II SA/Wa 37/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Marcin Korajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2004 r. sprawy ze skargi Fabryki Pojazdów [...] we [...] na decyzję Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2) zasądza od Głównego Inspektora Pracy na rzecz Fabryki Pojazdów [...] we [...] 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. [...] Główny Inspektor Pracy, na podstawie art. 184 kp oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania Fabryki Pojazdów we [...] od decyzji Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia [...] października 2003 r., którą odmówiono kolejnej zmiany ostatecznej decyzji inspektora pracy z dnia [...] września 2003 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia decyzji wynika, że nakazem inspektora pracy [...] z dnia [...] września 2002 r., Fabryka Pojazdów [...] we [...] na podstawie art. 9 pkt 2a w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.) została w pkt 3 nakazu zobowiązana do wypłacenia wymienionym pracownikom nagród jubileuszowych, do których prawo nabyli w 2000, 2001 i 2002 r. Nakazowi nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Po rozpatrzeniu odwołania zakładu pracy od powyższego nakazu (decyzji), decyzją z dnia [...] października 2002 r. Okręgowy Inspektor Pracy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż uchylił rygor natychmiastowej wykonalności i określił termin wykonania nakazu na dzień 15 grudnia 2002 r. Wnioskiem z 13 grudnia 2002 r. Fabryka Pojazdów [...] we [...] zwróciła się do Okręgowego Inspektora Pracy [...] o zmianę ostatecznej decyzji zobowiązującej do wypłacenia pracownikom nagród jubileuszowych, poprzez przesunięcie terminu wypłaty na koniec I kwartału 2003 r. Wniosek został uwzględniony decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Pomimo to, w kolejnych wnioskach zakład pracy ponownie wnioskował o zmianę terminu wykonywania nakazu, wskazując terminy 30 września 2003 r. i 30 czerwca 2006 r. Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Okręgowy Inspektor Pracy [...] na podstawie art. 154 § 1 i 2 kpa odmówił dalszej prolongaty terminu wypłacenia pracownikom nagród jubileuszowych stwierdzając, iż pracodawca pomimo wielokrotnej deklaracji wypłacenia pracownikom należnych świadczeń pieniężnych, w dalszym ciągu pozostaje w zwłoce w wykonaniu ciążącej na nim powinności. Odnosząc się do złożonego przez Fabrykę Pojazdów [...] porozumienia zawartego w dniu [...] czerwca 2003 r. ze Związkami Zawodowymi działającymi w fabryce, w sprawie terminu wypłaty nagród jubileuszowych, Okręgowy Inspektor Pracy [...] zwrócił uwagę, że porozumienie nie zawiera terminu, do którego świadczenia miałyby zostać wypłacone pracownikom. Dlatego Okręgowy Inspektor Pracy uznał, że dalsze przesunięcie terminu realizacji nakazu z dnia [...] września 2002 r., nie leżałoby w interesie pracowników. Stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy [...] podzielił Główny Inspektor Pracy w powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. dodatkowo stwierdzając, że interes społeczny, o jakim mowa w art. 154 § 1 kpa przemawia przeciwko dalszemu odroczeniu wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Fabryki Pojazdów [...] we [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 154 § 1 kpa, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Wskazała, że kolejne wnioski o zmianę terminu wypłaty pracownikom nagród jubileuszowych wynikają ze złej sytuacji finansowej skarżącej. Podniosła, że zamierza wypłacić pracownikom należne świadczenia pieniężne, czego dowodem jest porozumienie w tej kwestii zawarte w dniu [...] czerwca 2003 r. ze związkami zawodowymi. Zdaniem skarżącej organy administracji obu instancji przy podejmowaniu decyzji nie uwzględniły faktu, iż skarżąca częściowo wypłaciła nagrody jubileuszowe, co dodatkowo uzasadniało zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 § 1 kpa, przez określenie nowego, późniejszego terminu wykonania obowiązku. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powołanego przepisu wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zarówno decyzja Okręgowego Inspektora Pracy [...], jak i zaskarżona decyzja naruszają przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z decyzji Okręgowego Inspektora Pracy [...] wynika, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 154 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przytoczony przepis nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, albowiem decyzja zobowiązująca skarżącą jako pracodawcę do wykonania w zakreślonym terminie obowiązku wypłaty należności pracowniczych jest decyzją, o której mowa w art. 155 kpa, tj. decyzją, na mocy której strona nabyła prawo. Decyzja ostateczna, która nie tworzy praw dla żadnej strony, to decyzja, z treści której strony nie mogą wyciągnąć dla siebie żadnych korzyści prawnych, nie mogą ani wywieść uprawnień, ani też sprecyzować swoich obowiązków. W doktrynie prawa administracyjnego i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym decyzja nakładająca na stronę obowiązek, jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo. Rozstrzygnięcie o obowiązkach jednostki stanowi treść prawa nabytego (por. komentarz do kpa prof. B. Adamiaka i prof. J. Borkowskiego Wydawnictwo BECK, Warszawa 2004, str. 695). W wyroku z dnia 23 marca 2001 r. IV SA 1515/96, lex 53442 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że każde rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację strony, należy traktować jako rozstrzygniecie, na podstawie którego strona "nabyła prawo". Oznacza to, że także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę obowiązek – ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabyła prawo", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie, czy i jakie obowiązki i w jakim zakresie na niej ciążą. Oznacza to więc także, że ostateczna decyzja administracyjna, która nakłada na stronę określone obowiązki, może być uchylona lub zmieniona w trybie art. 155 kpa, jednakże zmiana taka lub uchylenie może nastąpić tylko wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes strony, a uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Także w wyroku z dnia 27 maja 2003 r. IV SA 3205/01 Monitor Prawny 2003/14/627 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, zgodnie z którą "nabycie praw" może nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek. "Nabycie praw" użyte w art. 154 i 155 kpa rozumie się szeroko przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". W świetle powyższych uwag, podstawę prawną rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o zmianie decyzji ostatecznej, zobowiązującej skarżącą do wypłaty pracownikom nagród jubileuszowych powinien stanowić art. 155 kpa, a nie jak to miało miejsce w sprawie – art. 154 § 1 kpa. Nieprawidłowości tej nie zauważył organ odwoławczy, który co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rozpatrzył odwołanie z uwzględnieniem dyspozycji art. 154 § 1 kpa. Przedstawione nieprawidłowości, skutkujące naruszeniem przepisów prawa procesowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkowały uwzględnieniem skargi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku oparte zostało o przepis art. 152 tej samej ustawy.