II SA/Po 1934/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński /spr./ Sędzia NSA Grażyna Radzicka Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr.sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2004r. przy udziale sprawy ze skargi A. i M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Miasta z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] ; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/E. Podrazik /-/A. Zieliński /-/G. Radzicka Decyzją z dnia [...] czerwca 2002r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001r., nr 113, poz. 1209 z późn. zm.) Zarząd Miasta Z. odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego małżonkom A. i M.B. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego i jest położona na terenie Ziem Odzyskanych, lecz w żaden sposób nie wiąże się z przepisami dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. z 1957r., nr 46, poz. 340 z późn. zm.). Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie była związana z nadaniem prawa własności w trybie przewidzianym dla osadnictwa rolnego lecz została zbyta w oparciu o ustawę z dnia 28 maja 1957r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz.U. nr 31, poz. 132). W uzasadnieniu podkreślono, że decyzja w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego może być podjęta w oparciu o przepisy ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jak i ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001r., nr 120, poz. 1299 z późn. zm.). Organ wskazał ponadto, że zawarty w art. 2 zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości określa, że przepisy tego aktu prawnego znajdują zastosowanie do osób fizycznych, będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi bądź współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Akt ten dotyczył jedynie gospodarstw rolnych, a skoro przedmiotowa nieruchomość nie była związana z działalnością rolną należy uznać - zdaniem organu - że wnioskodawcy nie spełniają warunków określonych w ustawie z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W odwołaniu A. i M.B. zarzucili organowi tendencyjną i zwężającą interpretację ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W art. 1 powołanej ustawy określone jest wyraźnie, zdaniem Odwołujących się, że dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych wyznacza jedynie zakres geograficzny w jakim powinny znajdować się nieruchomości objęte regulacjami ustawy a nie jej zakres podmiotowy. Decyzją z dnia [...] lipca 2002r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r., nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001r., nr 113, poz. 1209 z późn. zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości argumentację organu I instancji podkreślając w szczególności, że roszczenie o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przyznane zostało jedynie użytkownikom i współużytkownikom wieczystym nieruchomości, w stosunku do których prawo to powstało na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. i M.B. obrali tą samą linię argumentacyjną co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało w całości swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Ustawa z 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. 113 poz. 1209z późn. zm.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji, stanowiła w art. 1 ust. 1, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. 46 poz. 340 z późn. zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Cytowany przepis określał zatem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności. Sprowadzały się one do określenia: podmiotów mogących skorzystać z regulacji (osoby fizyczne), tytułu do nieruchomości (użytkowanie wieczyste lub współwłasność), czasu, w jakim tytuł ten przysługiwał wnioskodawcy (26.05.1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy), rodzaju nieruchomości (zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne) i wreszcie położenia nieruchomości (na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6.09.1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych). Organy obu instancji błędnie odczytały te ostatnią przesłankę nabycia prawa własności. Odesłanie art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do dekretu z 6 września 1951 o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych nie dotyczy przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych) lecz odnosi się do jego (dekretu) zasięgu terytorialnego. Ustawodawca określił go już w samym tytule tego aktu prawnego (na obszarze Ziem Odzyskanych), następnie powtórzył w art. 1 (nadanych /.../ na obszarze Ziem Odzyskanych) określając równocześnie, że jego postanowienia dotyczą gospodarstw rolnych, by wreszcie doprecyzować terytorialny zasięg dekretu w art. 13 ust. 2 stwierdzeniem, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Analiza cytowanych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości , że dekret z 6.09.1951r. określał przedmiot regulacji i obszar Państwa Polskiego, na którym mógł być stosowany. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 26.07.2001r. odnosi się tylko do tego ostatniego elementu, bowiem sam formułuje autonomiczny przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Brak jest zatem podstaw, by w postępowaniu uregulowanym ustawą z 26 lipca 2001r., odwoływać się do przedmiotu regulacji dekretu z 6 września 1951r. W świetle przytoczonych przepisów i argumentów bez znaczenia jest sposób nabycia nieruchomości przez skarżących (pierwotny, wtórny) oraz koronny argument organów obu instancji, że przedmiotowa nieruchomość nie należała do gospodarstwa rolnego nadanego w ramach osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 150 poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Informacyjnie Sąd zauważa, że treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości została zmieniona i w brzemieniu nadanym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 64 poz. 592 z późn. zm.), nie powinna już powodować wątpliwości interpretacyjnych, bowiem wyeliminowano z niej fragment dotyczący obszarowego (terytorialnego) obowiązywania regulacji. /-/ G. Radzicka /-/ A. Zieliński /-/E. Podrazik kk