II SA/Bd 578/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Alfreda Jana K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Na oryginale właściwe podpisy Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2003 r. nr [...] o odmowie przyznania Alfredowi K. uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w sierpniu 1940 r. w okresie pierwszego miesiąca życia płodowego w łonie matki w hitlerowskim obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. [...]. Pobyt w obozie Emilii i Józefa K. - rodziców Alfreda K., urodzonego w dniu [...] 1941 r., został potwierdzony zaświadczeniem Archiwum Państwowego w Ł., z którego wynika, iż na podstawie wykazu pochodzącego z dnia [...] 1940 r. stwierdzono, że wyżej wymienieni po wysiedleniu z miejscowości K. w byłym powiecie S. zostali osadzeni w tymże obozie. W zaświadczeniu, na skutek braku danych, nie wskazano okresu pobytu wyżej wymienionych w obozie. W życiorysie swym strona podała, iż z Ł.i rodzice zostali wywiezieni do miejscowości K. gmina G. Tam też Alfred K. się urodził. Obóz przesiedleńczy mieszczący się przy ul. [...] w Ł. wymieniony jest w § 6 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154) wśród innych miejsc odosobnienia określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2004 r. organ stwierdził, że podniesiona przez Alfreda K. okoliczność pobytu jego ciężarnej matki w obozie w Ł. nie jest represją w rozumieniu wyżej wymienionej ustawy wobec niego, gdyż był wówczas jeszcze nie narodzonym dzieckiem. Nadto organ podkreślił, że uprawnienia kombatanckie, o których mowa w ustawie przysługują wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły m.in. represji w postaci pobytu w obozie hitlerowskim i nie mogą być przyznane za represje, którym podlegali rodzice zainteresowanej osoby, w związku z czym pobyt w obozie rodziców Alfreda K. nie może być potraktowany jako działalność kombatancka strony lub działalność równorzędna z działalnością kombatancką. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Alfred K. wnosząc o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004 r. i przyznanie mu uprawnień kombatanckich zarzucił tejże decyzji niezgodność z art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 4, poz. 371) w konfrontacji z przepisami kodeksu cywilnego oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w myśl których dziecko poczęte a nie narodzone, ma uprawnienia dziecka urodzonego. Zdaniem skarżącego w świetle wymienionych przez niego przepisów, represje związane z pobytem jego matki z poczętym skarżącym w łódzkim obozie, dotyczyły również jego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz podnosząc, iż zgodnie z art. 8 § 1 kodeksu cywilnego, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, zaś § 2 tego artykułu, w myśl którego zdolność prawną na również dziecko poczęte, po wejściu z dniem 4 stycznia 1997 r. w życie art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1996 r. Nr 139, poz. 646) przestał obowiązywać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności. Kontrola ta ogranicza się do zbadania, czy organ rozpoznający sprawę nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia tego rodzaju naruszenia Sąd uchyla wadliwy akt względnie stwierdza jego nieważność, natomiast nie posiada kognicji do merytorycznego rozstrzygania spraw. Zatem nie ma również uprawnień do przyznania statusu kombatanta, czego domaga się skarżący. Warunki nabycia uprawnień kombatanckich są ściśle określone w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Już z treści preambuły do ustawy wynika, że dotyczy ona obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej. Jakkolwiek preambuła do ustawy nie jest przepisem ustawy, lecz wyraża intencje ustawodawcy, to jednak analizując jej treść trudno uznać, by skarżący spełniał te wymogi. Art. 1 ustawy o kombatantach jednoznacznie określa, iż kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 2 i 3 ustawy sprecyzowano, co uznaje się za działalność równorzędną z kombatancką. Z kolei z art. 4 ustawy wynika, iż jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym przepis ten precyzuje również, co stanowi represje w rozumieniu ustawy. Z wymienionych wyżej przepisów wynika, że uprawnienia kombatanckie przysługują "osobom". Osobą fizyczną staje się człowiek dopiero od chwili urodzenia, co należy wiązać z treścią art. 8 kodeksu cywilnego. W myśl wskazanego przepisu każdy człowiek od chwili urodzenia na zdolność prawną, czyli zdolność do tego, by być podmiotem praw i obowiązków. Art. 8 kc ustanawia zasadę, od której ustawy mogą przewidywać wyjątki. Wyjątki takie zawiera w zakresie praw do spadku w art. 927 § 2 i w zakresie czynów niedozwolonych w art. 4461 kodeksu cywilnego, a nadto kodeks rodzinny i opiekuńczy w zakresie uznania dziecka (art. 75), alimentacji matki przed urodzeniem dziecka (art. 142) oraz ustanowienia dlań kuratora (art. 182). Wymienione wyjątkowe przepisy przyznające prawa dziecku poczętemu są przejawem założenia, że zachodzi potrzeba prawna zabezpieczenia i ochrony praw dziecka poczętego na wypadek, gdy uzyska ono zgodnie z art. 8 kc zdolność prawną. Takiego szczególnego przepisu nie zawiera jednak ustawa kombatancka. Sąd podziela stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyrażone w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę, że w aktualnym stanie prawnym uprawnienia kombatanckie przysługują wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły m.in. represji pobytu w obozie hitlerowskim, w związku z czym pobyt rodziców skarżącego w obozie w Łodzi nie może być potraktowany jako działalność kombatancka skarżącego, ani jako działalność równorzędna z kombatancką. Odmienne stanowisko było prawidłowe na gruncie obowiązującego przed dniem 4 stycznia 1997 r. przepisu art. 8 § 2 kc oraz art. 1, w wersji obowiązującej do powyższej daty, ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach legalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78). W myśl bowiem art. 8 § 2 kc zdolność prawną miało również dziecko poczęte, jednakże prawa i obowiązki majątkowe uzyskiwało pod warunkiem, że narodzi się żywe, zaś art. 1 cyt. ustawy z dnia 07.01.1993 r. zawierał unormowanie, iż każda istota ludzka ma od dnia poczęcia przyrodzone prawo do życia, przy czym pod pojęciem "istota ludzka" należało rozumieć nie tylko osobę fizyczną, lecz również nasciturusa, czyli dziecko poczęte. Uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił.