III SA/Lu 366/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak /spr./, Protokolant asystent Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2004 r. sprawy ze skargi Cz. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją wydaną z upoważnienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania C. C. z dnia [...] maja 2004 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej narządu głosu, utrzymano decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zarzuty zawarte w odwołaniu C. C., że dokonana przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ponowna ocena narażenia zawodowego jest niezgodna z prawdą, gdyż jej zdaniem przez cały okres pracy zawodowej była narażona na nadmierny wysiłek głosowy oraz, że rozpoznane u niej schorzenia zostały spowodowane warunkami pracy - nie zasługują na uwzględnienia. Organ podnosił, iż sprawę C. C. już rozpoznawał, gdyż decyzją z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] ponownie uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u C. C. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przed wydaniem kolejnej decyzji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny winien był dokonać ponownej oceny narażenia zawodowego, a w szczególności wyjaśnić wątpliwości dotyczące okresu pracy C. C. na stanowisku wychowawcy świetlicy i internatu w latach 1974-2002. Z ponownej oceny narażenia zawodowego dokonanej na terenie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w K. w dniu [...] kwietnia 2004 r. wynika, że C. C. w okresie pracy na stanowisku wychowawcy świetlicy i internatu w latach 1974-2002 nie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Do jej obowiązków nie należały zajęcia dydaktyczne, a jedynie nadzór nad przebywającą w świetlicy i internacie młodzieżą. Wychowawca internatu miał swój gabinet, w którym podczas dyżuru przeważnie przebywał, a uczniowie odrabiali lekcje samodzielnie w swoich pokojach. Organ drugiej instancji stwierdził, że C. C. pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy jedynie w latach 1964-1974 w Szkole Podstawowej w M. Z orzeczenia lekarskiego nr 10 z dnia [...] lutego 2004 r. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, którego treść została podtrzymana pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. po otrzymaniu ponownej oceny narażenia zawodowego, wynika, że u C. C. rozpoznano: "Niedowłady mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niewydolnością głośni i dysfonią hyperfunkcjonalną". Choroby zawodowej nie rozpoznano ze względu na brak narażenia na nadmierny długotrwały wysiłek głosowy. Z dołączonej do akt dokumentacji medycznej z leczenia w Poradni Laryngologicznej wynika, ze pierwsze skargi na dolegliwości krtani C. C. zgłaszała w 1977 r., a więc w 3 lata po zaprzestaniu pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. W tej samej historii choroby pod data 16 maja 1997 r. widnieje zapis z laryngologicznego badania profilaktycznego przez dr D. Z. – "krtań wydolna głosowo"; brak wzmianki o podejrzeniu choroby zawodowej. Z powyższych faktów organ drugiej instancji wysnuł wniosek, ze jeśli w momencie zakończenia pracy w narażeniu nie odnotowano zmian w krtani charakterystycznych dla choroby zawodowej, to schorzenie rozpoznane wiele lat potem nie są wynikiem pracy zawodowej. Na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego C. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę z dnia 25 czerwca 2004 r., podnosząc, że decyzja ta oparta jest na nieobiektywnej, zawierającej błędy merytoryczne i dydaktyczne ocenie stanowiska pracy przez organ pierwszej instancji i zarzucając, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał trzy decyzje o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z powodu braku długotrwałego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy, mimo iż Poradnia Chorób Zawodowych Oddziału WOMP rozpoznała u skarżącej chorobę zawodową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę, zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w zwłaszcza art. 7, art. 8, art. 10, art. 67 § 1, art. 75 § 1, 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 80, art. 81, art. 86, art. 107 § 3 oraz art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że podejrzenie choroby zawodowej "przewlekłego przerostowego nieżytu krtani" u C. C. zgłosiła w dniu 31 lipca 2003 r. lekarz otolaryngolog. W karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 7 sierpnia 2003 r. sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wskazano, że C. C. pracowała w latach 1964-1974 na stanowisku nauczyciela w Szkole Podstawowej w M., w latach 1974-1991 na stanowisku wychowawcy w świetlicy, w latach 1991-2002 jako wychowawca internatu. W orzeczeniu lekarskim nr 76 Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] listopada 2003 r. stwierdzono u C. C. "niedowłady mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niewydolnością głośni i dysfonią hyperfunkcjonalną", lecz nie rozpoznano u niej zawodowego charakteru owego schorzenia. W dniu [...] grudnia 2003 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję nr 1 znak: [...] nie stwierdzając u C. C. choroby zawodowej. W postępowaniu odwoławczym uchylono tę decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zobowiązując go do powtórnego dokonania oceny narażenia zawodowego i przesłania wyników oceny do jednostki orzeczniczej. W dniu [...] lutego 2004 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie nr 10, w którym ponownie stwierdzono brak nadmiernego wysiłku głosowego podczas pracy C. C., w następstwie czego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wydał decyzję nr 1/04 znak: [...] z dnia [...] lutego 2004 r. nie stwierdzając u strony choroby zawodowej. Decyzja ta również została uchylona przez organ drugiej instancji. Przeprowadzono ponowną ocenę narażenia zawodowego C. C., w następstwie której ustalono, że w świetlicy, w której strona była wychowawcą, młodzież spędzała czas w oczekiwaniu na autobus, w czasie nieobecności nauczyciela; młodzież ta była w wieku 16-20 lat. Podczas zajęć nie realizowano konkretnego programu szkolnego, nie prowadzono wykładów. Zadaniem wychowawcy była opieka nad młodzieżą i dbanie o porządek. Natomiast praca jako wychowawca internatu polegała na pilnowaniu młodzieży mieszkającej w internacie; wychowawca miał swój gabinet, w którym podczas dyżuru przeważnie przebywał. W ocenie tej stwierdzono, że podczas pracy na stanowisku wychowawcy w świetlicy i wychowawcy w internacie nie występuje nadmierny wysiłek głosowy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy podtrzymał orzeczenie nr 10 o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydane w dniu [...] lutego 2004 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję nr 3/04 znak: [...] z dnia [...] maja 2004 r., którą nie stwierdził choroby zawodowej u C. C. Stanowisko to podtrzymał organ odwoławczy zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją. Materia postępowania w sprawach chorób zawodowych jest uregulowana w wydanym z upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94) rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (tj. "narażenia zawodowego"). Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 4 tego rozporządzenia przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy uwzględnia się określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane zdefiniowanym w § 2 ust. 1 rozporządzenia narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, a narażenie zawodowe powinno być oceniane z uwzględnieniem określenia czasu trwania czynności obciążających narządy i układy organizmu ludzkiego. W wykazie chorób zawodowych rozporządzenia jako choroby zawodowe wymieniono między innymi, pod pozycją 15,: "przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat", a wśród nich: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest występowanie u skarżącej jednego ze schorzeń wymienionych w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia z 2002 r. pod poz. 15 pkt 3; Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w orzeczeniach lekarskich nr 76 z dnia [...] listopada 2003 r. oraz nr 10 z dnia [...] lutego 2004 r., a także w podtrzymującym to ostatnie orzeczenie piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdziła u C. C. "niedowłady mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niewydolnością głośni i dysfonią hyperfunkcjonalną". Drugą przesłanką zakwalifikowania schorzenia jako choroby zawodowej jest istnienie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowego między wystąpieniem choroby a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy (czyli "narażeniem zawodowym"). W przypadku przewlekłych chorób narządu głosu owo "narażenie zawodowe" uszczegółowiono jako "nadmierny wysiłek głosowy, trwający co najmniej 15 lat". Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w postępowaniu administracyjnym, wiąże się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, w tym przypadku przepisów dotyczących stwierdzania chorób zawodowych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie dowodowe. Ustawodawca nakłada na organy administracji publicznej obowiązek między innymi podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala dopiero na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 1981 r., sygn. akt SA 272/81, ONSA 1981 Nr 1, poz. 19). Dla wydania decyzji nie stwierdzającej u C. C. choroby zawodowej konieczne było jednoznaczne ustalenie, że nie zostały spełnione w sposób łączny omówione powyżej przesłanki uznania danego schorzenia za chorobę zawodową. Zatem wydając decyzję w tej kwestii organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające wykazujące niewątpliwy i bezsporny brak spełnienia przesłanek określonych w rozporządzeniu z 2002 r. W niniejszej sprawie zaskarżono decyzję organu odwoławczego. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji przy jednoczesnym zbadaniu, czy decyzja ta jest prawidłowa oraz czy odwołanie było zasadne. Organ odwoławczy podejmując decyzję w drugiej instancji nie może więc zajmować się jedynie kontrolą zaskarżonej decyzji, lecz jego obowiązkiem jest również ponowne zajmowanie się sprawą. Przy tym postępowanie odwoławcze podlega reżimowi zasad ogólnych postępowania administracyjnego, ponadto przepisom regulującym postępowanie odwoławcze; odpowiednio stosuje się do niego przepisy mające zastosowanie do postępowania w pierwszej instancji, między innymi przepisy o dowodach. Stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne w zakresie braku zajścia przesłanek decydujących o stwierdzeniu u danej osoby choroby zawodowej zostały dokonane przez organ pierwszej instancji i utrzymujący w mocy jego decyzję organ odwoławczy - z istotnym naruszeniem przytoczonych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego z zakresu postępowania dowodowego. Zwraca uwagę fakt, że wraz z odwołaniem od decyzji z dnia [...] C. C. złożyła liczną dokumentację zawierającą między innymi udokumentowanie medycznej historii choroby z lat 1977, 1983, 1991, 1997, 1999-2003, w którym są zapisy rozpoznania chorób narządów głosu, ponadto zaświadczenia lekarskie, skierowanie do szpitala na oddział otolaryngologiczny, karty badań pacjenta, informację Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 na temat pracy w świetlicy i internacie, potwierdzającą ciągły kontakt słowny skarżącej z młodzieżą, zestawienie sporządzone przez skarżącą zawierające uwagi do informacji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego na temat pracy w świetlicy i internacie oraz przykładowe plany pracy realizowanej w internacie. Mimo to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, który, co warte podkreślenia, uprzednio uchylił poprzedzające decyzję z dnia [...] maja 2004 r. - dwie decyzje organu pierwszej instancji (z dnia [...] lutego 2004 r. oraz z dnia [...] grudnia 2003 r.) z uwagi na fakt niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieprawidłowo wykonaną ocenę narażenia zawodowego, nie wziął pod uwagę całości materiału dowodowego przedstawionego przez stronę w odwołaniu, jak również nie wskazał przyczyn, z powodu których odmówił części dowodów złożonych przez C. C. wiarygodności i mocy dowodowej. Naruszył tym samym zasadę praworządności (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), obowiązek dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 kodeksu), obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kodeksu), obowiązek przeprowadzenia dowodu na żądanie strony (art. 78 § 1 kodeksu), obowiązek orzekania, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kodeksu) oraz regulujący wymogi formalne formułowania uzasadnienia faktycznego decyzji art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzić ponadto należy, że ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy oceniając, czy w odniesieniu do C. C. zaszła przesłanka co najmniej 15-letniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy oraz ustalając chronometraż czynności mogących powodować nadmierne obciążenie narządów głosu, nie wyczerpał dyspozycji art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 kodeksu, nie zwrócił się do przełożonych zespołu szkół, w którym pracowała skarżąca, o przedstawienie oczywistych, zdawałoby się, dokumentów mogących wyjaśnić charakter i częstotliwość czynności związanych z wysiłkiem głosowym, tj. dzienników zajęć prowadzonych w świetlicy. Dopiero strona złożyła je podczas rozprawy sądowej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Z faktu, że aż dwukrotnie organ drugiej instancji uchylał decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, wynika wniosek, że materiał dowodowy zebrany w sprawie był niepełny, a ocena narażenia zawodowego dokonana na jego podstawie nieprawidłowa. Jednakże mimo to organ pierwszej instancji ponownie dopuścił się uchybień procesowych, tym razem nie wytkniętych przez organ odwoławczy. I tak w kolejnej Ocenie narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 19 kwietnia 2004 r. stwierdzono: "w dniu [...].04.2004 r. przeprowadzono rozmowę z zastępcą dyrektora Zespołu Szkół Ponadpodstawowych nr 1 w K. (...) i obecną pracownicą świetlicy (...), w wyniku których uzgodniono (...)". Stwierdzić trzeba, że rozmów tych nie zaprotokołowano, czym naruszono art. 67 § 1 kodeksu. Ponadto z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że do przeprowadzenia tych rozmów zastosowano przepisy regulujące przesłuchanie świadków, ani że zawiadomiono o powyższych rozmowach skarżącą. Uchybiono tym samym zasadom ogólnym uregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 7, art. 8, art. 10 (zasada zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym), art. 75, obowiązkowi zawiadamiania stron o mającym nastąpić przeprowadzeniu dowodu ze świadków (art. 79 § 1), art. 81 oraz przysługującemu stronie uprawnieniu do brania udziału w przeprowadzaniu dowodu, do zadawania pytań świadkom, do składania wyjaśnień (art. 79 § 2). Stwierdzić należy, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organy administracji nie były w stanie jednoznacznie ustalić, czy okres pracy C. C. na stanowisku wychowawcy w świetlicy oraz wychowawcy w internacie należy do okresu narażenia zawodowego, a tym samym czy wypełnia przesłankę co najmniej 15-letniego nadmiernego wysiłku głosowego; mimo to organ administracji nie wyjaśnił tej kwestii. Wobec powyższego organ dopuścił się naruszenia zasady praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kodeksu), a także zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kodeksu). Stwierdzić ponadto należy uchybienie art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W sprawie stanowiącej przedmiot oceny Sądu organ administracji publicznej nie skorzystał z owego posiłkowego środka dowodowego, nie przesłuchano pod kątem wyjaśnienia istotnych kwestii dotyczących narażenia zawodowego – C. C. Podkreślić na koniec trzeba, że mimo istniejących w zgromadzonym przez organ pierwszej instancji materiale dowodowym sprzeczności, organ odwoławczy nie przeprowadził dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, ani też ponownie nie zlecił przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, czym naruszył art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższych rozważań wynika, że organ pierwszej instancji dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego oraz dopuścił się szeregu uchybień zasadom postępowania dowodowego, a organ odwoławczy utrzymał w mocy wadliwie wydaną decyzję z dnia [...]. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2001 r. jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. (sygn. akt I S.A. 1768/99, LEX nr 54171). Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, poddano również rozważaniom środki dowodowe w postaci orzeczeń lekarskich lekarzy jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych, które legły u podstaw wydania decyzji administracyjnych w przedmiotowej sprawie. Orzeczenie lekarskie nr 10 z dnia [...] lutego 2004 r. zawiera lakoniczne, jednozdaniowe uzasadnienie nie wyjaśniające jednoznacznie, dlaczego zostało wydane orzeczenie o określonej treści, na jakich dowodach się przy tym oparto oraz odnoszące się do innych dowodów zgromadzonych w sprawie, szczególnie w sytuacji, gdy dowody te można interpretować dwuznacznie i gdy nie wynika z nich bezspornie związek przyczynowy pomiędzy wystąpieniem schorzenia a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Natomiast ustalone orzecznictwo sądowoadministracyjne potwierdza, że orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych są traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych w rozumieniu art. 84 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 2074/97, LEX nr 45828; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, LEX nr 45833; wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1980/97, niepubl.). W związku z tym muszą być one kompletne i oprócz rozpoznania i wniosku zawierać uzasadnienie z jednoczesnym odniesieniem do innych zebranych dowodów. Dowód w postaci opinii lekarskiej podlega ocenie organu orzekającego zgodnie z wymogami procedury administracyjnej (art. 80 kodeksu). Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie powinny być w opinii ustalone. Mimo omówionych powyżej uchybień w zakresie postępowania administracyjnego, organy obu instancji uznały stan faktyczny za wyjaśniony w stopniu wystarczającym do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz że podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia owego stanu, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Naruszyły tym samym przepisy postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający powinien uzupełnić postępowanie dowodowe i dokonać oceny dowodów zgodnie z wymaganiami przytoczonych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.