II SA/Ka 2097/02
WyrokWSA w Gliwicach2004-08-30
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Zofia Borowicz, Szczepan Prax
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Państwowa Inspekcja Pracy jest uprawniona do wydawania nakazów wypłaty pracownikom należnego wynagrodzenia i innych świadczeń, a jeśli tak, to w jakim zakresie i czy przepis art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Państwowa Inspekcja Pracy jest uprawniona do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia lub innego świadczenia pracownikowi, ale jedynie w sytuacji, gdy obowiązek ten nie jest sporny. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie jest sprzeczny z Konstytucją RP, ponieważ nie wyłącza on kompetencji sądów powszechnych do rozstrzygania sporów pracowniczych, a jedynie ma na celu wymuszenie na pracodawcy wypełnienia wymagalnego obowiązku. Ponadto, postanowienia art. 35 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy (ZUZP) nie są mniej korzystne od art. 241(27) Kodeksu pracy, a zatem nakaz oparty na założeniu ich nieobowiązywania jest wadliwy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu Okręgowego Inspektora Pracy zobowiązującego Zakłady A do wypłaty pracownikom nagród jubileuszowych i dodatków stażowych. Zakłady A wniosły odwołanie, podnosząc naruszenie przepisów prawa pracy, w tym art. 771 Kodeksu pracy i art. 35 ZUZP, a także brak uzasadnienia prawnego i faktycznego nakazu. Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy nakaz, uznając art. 35 ZUZP za mniej korzystny od przepisów prawa pracy. Zakłady A wniosły skargę do NSA, zarzucając m.in. naruszenie Konstytucji RP przez orzekanie przez PIP w sprawach pracowniczych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Okręgowego Inspektora Pracy oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy, określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz Zakładów A zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz Szczepan Prax Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi Zakładów A na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z [...]r. Nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. na rzecz Zakładów A w B. [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. nakazem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( tj. z 1985 r. Dz. U. Nr 54, poz. 276 z późn. zm.) nakazał Zakładom A w B. wypłacić należną nagrodę jublileuszową pracownikom wymienionym w pkt 1 nakazu oraz wypłacić [...] pracownikom wymienionym w pkt 2 nakazu oraz dodatki stażowe, należne za okres od [...] do [...]r. W uzasadnieniu nakazu wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w dniach [...]r. stwierdzono, że osobom wymienionym w pkt 1 nakazu nie wypłacono w prawem przewidzianym terminie nagrody jubileuszowej. Ustalono również, że [...] osobom wymienionym w pkt 2 nakazu nie wypłacono należnego im dodatku stażowego za okres od [...] do [...] r. Organ ten nadał nakazowi temu rygor natychmiastowej wykonalności, ponieważ wypłata należnych pracownikom świadczeń wynikających ze stosunku pracy leży w interesie społecznym.
Zakłady A w B. pismem z dnia [...]r. wniosły odwołanie od wyżej wskazanego nakazu Zakłady A w B. zarzuciły organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów materialnego prawa pracy a w szczególności art. 771 Kodeksu pracy w związku z art. 35 Porozumienia z dnia 1 stycznia 1989 r. o wprowadzeniu Zakładowego Systemu Wynagradzania przekształconego w Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy ( dalej Z.U.Z.P.) przez ich błędną wykładnię oraz wskazali na naruszenie postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zamieszczenie w nakazie uzasadnienia prawnego i faktycznego. W uzasadnieniu wniesionego odwołania skarżąca przedstawiła trudną sytuację finansową wskazała na utratę płynności finansowej. Następnie skarżąca Spółka zauważyła, że postanowienia art. 241 27 Kodeksu Pracy nie mogą mieć zastosowania do Zakładów A przy rozważaniu przez nie możliwości zastosowania instytucji z art. 35 Z.U.Z.P. Zdaniem podmiotu odwołującego się Z.U.Z.P. Zakładów A w B. został zarejestrowany wraz z jego art. 35. W tej sytuacji Okręgowy Inspektor Pracy w toku postępowania rejestracyjnego nie zgłaszał względem tego przepisu zastrzeżeń, a po myśli art. 24111 Kodeksu pracy Okręgowy Inspektor Pracy zobowiązany jest do odmowy zarejestrowania układu, jeżeli jego postanowienia są niezgodne z prawem. W tej sytuacji zdaniem strony skarżącej organ rejestrujący winien odmówić rejestracji układu zawierającego rozwiązania mniej korzystne dla pracowników niż postanowienia przepisów prawa pracy. Dodatkowo strona skarżąca wskazała, że postanowienia art. 35 Z.U.Z.P. dotyczą instytucji czasowego wstrzymania wypłaty niektórych składników wynagrodzenia i innych świadczeń, a mocą przywołanego powyżej przepisu Kodeksu pracy regulowane jest czasowe zawieszenie stosowania układu. W świetle tak widzianego stanu prawnego zdaniem strony skarżącej nie zachodziły przesłanki do wydania przedmiotowego nakazu. Jednocześnie Zakłady A w B. wystąpiły o wstrzymanie wykonania natychmiastowej wykonalności nakazu.
Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( tj. z 1985 r. Dz. U. Nr 54, poz. 276 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia podał, że przekształcenie Zakładowego Systemu Wynagradzania w P.U.Z.P. nie skutkowało dalszym obowiązywaniem w niezmienionej postaci wszystkich przepisów porozumienia. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 113, poz. 547 ) dotychczasowe postanowienia tak powstałego układu, mniej korzystne dla pracowników, zastąpione zostały przez obowiązujące przepisy prawa. Takim przepisem, który przestał obowiązywać, zdaniem organu administracji był właśnie przedmiotowy art. 35 porozumienia. Dodatkowo organ ten zaznaczył, że zarzut Zakładów A w B., iż organ rejestrujący w trakcie postępowania rejestracyjnego nie zgłaszał wątpliwości co do treści art. 35 Z.U.Z.P. jest bezpodstawny , ponieważ wpis przedmiotowego układu do rejestru nastąpił z mocy prawa, a tym samym bez możliwości oceny zgodności jego treści z prawem. Z tego też powodu art. 35 Z.U.Z.P., jako rozwiązanie mniej korzystne dla pracowników niż przepisy prawa pracy, nie obowiązuje. Organ ten nie przychylił się także do wniosku o wstrzymanie wykonania, gdyż wynagrodzenie pracowników pełni funkcję alimentacyjną i jest jedynym źródłem ich utrzymania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka wystąpiła o uchylenie decyzji Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. oraz o zwrot kosztów postępowania i zastępstwa procesowego. Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 i art. 175 Konstytucji RP poprzez orzekanie przez organ administracji w sprawach indywidualnych roszczeń wynikających z przepisów prawa pracy; naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z art. 771 Kodeksu pracy i art. 35 Z.U.Z.P. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez nakazanie zapłaty niewymagalnych składników wynagrodzenia za pracę oraz naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zawarcie w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W rozbudowanym uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy jest niezgodny z Konstytucją, a w szczególności z treścią art. 175 jak również z art. 45 i art. 64 Konstytucji. Zdaniem strony skarżącej wskazany powyżej art. 9 ust. 1 pkt 2a narusza przywołane przepisy Konstytucji w takim zakresie, że rozstrzygając o roszczeniach pracownika o wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, wkracza w sferę zastrzeżoną dla sądów powszechnych, gdyż spory o zapłatę składników wynagrodzenia takich jak nagrody jubileuszowe i dodatki stażowe pracowników należą do spraw cywilnych w rozumieniu art. 1 kodeksu postępowania cywilnego. Z tego też powodu strona skarżąca wniosła o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności wskazanego przepisu z Konstytucją. Zdaniem strony skarżącej nie było jakichkolwiek podstaw do nakazania wypłaty określonych w decyzji dodatków stażowych i nagród. Strona ta, podtrzymała także swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu od nakazu organu pierwszej instancji, że postanowienia art. 35 Z.U.Z.P. są korzystniejsze od przepisów prawa pracy. Dodatkowo wskazała, że przekształcenie Zakładowego Systemu Wynagradzania i rejestracja Z.U.Z.P. przeprowadzone było w ramach normalnego postępowania rejestracyjnego, a tym samym organ rejestrujący mógł zgłaszać zastrzeżenia do postanowień w nim zamieszczonych, jeżeli byłyby one sprzeczne z prawem. Skoro organ rejestrujący nie zgłosił zastrzeżeń to podejmując zaskarżoną decyzję dopuszcza się naruszenia postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona skarżąca podtrzymała także swoje stanowisko, że art. 35 Z.U.Z.P. i art. 2412 kodeksu pracy odnoszą się do zupełnie innych skutków prawnych i wbrew twierdzeniom organu administracji postanowienia art. Z.U.Z.P. są korzystniejsze dla pracowników niż przepisy kodeksu pracy. Zaskarżona decyzja zdaniem strony skarżącej pozbawiona jest uzasadnienia faktycznego i prawnego, ponieważ organy administracji nie wskazali w ogóle ustalonego przez siebie stanu faktycznego, a uzasadnienie prawne sprowadza się do stwierdzenia, że art. 35 Z.U.Z.P. jest mniej korzystny dla pracowników od art. 2412 kodeksu pracy. Końcowa część skargi poświęcona została uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, że postanowienia Z.U.Z.P. nie są przepisami powszechnie obowiązującymi i z tego powodu argumentacja o cywilnym charakterze sprawy o zapłatę składników wynagrodzenia takich jak nagrody jubileuszowe i dodatki stażowe pracowników nie jest uzasadniona. Ponadto organ ten wskazał, że wpis przedmiotowego układu do rejestru nastąpił w oparciu o art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 113, poz. 547 ), a organ rejestrujący informując o dokonanym wpisie, wskazał równocześnie granice obowiązywania dotychczasowych przepisów porozumienia. Dodatkowo organ ten wskazał, że art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie narusza kompetencji sądu i tym samym art. 262 § 1 Kodeksu pracy, albowiem decyzja wydana przez inspektora pracy nie rozstrzygała kwestii spornej.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 marca 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 2097/02 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Po myśli art.134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności należy rozważyć zgłoszony przez stronę skarżącą wniosek o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności z Konstytucją art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.). Istota wątpliwości strony skarżącej sprowadza się do tego, czy mocą tego przepisu ustawodawca nie wprowadził jako rozwiązanie szczególne, rozstrzygania spraw wynikających z roszczeń o zapłatę wynagrodzenia przez Państwową Inspekcję Pracy, co skutkuje wyłączeniem z rozpatrywania tych spraw przez sądy powszechne, a skoro tak to zdaniem tej strony przepis ten jest sprzeczny z postanowieniami art. 175, art. 45, art. 64 i art. 10 Konstytucji. Zdaniem Sądu nie zachodzą przesłanki zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym ustalenia zgodności treści wyżej wymienionego przepisu z Konstytucją. Do takiego wniosku skłania wykładnia przedmiotowego przepisu. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Zdaniem Sądu przepis ten nie jest przepisem szczególnym, o którym mowa w pkt 2 § 3 kodeksu postępowania cywilnego, wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kompetencji sądu powszechnego i przenoszącym to uprawnienie do organu administracji publicznej – Państwowej Inspekcji Pracy. Zatem sądy powszechne są w dalszym ciągu jedynym organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów o wypłatę wynagrodzenia między pracownikiem i pracodawcą, ponieważ są do sprawy cywilne, a te podlegają kognicji sądów powszechnych. Nakaz wystawiony przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie wskazanego przepisu spełnia inną funkcję. Jego zadaniem jest wymuszenie na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej umowy z pracownikiem w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych elementów umowy, które związane są z wynagrodzeniem, co odnosi się w szczególności do terminowej wypłaty wynagrodzenia. Z kolei z brzmienia art. 9 ust. 1 pkt 2 a wyżej wymienionej ustawy wynika, że inspektor pracy może nakazać wypłacić należne pracownikowi wynagrodzenie. Oznacza to, że inspektor pracy nie posiada uprawnień do rozstrzygania w przypadku wystąpienia sytuacji spornej, gdyż kompetencja w tym zakresie przynależy do sądu powszechnego. Istota przedmiotowego nakazu sprowadza się jedynie do skłonienia pracodawcy aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek względem pracownika, wówczas gdy obowiązek jest wymagalny. Tym samym w przypadku wystąpienia sytuacji spornej inspektor pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych ale może zobligować pracodawcę do rozwiązania w określonym czasie występującej sytuacji spornej. W ramach tego postępowania administracyjnego stroną jest tylko pracodawca, ponieważ na niego są lub mogą być nakładane obowiązki, z których musi się w określonym terminie wywiązać, co wynika z treści art. 21c wyżej wymienionej ustawy. Zatem pracownicy, którym pracodawca nie wypłacił należnego wynagrodzenia, w ramach tego postępowania nie posiadają statusu strony, ponieważ posiadają jedynie interes faktyczny w tym by otrzymać należne wynagrodzenie i posiadają inne przysługujące im instrumenty ochrony swoich praw, a w szczególności mogą wystąpić do sądu powszechnego. W tym zakresie tutejszy Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2003 r. Sygn. akt II SA/Łd 1141/03, w którym wyrażony został pogląd, że pracownik jest stroną postępowania administracyjnego przed państwowym inspektorem pracy, jeżeli przedmiotem postępowania jest nakazanie pracodawcy wypłacenie wynagrodzenia temu pracownikowi ( Prawo Pracy z 2004 r. Nr 5 str. 37 ).
Sytuację prawną pracownika w tym postępowaniu najlepiej oddaje instytucja osoby zainteresowanej przewidywana rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym ( Dz. U. RP Nr 36, poz. 341 ), jednakże z uwagi na nie wprowadzenie jej do obowiązującej procedury, podmiotowi wyczerpującemu przesłanki do uznania za osobę zainteresowaną nie przysługuje w postępowaniu administracyjnym status strony ( W. Dawidowicz. Zagadnienie "osoby zainteresowanej" we współczesnym polskim postępowaniu administracyjnym ( w ) Prawo – Administracja – Gospodarka. Ossolineum 1983 r. s. 69 – 73 ). Natomiast w postępowaniu przed sądem administracyjnym pracownikowi przysługiwałby status uczestnika postępowania, jeżeli zgłosiłby stosowny wniosek i został dopuszczony do udziału w nim. W tej sytuacji, nakaz zobowiązujący pracodawcę do wypłaty wynagrodzenia wystawiony przez inspektora pracy, nie może stanowić dla pracownika podstawy do uruchomienia postępowania egzekucyjnego. Stosownie bowiem do postanowień art. 2 § 1 pkt 4 ( obecnie art. 2 § 1 pkt 11 ) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 956 ze zm.) egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także inne świadczenia przysługujące pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy. Jednakże obowiązek ten podlega egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a zatem w ramach tej egzekucji nie jest możliwe wyegzekwowanie należnej pracownikowi kwoty. W drodze tej egzekucji można jedynie przy pomocy instrumentów przewidzianych wskazaną wyżej ustawą, wymuszać na pracodawcy wypłatę należnego pracownikowi wynagrodzenia i jednym z takich instrumentów jest grzywna w celu przymuszenia ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2003 r. SA/Sz. 2831/02 Prawo Pracy z 2004 r. Nr 3, str. 39 ). Przeprowadzona powyżej analiza pozwala stwierdzić, że nie zachodzą przesłanki wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ art. 9 ust. 1 pkt 2a nie jest przepisem szczególnym względem art. 2 § 3 kodeksu postępowania cywilnego i nie skutkuje wyłączeniem kognicji sądów powszechnych z rozstrzygania sporów pracowniczych.
Do rozważenia pozostaje natomiast zagadnienie związane z prawidłowością wystawionego nakazu. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych nie ulega wątpliwości, że Zakłady A w B. były zobowiązane do wypłacenia [...] pracownikom nagród jubileuszowych oraz [...] pracownikom dodatków stażowych od [...] do [...]roku. Okoliczność ta, w zasadzie nie jest kwestionowana przez pracodawcę, natomiast podnosi on, że wstrzymanie wypłaty należnych nagród jubileuszowych oraz dodatków stażowych jest czasowe i sukcesywnie do końca [...] r. zostaną one uregulowane. Zatem organ Państwowej Inspekcji Pracy wystawiając nakaz stosownie do przeprowadzonej powyżej analizy prawnej jego charakteru, uprawniony był do zobowiązania pracodawcy, by ten we wskazanym terminie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku. Jednakże w rozpatrywanej sprawie inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy wystawił nakaz, w którym w jego osnowie wymienił osoby, którym pracodawca jest zobowiązany wypłacić świadczenia wynikające ze stosunku pracy, a związane z wynagrodzeniem ( nagrody jubileuszowe i dodatki stażowe). Tak wystawiony nakaz jest nieprawidłowy, ponieważ stwarza wrażenie istnienia tytułu wykonawczego dla pracowników do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na marginesie należy zauważyć, iż w taki sposób nakaz ten interpretuje strona skarżąca co znalazło odzwierciedlenie w treści odwołania, w części poświęconej wnioskowi o wstrzymanie jego wykonania. Oznacza to, że prawidłowy nakaz winien wskazywać istnienie obowiązku po stronie pracodawcy, a w uzasadnieniu winny być wymienione osoby, którym zalega z wypłatą przysługujących im świadczeń oraz wysokość niewypłaconych należności. Skoro treść osnowy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest nieprawidłowa, gdyż nie uwzględnia postanowień art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, a organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję na okoliczność tę nie zwrócił uwagę, tym samym wyczerpane zostały przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) tj. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Kolejnym zarzutem strony skarżącej wobec zaskarżonego rozstrzygnięcia wymagającym wyjaśnienia jest relacja postanowień art. 35 Z.U.Z.P. obowiązującego w Z. A w B. do unormowań zamieszczonych w kodeksie pracy, a w szczególności czy są one mniej korzystne od postanowień kodeksu pracy. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia ma kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości nakazu wystawionego przez inspektora pracy, ponieważ nakaz ten opiera się na założeniu, że postanowienia art. 35 Z.U.Z.P. są mniej korzystne od postanowień art. 24127 kodeksu pracy.
Na wstępie należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji w swoim rozstrzygnięciu nie odwołał się do tego, że art. 35 Z.U.Z.P. nie obowiązuje, gdyż jest mniej korzystny niż treść przywołanego wyżej przepisu kodeksu pracy. Okoliczność ta stała się przedmiotem analizy dopiero w decyzji organu drugiej instancji, utrzymującej w mocy decyzje organu pierwszej instancji, gdyż strona skarżąca w swoim odwołaniu wskazała, że stosownie do postanowień tego przepisu mogła dokonywać czasowego wstrzymania wypłat niektórych składników wynagrodzenia i innych świadczeń. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji podejmując swoją decyzję nie dokonywał analizy wzajemnych relacji jakie zachodzą pomiędzy tymi przepisami, jak również przy podjęciu rozstrzygnięcia nie kierował się treścią powyżej przywoływanego art. 11 ustawy z 29 września 1994 r. Organ odwoławczy w swojej decyzji zamieścił już stosowne rozważania, jednakże Sąd przychyla się do stanowiska strony skarżącej, że przedmiotem regulacji zamieszczonej w art. 35 Z.U.Z.P. jest czasowe wstrzymanie wypłaty niektórych składników wynagrodzenia i innych świadczeń, natomiast art. 24127 kodeksu pracy dotyczy zawieszenia stosowania całego układu, a nie wybranego przepisu takiego układu. Zatem są to dwie odmienne regulacje i trudne do wzajemnego odniesienia i z tego powodu nie można wskazać, która z nich jest bardziej korzystna dla pracowników. W tym zakresie Sąd podziela pogląd strony skarżącej wyrażony w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i w skardze do sądu administracyjnego. Skoro postanowienia art. 35 Z.U.Z.P. w Zakładach A w B. nie są niezgodne z treścią art. 24127 kodeksu pracy, to tym samym nie istnieje podstawa prawna wydanego nakazu, gdyż opiera się on na założeniu, że wymieniony przepis układu nie obowiązuje, a w jego miejsce wchodzą postanowienia przepisów prawa pracy. Okoliczność ta stanowi dodatkową przesłankę uchylenia decyzji administracyjnej przewidzianą art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W skardze podniesiony został problem charakteru prawnego rejestracji zakładowego układu zbiorowego pracy dokonywanego przez organ rejestrujący, którym jest Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy.
Jak wynika z akt sprawy Z.U.Z.P. Zakładów A w B. został wpisany do rejestru w dniu [...]r. pod nr [...] z przekształcenia porozumienia o wprowadzeniu zakładowego systemu wynagradzania, a podstawą jego wpisu jest art. 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o zmianie kodeksu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 113, poz. 547 ). Jednocześnie organ rejestrujący wskazał, że podstawą prawną dokonanego wpisu jest art. 24111 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, a jako swoistą formę informacji podał, że zgodnie z treścią art. 11 wskazanej ustawy postanowienia układu mniej korzystne niż przepisy prawa pracy obowiązujące w dniu 6 listopada 1994 r. nie obowiązują. Zamiast tych postanowień i ustaleń stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy. Zdaniem Sądu rejestracja Z.U.Z.P. Zakładów A w B. miała jedynie charakter deklaratoryjny, ponieważ porozumienie z [...]r. o wprowadzeniu zakładowego systemu wynagradzania przekształciło się z dniem [...]r. w zakładowy układ zbiorowy pracy. Skutek ten następował bowiem z mocy prawa, a przedmiotem rejestracji nie był układ zbiorowy, lecz jedynie jego tekst jednolity. Rejestracja ta miała zatem głównie charakter porządkujący ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z 21 października 1999 r. sygn. akt I PKN 326/99 OSNP z 2001 r. Nr 5, poz. 158 ). W tym stanie prawnym zgodnie z brzmieniem art. 11 wskazanej powyżej ustawy postanowienia układu sprzeczne z przepisami prawa pracy obowiązującymi w dniu [...]r. z mocy prawa nie obowiązywały. W tym zakresie Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej i przychyla się do poglądu organów Państwowej Inspekcji Pracy.
Skarżący w skardze zarzucili organom administracji, że wydane decyzje nie zawierają prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego. Analiza rozstrzygnięć organów administracji pozwala w części potwierdzić postawione zarzuty, zwłaszcza w odniesieniu do decyzji organu pierwszej instancji, która to decyzja nie zawiera praktycznie żadnego uzasadnienia prawnego. Uchybienie to zostało skorygowane w decyzji organu odwoławczego, który przedstawił motywy jakimi kierował się przy jego podjęciu, zatem postawiony zarzut w odniesieniu do braku prawidłowego uzasadnienia nie znajduje potwierdzenia.
Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...]r. Nr [...]sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który kierując się motywami podjętego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie.
Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ administracji nałożył na skarżącego nakaz wypłaty przysługujących pracownikom nagród jubileuszowych oraz dodatków stażowych uwzględnienie skargi wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana.
O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w osobie radcy prawnego rozstrzygnięto na jego wniosek po myśli art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 cytowanej ustawy oraz § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), mając na uwadze stopień złożoności sprawy w granicach stawki.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy.
su.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło