II SA/Ka 1504/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ Asesor WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant sekretarz Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2004r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A w B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia [...] nr [...] zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Spółdzielni kwotę [...] /[...]/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 1. orzeka, że zaskarżona nie podlega wykonaniu w całości Ostateczną decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta M. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółdzielni Mieszkaniowej A w B. pozwolenia na budowę sieci wodno kanalizacyjnej wraz z przyłączami do wymienionych w tej decyzji budynków na osiedlu "S." w M. przy zbiegu ulic J., K. i K. Pismem które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w M. dnia [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa A powiadomiła organ architektoniczno-budowlany o wykonaniu wymienionej w tym piśmie w oparciu o w/w pozwolenie na budowę sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, stwierdzając jednocześnie, że do użytkowania tej sieci przystąpi od dnia [...]. Do zawiadomienia tego dołączyła m.in. protokół odbioru technicznego, oświadczenia Kierownika budowy o wykonaniu robót budowlanych zgodnie ze sztuką budowlaną i dokumentacją oraz o doprowadzeniu terenu po wykonaniu robót do stanu pierwotnego i inwentaryzację geodezyjną. Pismem z dnia [...] /brak w aktach daty jego doręczenia/ podpisanym przez Kierownika Zespołu Budownictwa w Wydziale Architektury i Budownictwa UM w M. zobowiązano Spółdzielnię Mieszkaniową A do uzupełnienia w/w zawiadomienia przez dołączenie określonych w tym piśmie dokumentów. Odpowiedzi na to wezwanie Spółdzielnia udzieliła w piśmie z dnia [...] przesyłając jednocześnie oryginał dziennika budowy oraz dodatkowe protokoły prób szczelności. Wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta M. na podstawie art.59 ust.5 w zw.z art.57 ust.1 i 4 i art.59 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz.1126 ze zm. obecnie Dz.U z 2003. Nr 207 poz.2016 ze zm.- zwanej dalej prawem budowlanym/ decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiono Spółdzielni Mieszkaniowej A pozwolenia na użytkowanie sieci wodno-kanalizacyjnej na osiedlu "S." przy ul. K. w M. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgłoszona do użytkowania sieć kanalizacji deszczowej i sanitarnej została wykonana niezgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem. Nie spełniła także warunków uzgodnień branżowych dotyczących rozwiązań projektowych i włączeń do sieci skarżącej. Nadto nie wykonano całej sieci wodociągowej oraz studzienki wodociągowej od strony ulicy K. Inwestor nie przedłożył również protokołów odbioru włączenia sieci wodno-kanalizacyjnej do istniejącej już sieci. W odwołaniu od tej decyzji Spółdzielnia Mieszkaniowa A zarzuciła że została ona wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. W uzupełniającym odwołanie piśmie procesowym z dnia [...] /które wpłynęło do Wojewody [...] w dniu wydania decyzji odwoławczej/ stwierdziła natomiast, że dokonała zgłoszenia wykonania robót budowlanych w którym określiła jednocześnie datę przystąpienia do użytkowania sieci. W ustawowym terminie organ I instancji nie wydał decyzji o sprzeciwie, co zdaniem odwołującej kończyło postępowanie w tej sprawie. W szczególności nie było podstaw do orzekania na podstawie art.59 prawa budowlanego skoro nie przeprowadzono określonego w tej normie prawnej postępowania sprawdzającego oraz skoro nie składała ona wniosku o wydanie takiej decyzji. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 57 ust.2 i 4, art.59 ust.1 i 5 prawa budowlanego oraz art.138 § 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy potwierdził ustalenia zawarte w decyzji organu niższej instancji oraz ich ocenę prawną. W skardze do Sądu Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w B. wniosła o uchylenie powyższej decyzji Wojewody [...] oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając to żądanie stwierdziła, że do zawiadomienia o zamiarze przystąpienia do użytkowania sieci wodno-kanalizacyjnej dołączyła wymagane, a wyszczególnione w art.57 ust.1-3 prawa budowlanego dokumenty. Wypełniła też obowiązki wynikające z art.57 ust.4 tego prawa .Ponieważ w terminie określonym w art.54 ust.1 prawa budowlanego nie zgłoszono sprzeciwu w drodze decyzji, co do przystąpienia do użytkowania, to do użytkowania takiego była uprawniona. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie sądowej dnia 29 lipca 2004r skarżąca podtrzymała co do zasady swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia , które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 13 poz.1270 - zwanej dalej ustawą p.s.a./. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia sprawy nie można też odeprzeć zarzutu wydania tych decyzji z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego w postaci treści art.54 ust.1 prawa budowlanego. Decyzje organów obu instancji rozstrzygają sprawę udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego zrealizowanego w oparciu o udzielone pozwolenie na budowę. Na wstępie należy zatem stwierdzić, że decyzja w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie może być wydana jednie w ściśle określonych w prawie budowlanym sytuacjach – wymienionych w art.55 tego prawa. W związku z treścią art.61 Kpa nie może przy tym ulegać wątpliwości, że sprawa w tym przedmiocie może być rozstrzygnięta tylko na wniosek. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych nie wynika przy tym, żeby taki wniosek został złożony. W tym względzie w decyzji organu I instancji powołano się na wniosek skarżącej Spółdzielni z dnia [...]. Najprawdopodobniej organ ten miał jednak przy tym na uwadze zawiadomienie skarżącej o zamiarze przystąpienia do użytkowania spornej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, które wpłynęło do tego organu właśnie w tym dniu. Nad tą podstawową kwestią organ odwoławczy przeszedł do porządku i to w sytuacji gdy w piśmie procesowym uzupełniającym odwołanie Spółdzielnia wyraźnie stwierdziła, że wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie nie składała. Gdyby istotnie tak było, a wątpliwość w tym względzie rozstrzygnie organ orzekający w pierwszej kolejności przy ponownym rozpoznaniu sprawy, to decyzje w tym przedmiocie zostały wydane bez podstawy prawnej w rozumieniu art.156 § 1 pkt 1 Kpa. Wtedy zaś organ I instancji powinien umorzyć postępowanie w sprawie o udzielenie pozwolenia na użytkowanie jako bezprzedmiotowe. Niezależnie od tego należy stwierdzić, że skoro w decyzji o pozwoleniu na budowę nie nałożono na inwestorkę obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie to mogła ona przystąpić do użytkowania sieci po uprzednim dokonaniu zawiadomienia w trybie art.54 prawa budowlanego. Zgłoszenia takiego /zawiadomienia/ dokonała ona przy tym w dniu [...]. W takiej zaś sytuacji organ architektoniczno –budowlany, według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, mógł w terminie 14 dni od dokonania zawiadomienia zgłosić jedynie w drodze decyzji sprzeciw co do zgłoszonego zamiaru, względnie wezwać w tym terminie inwestorkę do uzupełnienia dołączonych do zgłoszenia dokumentów /art.54 ust.1 i art.57 ust.1 i 4 prawa budowlanego/. Należy przy tym przyjąć, że w tym terminie decyzja o sprzeciwie lub wezwanie do uzupełnienia zawiadomienia powinno być dokonującemu zgłoszenia doręczone /zobacz wyrok NSA z dnia 11.12.2002r. sygn. akt II SA/Kr 965/02 ONS Nr 4/2003 poz.147/. Skoro w ustawowym terminie sprzeciw nie został zgłoszony oraz inwestorka nie została wezwana do uzupełnienia zawiadomienia to należało przyjąć, że skarżąca Spółdzielnia mogła przystąpić do użytkowania sieci zgodnie z dokonanym zawiadomieniem. Nie oznacza to oczywiście sanowania w takiej sytuacji odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, jeżeli takie przy realizacji inwestycji wystąpiły, czy też bezwarunkowej i niewzruszalnej zgody na użytkowanie takiego obiektu. Do legalizacji takiego obiektu może jednak dojść w przewidzianym przepisami prawa trybie, tj. w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego. Brak sprzeciwu zgłoszonego w trybie art.54 ust.1 prawa budowlanego nie pozbawia bowiem organów nadzoru budowlanego wszczęcia np. postępowania opartego na treści art.50 i art.51 prawa budowlanego względnie na treści art.66 tego prawa. W krańcowych sytuacjach może to doprowadzić do wydania decyzji o zakazie użytkowania spornej sieci /art.66 ust.2 prawa budowlanego – według aktualnie obowiązującego stanu prawnego/ lub nawet decyzji o nakazie rozbiórki tej sieci /art.51 ust.3 pkt 2 lub art.51 ust.5 prawa budowlanego/ Należy przy tym stwierdzić, że do ewentualnego wszczęcia takich /takiego/ postępowania organy te są zobowiązane z urzędu. Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1a i c i art.135 p.s.a. w zw. z art 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku zgodnie z treścią art.200 ustawy p.s.a. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono zaś na podstawie art.152 ustawy p.s.a. Jak już stwierdzono przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustali organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności czy skarżąca Spółdzielnia złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Przy braku takiego wniosku umorzy postępowanie w takiej sprawie jako bezprzedmiotowe, Rozważy natomiast podstawy wszczęcia z urzędu postępowania mającego na celu doprowadzenie wybudowanej sieci do stanu zgodnego z prawem /mając m.in. również na uwadze zmiany stanu prawnego wynikające ze zmiany prawa budowlanego – zobacz art.2 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane – Dz.U. Nr 93, poz.888/.