrowanym w Rejestrze Stowarzyszeń, a od 29 stycznia 2004r. w Krajowym Rejestrze Sądowym. Działalność stowarzyszenia oparta była o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r Prawo o stowarzyszeniach ( t.j.Dz.U z 2001r. nr 79 poz. 855 ze zm.) i statut Miejskiego Klubu Sportowego A z [...]. Z § 8 tego statutu wynika, iż stowarzyszenie osiągało cele statutowe m. inn. poprzez prowadzenie działalności gospodarczej na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Oparcie działalności Klubu na działalności gospodarczej potwierdza również treść § 25 tego statutu. Do zakresu działania prezesa Klubu należało podejmowanie decyzji dotyczących bieżącej działalności klubu ( § 44 statutu ). Przepisy statutu nie wyłączały z tego zakresu działalności gospodarczej. Na majątek Klubu składały się m. inn. wpływy z działalności gospodarczej ( § 50 statutu ) . Dochody z tej działalności przeznaczane były na cele statutowe. ( § 55 statutu ) . Z akt administracyjnych wynika, że MKS A prowadził działalność gospodarczą w oparciu o umowę dzierżawy nieruchomości z przeznaczeniem na prowadzenie parkingu zawartą [...] pomiędzy Miastem S. a MKS A, umowę użyczenia nieruchomości z przeznaczeniem na prowadzenie parkingu zawartą w dniu [...] pomiędzy Miastem S. a MKS A. Do akt załączono także umowę dzierżawy nieruchomości położonej przy ul. B w S. zawartą w dniu [...] pomiędzy Zarządem Miasta S. a MLKS C. Jest bezsporne w sprawie, iż Klub prowadził działalność zgodnie z zawartymi umowami , a dochody z tej działalności wykorzystywane były na cele statutowe stowarzyszenia. Jest bezsporne w sprawie, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej Klub rozliczał się z właściwym urzędem skarbowym. Z pisma z dnia [...] skierowanego do Prezydenta Miasta S., a podpisanego przez Prezesa MKS A B. S. wynika, iż działalność MKS A oparta jest w głównej mierze na dotacjach z Urzędu Miasta. Pismo to stanowiło wniosek o kolejne przekazanie w dzierżawę tym razem targowiska miejskiego, gdyż jak wyjaśniono w piśmie, środki pozyskiwane z Urzędu Miasta nie pokrywały w całości kosztów działalności sportowej. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż Miejski Klub Sportowy A w S. jest stowarzyszeniem prowadzącym działalność gospodarczą na własny rachunek z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Strona skarżąca zarzuca, iż stowarzyszenie nie jest podmiotem gospodarczym, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej nastawionej na osiąganie zysku, a zatem nie można uznać stowarzyszenia za przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy prawo o działalności gospodarczej. Zarzut ten nie jest zasadny. Wprawdzie ustawa o samorządzie gminnym nie podaje definicji działalności gospodarczej, ale należy mieć na uwadze, iż Klub MKS A jest stowarzyszeniem. Ustawa o stowarzyszeniach przewiduje w art. 34, iż stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Przyjąć zatem należy, iż czynności podejmowane przez stowarzyszenie wchodzą w zakres jego działalności gospodarczej, gdy pozostają w normalnym funkcjonalnym związku z tą działalnością, a w szczególności podejmowane są w celu realizacji zadań statutowych stowarzyszenia. Przeznaczenie dochodu z tej działalności na cele statutowe, a nie do podziału pomiędzy członków, lub na inne cele – jak wynika z treści powołanego przepisu - nie eliminuje tych czynności z pojęcia działalności gospodarczej. Nie budzi zatem wątpliwości, iż stowarzyszenie Miejski Klub Sportowy A w S. prowadziło działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy - w rozumieniu art. 24f ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Sporna pomiędzy stronami pozostaje także okoliczność - czy radny B. S. spełniał przesłanki wynikające z cyt. art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Sądu w tym składzie zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza spełnienie tych przesłanek. Radny B. S. jak wynika z pisma z dnia [...] skierowanego do Zarządu MKS A S. był Prezesem tego Klubu od [...]. W piśmie z dnia [...] B. S. złożył oświadczenie, iż rezygnuje z pełnionej funkcji Prezesa MKS A S. Z protokółu posiedzenia Zarządu Miejskiego Klubu Sportowego A w S. z dnia [...] wynika , że Zarząd przyjął rezygnację B. S. z funkcji Prezesa Zarządu Klubu. Jednocześnie uchwalono nadanie B. S. tytuł Honorowego Prezesa Klubu. B. S. prosił o zachowanie faktu jego rezygnacji w dyskrecji do czasu walnego zebrania członków. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych i akt sprawy oraz do akt sprawy III SA/Łd 491/04 wynika, że pomimo złożenia rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu Klubu B. S. w dalszym ciągu po dniu złożenia rezygnacji, a nawet po dniu jej przyjęcia zarządzał działalnością Klubu jako Prezes Zarządu. Okoliczność tę potwierdzają następujące dowody: 1/ dwa pisma z dnia [...] skierowane do Urzędu Skarbowego podpisane przez B. S. jako Prezesa MKS A. 2/ protokół z posiedzenia Zarządu MKS A z dnia [...] z którego wynika, iż B. S. przypomniał, aby uporządkować sprawę uposażenia zawodników. Stwierdził także, że trzeba zwrócić się do prawnika, aby uporządkować tę kwestię. Zapowiedział też, że Klub powinien przejąć w użytkowanie targowisko miejskie i nowa halę, a Zarząd powinien wystosować w tej sprawie pismo do Prezydenta Miasta. Poproszony o podpisanie takiego pisma w imieniu Zarządu Klubu jako Honorowy Prezes Klubu B. S. wyraził zgodę. 3/ pismo z dnia [...] skierowane do Prezydenta Miasta S. i podpisane przez B. S. jako Prezesa MKS A stanowiące wniosek o przekazanie w dzierżawę targowiska miejskiego. 4/ protokół nr [...] z posiedzenia Komisji Kultury, Sportu i Współpracy z Zagranicą Rady Miasta S. z dnia [...] z którego wynika, iż B. S. udzielał szczegółowych informacji na temat obciążeń finansowych klubu, struktury zatrudnienia i godzin wykonywania pracy przez pracowników klubu, a odnośnie swojej osoby stwierdził, że: cyt. : " nie musi być Prezesem Klubu , ale na dzień dzisiejszy nikt inny nie chce nim być " . 5/protokół nr [...] z posiedzenia Komisji Kultury, Sportu i Współpracy z Zagranicą Rady Miasta S. z dnia [...] z którego wynika, iż B. S. udzielał szczegółowych wyjaśnień dotyczących obciążeń finansowych, struktury zatrudnienia, sponsoringu, działalności gospodarczej Klubu MKS A. Z uwagi na powstałe wątpliwości czy radny B. S. może brać udział w głosowaniu przy podejmowaniu uchwały w sprawie wyrażenia zgody na oddanie w dzierżawę nieruchomości na rzecz MKS A w świetle art. 25 ustawy o samorządzie gminnym – B. S. wyjaśnił, iż jest Prezesem MKS A i nie brał udziału w głosowaniu nad podjęciem tej uchwały. Powyższe dowody świadczą o tym, iż pomimo rezygnacji z funkcji Prezesa B. S. nadal zarządzał działalnością Klubu, a także był jego przedstawicielem w rozumieniu art. 96 kodeksu cywilnego, co wynika z wyraźnego umocowania do działania w imieniu Zarządu (protokół z posiedzenia Zarządu MKS A z dnia [...]). Nie ma przy tym znaczenia czy radny B. S. zarządzał działalnością gospodarczą klubu jako Prezes Zarządu czy jako Honorowy Prezes Zarządu. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż art. 24f ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym nie wiąże zakazu zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminy z określoną funkcją lub stanowiskiem. Nie wprowadza też wymogu dokonania prawomocnego wpisu osoby zarządzającej do Krajowego Rejestru Sądowego. Należy mieć także na uwadze to, iż wpis taki ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż przesłanki z art.24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zostały spełnione, a zakaz wynikający z tego przepisu został naruszony przez radnego B. S. Jak wynika z protokołu nr [...] z [...] sesji Rady Miasta S. B. S. złożył ślubowanie w dniu [...]. Niewypełnienie obowiązku rezygnacji z zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminy stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 190 ustawy, z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U.z 2003 r. Nr 159, poz. 1547). Zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547) wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności; Z art. 190 ust. 1-6 wynika także, iż wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić radnemu złożenie wyjaśnień. Uchwałę rady o wygaśnięciu mandatu radnego doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła wojewodzie oraz komisarzowi wyborczemu. Jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2a, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w w/w terminie, rada stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od upływu tego terminu. Zgodnie z art. art. 98 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.)- jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806) oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. (ust. 1) W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1 wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. ( ust. 2). Przepisy art. 98 stosuje się odpowiednio( ust. 3). W przedmiotowej sprawie pismem z dnia [...] Wojewoda [...] wezwał Radę Miasta S. do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego B. S. Rada Miasta S. takiej uchwały nie podjęła. Wojewoda [...] po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej wydał w dniu [...] zarządzenie zastępcze stwierdzając wygaśnięcie mandatu radnego B. S. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż wydane przez Wojewodę [...] zarządzenie zastępcze nie narusza przepisów prawa. Jak wyżej wykazano zarzuty skargi nie są zasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ) skargę oddalił.