II SA/Kr 2534/00

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2004r sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2000 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K. P. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 2534/00 UZASADNIENIE Skarżąca K.P. , wnioskiem z dnia [...].10. 1990 r. zwróciła się do Kierownika Urzędu Rejonowego w K. ,o zwrot nieruchomości położonej w M. , przy ul. [...] stanowiącej działkę ozn. Nr 1 o pow. 2380 m2 zabudowaną domem mieszkalnym, która została wywłaszczona decyzją Naczelnika Gminy w M. z dn. [...] 1977 r. Nr [...] pod rozbudowę Zakładu Kruszyw Łamanych "A., jako zbędnej na cel wywłaszczenia. Decyzją z dn. 7.03. 1991 r. Nr.: [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. , odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wywłaszczona działka została przeznaczona pod strefę ochronną dla Zakładu "[...]" . Zwrot jej jest niemożliwy gdyż znajduje się w strefie zagrożenia i strefie ochronnej. Obecnie Biuro Projektów "B. " w K. , opracowuje dokumentacje w przedmiocie poszerzenia strefy ochronnej o dalsze działki znajdujące się przy ul. [...] w M. Wywłaszczona nieruchomość leży w strefie bezpośredniego zagrożenia górniczymi robotami strzałowymi., gdyż w jej kierunku przesuwa się front eksploatacyjny. Najdalej za 2 lata nastąpi eksploatacja złoża na wysokości tej nieruchomości. Od decyzji tej K.P. nie wniosła odwołania. W dn. [...] .04. 1997 r. K.P. złożyła ponownie wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości podając, iż mieszka nadal, nieprzerwanie w domu, który wraz z działka był objęty decyzją o wywłaszczeniu. Mimo obietnic ze strony Zakładu Kruszyw składanych w toku postępowania wywłaszczeniowego, dotychczas nie otrzymała mieszkania. Z uwagi na podeszły wiek i brak środków finansowych nie jest ona w stanie kupić sobie mieszkania ani go budować, a chciałaby mieć wyjaśnioną sytuację życiową i swój dom. Decyzją z dnia 10. 12. 1997 r. NR: [...] , Kierownik Urzędu Rejonowego w K. , odmówił skarżącej zwrotu przedmiotowej działki. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji stwierdził, że wywłaszczona działka nr 1 odpowiada obecnie działkom oznaczonym numerami 1/1 i 1/2 oraz, że decyzją Wojewody K. z dnia [...] 1996 r. Nr;[...] [...] Kopalnie Surowców Mineralnych w K. , których następcą prawnych jest Kopalnia Wapienia "[...]" w M. , nabyły z mocy prawa z dniem [...] 1990 r. prawo wieczystego użytkowania gruntu Skarbu Państwa o pow. ogólnej 31,9321 ha położonych w M. oraz prawo własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie . Decyzją tą została również objęta wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość wraz z budynkami i budowlami znajdującymi się na tym gruncie. W czasie oględzin nieruchomości oraz na rozprawie administracyjnej poprzednia właścicielka ograniczyła żądanie zwrotu tyko do budynku wraz z gruntem znajdującym się pod budynkiem. Z przeprowadzonego . postępowania wynika, że kopalnia eksploatuje złoże na terenie na którym znajduje się budynek. Cała wywłaszczona nieruchomość znajduje się w zasięgu negatywnego oddziaływania kopalni; w strefie drgań sejsmicznych oraz strefie udarowej, a południowy fragment wywłaszczonej nieruchomości jest zajęty pod hałdę, w strefie rozrzutu odłamków skalnych od prowadzonych robót strzałowych. Teren ten jest potrzebny kopalni i dlatego nie wyraziła ona zgody na zwrot tej nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. P. twierdząc, iż jest dla na dla niej krzywdząca. Wojewoda decyzją z dnia [...].05. 1999 r. Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż istnieje już w sprawie ostateczna decyzja odmawiająca zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a nadto, że nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym Kopalni, co uniemożliwia jej zwrot byłemu właścicielowi. Zalecił też wnikliwie ustalenie czy wniosek podmiotowo i przedmiotowo odpowiada prawomocnie już zakończonej sprawie w 1991 r. przy uwzględnieniu, sytuacji gdy odwołująca się ograniczyła żądanie wyłącznie do zwrotu budynku, w którym nieprzerwanie mieszka wraz z rodziną ponad 20 lat od wywłaszczenia. Bez rozważenia tego faktu nie można przyjąć, że nieruchomość ta nie stała się zbędna na cel na cel dla którego ją wywłaszczono. Organ I instancji -Starosta Powiatowy w K. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 20.10. 1999 r. Nr; [...] umorzył postępowanie. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji podał, iż wniosek K.P. został zakwalifikowany i rozpatrzony, jako "nowy". Aczkolwiek była właścicielka zamieszkuje nieprzerwanie w wywłaszczonym wraz z działką budynku, to wobec nabycia z mocy prawa przez Kopalnię prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, przedmiotowa nieruchomość nie znajduje się już we władaniu Skarbu Państwa. Dlatego też z uwagi na przepis art. 229 u.g.n. roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje poprzedniemu właścicielowi i w tej sytuacji nie można orzec ojej zwrocie w drodze merytorycznej decyzji administracyjnej. W odwołaniu od powyższej decyzji K.P., podniosła, że od wywłaszczenia nieruchomości nadal mieszka nieprzerwanie w domu stanowiącym poprzednio jej własność, co dowodzi ponad wszelką wątpliwość, o jego zbędności na cel wywłaszczenia. Ponadto zarzuciła, że wniosek o zwrot nieruchomości złożyła w dniu [...].10. 1990 r. podczas gdy Kopalnia nabyła prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości z mocy prawa w dniu [...]12.1990 r., co został stwierdzone decyzją Wojewody z dnia 11.01. 1996 r. Decyzją z dnia [...]. 2000 r. , Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się treść art. 229 u.g.n. organ odwoławczy stwierdził, iż roszczenie ,o którym mowa w art. 136 ust.3 u.g.n. nie przysługuje byłej właścicielce bowiem nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została oddana w użytkowanie wieczyste na 99 lat, przed wejściem w życie ustawy tj. przed dniem 1.01.1998 r., a prawo wieczystego użytkowania zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] - M. Powołany przepis zamyka w postępowaniu administracyjnym drogę do zwrotu nieruchomości znajdującej się przed dniem 1.01.1998 r. w użytkowaniu wieczystym, niezależnie od tego czy nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Skoro brak jest materialno -prawnej podstawy do roszczenia o zwrot nieruchomości, to postępowanie administracyjne w takiej sytuacji nie może być prowadzone, przez co staje się bezprzedmiotowe i na postawie art. 105 par l k.p.a. podlega umorzeniu.. We wniesionej skardze od powyższej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, skarżąca K. wniosła o uchylenie powyższej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając, że prawo użytkowania wieczystego nie zostało ujawnione w księdze wieczystej gdyż nieruchomość nie ma w ogóle urządzonej księgi. Powtórzyła też zarzuty podniesione już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a zwłaszcza, że skoro mieszka nieprzerwanie w przedmiotowym budynku tz. jest on zbędny na cel wywłaszczenia, do czego nie odniosły się organy I i II inst. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na ewentualną zmianę stanowiska organu II instancji i podał iż prawo wieczystego użytkowania na przedmiotowej nieruchomości zostało ujawnione w KW w dn. [...] 09. 1997 r. [....] M. na podstawie . Decyzji Wojewody z dn. 11,01. 1996 r. , W związku z czym wnosi o oddalenie skargi wobec treści art. 229 . u. g.n. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przed dniem 1.01. 2004 r. Zgodnie z przepisem art. 97 par 1 ust. z dnia 30.08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - spawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne na postawie przepisów ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art. 134 p.o.p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Skargę należy uznać za uzasadnioną, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. Jedną z głównych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej. Decyzja ostateczna wydana przez organ pierwszej lub drugiej instancji wiąże organ, który ją wydał i inne organy w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 16 par l zdanie drugie k.p.a, wzruszenie takich decyzji, to znaczy uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach w przypadkach wymienionych w kodeksie postępowania administracyjnego. W przedstawionym wyżej stanie sprawy skarżąca domagała się określonego skutku w sprawie zakończonej wydaniem decyzji w I instancji, która stała się ostateczną, nie wskazując trybu weryfikacji tej decyzji. Stosownie do wymogów art. 7 - 11 kp.a. organ prowadzący postępowanie winien pouczyć stronę o przysługujących jej trybach postępowania, a następnie prowadzić postępowanie tak, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, udzielając jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a zdanie .drugie). W świetle powyższego organy I i II instancji będące związane ostateczną decyzją z dnia 7.03.1991 r. Nr; [...] odmawiającą poprzedniej właścicielce K.P. , zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości wraz z zabudowaniami, nie mogły prowadzić postępowania z jej "nowego" wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości z pominięciem stosowania określonego trybu w celu wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. "Nowe" żądanie skarżącej dotyczy wszakże zwrotu części tej samej nieruchomości, która jest objęta rozstrzygnięciem powołanej wyżej decyzją z dnia [...].03. 1991 r. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji (art. 154 -158k.p.c) stanowi poważne naruszenie prawa, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że decyzje I i II instancji są wadliwe, wydane bez przeprowadzenia należytego postępowania we właściwym trybie i kierunku z naruszeniem przepisów postępowania art. 16,7-11 kp.a. W tej sytuacji Sąd uwzględniając skargę orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 parł pkt l lit. "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.o.p.p.s.a.