FSK 1906/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędziowie NSA Jerzy Rypina, Krystyna Chustecka (spr.), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Kazimierza P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 200/04 w sprawie ze skargi Kazimierza P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 października 2003 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę Kazimierza P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 października 2003 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu 31 marca 2004 r., skarżący K. P. wniósł za pośrednictwem Izby Skarbowej w L. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na ww. decyzję. Zaskarżona decyzja została nadana w placówce pocztowej w dniu 4 listopada 2003 r. na adres zamieszkania K. P. Przesyłka polecona, zawierająca przedmiotową decyzję, była awizowana dwukrotnie 6 i 14 listopada 2003 r. Skarżący nie podjął przesyłki w ustawowym terminie 14 dni, wobec czego decyzja została pozostawiona w aktach sprawy i uznana przez organ podatkowy za doręczoną w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm., powoływanej dalej jako "ord. pod."/. Za datę doręczenia decyzji Izba Skarbowa uznała dzień 20 listopada 2003 r.- to jest ostatni dzień 14-dniowego terminu pozostawania pisma w placówce pocztowej. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tą decyzję wpłynęła do Izby Skarbowej dnia 31 marca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej jako wniesionej po terminie. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, iż zgodnie z art. 53 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270, powoływanej dalej jako p.p.s.a./, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie miała zastosowanie instytucja "doręczenia zastępczego" przewidziana w art. 150 ord.pod., który stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma osobie fizycznej w jej mieszkaniu lub miejscu pracy, poczta przechowuje pismo w swojej placówce przez okres 14 dni, dwukrotnie zawiadamiając o tym adresata, a w przypadku nie podjęcia pisma przez adresata, pozostawia je się w aktach sprawy, uznając za doręczone z ostatnim dniem 14-dniowego okresu pozostawania pisma w placówce pocztowej. W myśl tego przepisu Sąd uznał, że skutek doręczenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 października 2003 r. nastąpił z dniem 20 listopada 2003 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, liczony od dnia 20 listopada 2003 r., upłynął więc w dniu 20 grudnia 2003 r. Skarga K. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie wniesiona za pośrednictwem Izby Skarbowej wpłynęła 31 marca 2003 r., a więc nie został dochowany termin do jej wniesienia. Powyższe ustalenia, zgodnie z art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowiły podstawę do odrzucenia przez sąd skargi z powodu jej wniesienia po upływie terminu. W skardze kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący K. P. powołując się na art. 173 par. 1 i 174 par. 2 p.p.s.a. postanowienie Sądu zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości jako naruszającego przepisy postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca naruszenie art. 141 par. 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. wyrażające się w tym, że jego uzasadnienie nie zawiera wyjaśnienia rozstrzygnięcia, a jedynie bardzo ogólne powołanie treści przepisu, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiając stan faktyczny sprawy, skarżący podniósł, że o wydanej w dniu 23 października 2003 r. przez Izbę Skarbową decyzji dowiedział się telefonicznie w marcu następnego roku i uzyskał kopię tej decyzji za pośrednictwem faxu. Uznając - wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej - że o prawidłowym doręczeniu decyzji nie może być mowy, skoro pomimo pozostawania w decydującym okresie w miejscu zamieszkani nie tylko nie nastąpiło doręczenie właściwe tj. osobiście, ale też nie było żadnej podstawy do uznania doręczenia zastępczego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w ustawowym, 30-dniowym terminie od dnia otrzymania od Izby Skarbowej kserokopii zaskarżonej decyzji. W skardze przedstawiono obszernie uzasadnienie jej wniesienia w tym terminie zgodnie z art. 150 par. 2 ord. pod. i w konsekwencji zakwestionowano stanowisko, że skarga została złożona po terminie. Sąd I instancji odrzucając skargę, nie odniósł się przy tym w ogóle do tej części skargi, która wskazuje przyczyny i uzasadnienie wniesienia skargi w faktycznym terminie, poprzestając na ogólnym przytoczeniu treści art. 150 ord. pod. i jeszcze bardziej ogólnym stwierdzeniu, że termin do wniesienia skargi nie został dochowany. Powyższe, zdaniem skarżącego, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, gdyż uniemożliwiło Stronie obronę jej praw wynikających z prawa materialnego. W szczególności naruszona została norma przepisu art. 141 par. 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez to, że uzasadnienie orzeczenia - wbrew dyspozycji ww. normy - nie zawiera wyjaśnienia rozstrzygnięcia, a jedynie bardzo ogólne powołanie treści przepisu art. 150 par. 2 ord. pod. bez odniesienia się do treści skargi w części dotyczącej daty jej wniesienia. Do uzasadnienia postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stosuje się przepis art. 141 par. 4 p.p.s.a., który stanowi, że. "Uzasadnienie wyroku powinno, zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie takie nie może jednak stanowić jedynie podania innymi słowami tekstu przepisu prawnego, szczególnie wtedy, gdy już w skardze Strona odnosi się do normy kontrowersyjnego przepisu uprzedzając przyjęte przez Sąd zbyt lakoniczne i uproszczone jego rozumienie. Użyty w treści art. 141 par. 4 pow. ustawy przymiotnik "zwięzły" odnosi się tylko do przedstawienia stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze. Skarżący podkreśla, że nie tylko sama norma, ale i zasada prawa do sądu wymaga nie tyle formalnej możliwości zaskarżania /tu:/ decyzji administracyjnych, ale przede wszystkim takiego wyjaśnienia przesłanek rozstrzygnięcia, które przynajmniej w sensie obiektywnym wyjaśniają stronie jej sytuację prawną i znaczenie normy prawnej po odniesieniu jej do danego stanu faktycznego. Sąd - pomimo obszernej wypowiedzi skarżącego dotyczącej hipotezy art. art. 148, 149 i 150 par. 2 ord.pod. - zupełnie ją ignorując, poprzestał na lakonicznym, "powielaczowym" przytoczeniu ogólnych przesłanek zastosowania tylko ostatniego z nich, w ogóle nie odnosząc się do Jego stanowiska. Skarżący wywodzi, że dyspozycja art. 149 ord.pod. wskazuje, że podjęcie próby doręczenia pisma przez jego pozostawienie pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, nie zostało pozostawione swobodnej decyzji doręczającego, ale że stanowi jego obowiązek, co wynika z użycia słowa: "doręcza się" a nie: "można doręczyć" czy podobnego. Uwzględnienie usytuowania art. 149 ord.pod., po art. 148 tej ustawy, powoduje, że interpretacja tego pierwszego prowadzi do jednego wniosku - jeśli z powodu nieobecności Skarżącego i domowników nie było możliwe doręczenie pisma w mieszkaniu, doręczający miał obowiązek podjąć próbę pozostawienia pisma u sąsiada lub dozorcy. Tylko wówczas można mówić o prawidłowym doręczeniu, a tym samym o doręczeniu, które wyznacza termin złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Kontrola kasacyjna dokonywana przez NSA obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucili naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 par. 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku /postanowienia/ powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjęto, że zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego powinno obejmować relację z dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie do rozprawy przed sądem administracyjnym, a więc obejmować kwestie niezbędne do wyczerpującego podania pozostałych zagadnień, stanowiących kolejne elementy uzasadnienia wyroku /postanowienia/. Przedstawienie w uzasadnieniu zarzutów skargi powinno sprowadzać się do podania treści tych zarzutów. Natomiast podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te jej przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego i tak pojmowana podstawa rozstrzygnięcia powinna być podana i wyjaśniona w uzasadnieniu wyroku. W przedstawionym w uzasadnieniu postanowienia stanie faktycznym Sąd przyjął, że w sprawie miało zastosowanie "doręczenie zastępcze" w trybie art. 150 ord.pod. co stanowiło podstawę do określenia terminu do wniesienia skargi na decyzję podatkową, a następnie do stwierdzenia uchybienia temu terminowi przez skarżących. Zgodnie z art. 150 par. 1 ord.pod. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 par. 1 lub art. 149: 1/ poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę; 2/ pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy /miasta/ - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Powołanie w uzasadnieniu postanowienia powyższego przepisu, potwierdza w sposób, który nie powinien budzić wątpliwości, iż w ocenie Sądu, dokonanej w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, złożenie przesyłki w placówce pocztowej nastąpiło na skutek niemożności jej doręczenia w sposób wskazany w art. 148 par. 1 lub art. 149 ord. pod. W szczególności okoliczności te wynikają z dokonanych przez doręczyciela adnotacji na drukach potwierdzających dokonanie dwukrotnego awiza, pisemnego zawiadomienia o nadejściu przesyłki, którą należy odebrać na poczcie. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zarzut skarżących o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 141 par. 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik postępowania uznał za nieuzasadniony i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.