IV SA/Po 301/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 października 2004 r. sprawy ze skargi U.K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego ; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty S. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS Zgłaszając się w celu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy U. K. przedłożyła świadectwo służby wystawione przez Izbę Celną w R. stwierdzające, iż w organach celnych służbę pełniła w okresie od [...] września 1990 r. do [...] sierpnia 2003 r., a stosunek służbowy ustał na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o służbie celnej (Dz.U. Nr 72 poz. 802 z późn. zmianami), z powodu wniesienia przeciwko niej aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. U.K. nie wystąpiła z żądaniem sprostowania treści świadectwa służby. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]działający z upoważnienia Starosty Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w S. orzekł o uznaniu U. K. za osobę bezrobotną z dniem [...] września 2003 r. Jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia nr [...]organ ten, działając na podstawie art. 97§1 pkt 4, art. 97§2 oraz art. 101§3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zmianami, w skrócie k.p.a.), zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania U. K. prawa do zasiłku dla bezrobotnych, uznając iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, iż stanowiący materialnoprawną podstawę przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych przepis art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. Z 2003 r. Nr 58 poz. 514 z późn. zmianami) wymaga ustalenia, czy rozwiązanie stosunku służbowego nastąpiło z winy strony. Zdaniem organu okoliczność, że przeciwko stronie został wniesiony akt oskarżenia o przestępstwo popełnione z winy umyślnej uzasadnia zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd karny. W ocenie organu kwestia ta stanowi zagadnienie wstępne, bowiem ustalenie, czy rozwiązanie stosunku służbowego nastąpiło z winy strony należy do sądu. Jednocześnie na mocy art. 100§1 k.p.a. organ wezwał U. K. do dostarczenia prawomocnego wyroku w powyższej sprawie. Składając zażalenie na powyższe postanowienie U. K. wyjaśniła, że sprawa karna jest w toku i nie ma wiedzy kiedy zostanie prawomocnie zakończona, stąd nie może dostarczyć żądanego wyroku sądu karnego. Wskazując na przepis art. 42 pkt 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej U. K. podniosła, iż do czasu prawomocnego zakończenia sprawy karnej jest w świetle prawa osobą niewinną, stąd odmawianie jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych narusza przepis art. 27 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wskazała ponadto, iż zwolnienie w trybie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nie jest tożsame z rozwiązaniem umowy o pracę z winy pracownika bez wypowiedzenia, stąd zawieszenie postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych uważa za bezpodstawne. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] działający z upoważnienia Wojewody Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 3 wyżej powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji podzielił argumentację organu I instancji dotyczącą zasadności zawieszenia postępowania, wyjaśniając dodatkowo, iż jedynie prawomocny wyrok sądu karnego pozwoli ustalić, czy rozwiązanie stosunku służbowego nastąpiło z winy strony. Odnosząc się do twierdzeń dot. zakresu stosowania art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ II instancji wyjaśnił, iż przepis ten wymienia także stosunek służbowy. W skardze na to rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie obu postanowień, zarzucając organom administracji naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 4 wskazanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz naruszenie art. 7, 100 §2 i §3 k.p.a., podnosząc, że zawieszenie postępowania naraziło skarżącą na szkodę, pozbawiając ją oraz jej dziewięcioletnią córkę środków do życia. Wskazując, iż Trybunał Konstytucyjny będzie rozpatrywał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP powołanego w świadectwie pracy przepisu art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, dotyczącą bezpodstawnego pozbawienia jej prawa do zasiłku, podkreślając jednocześnie, że w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., stąd organ mógł rozstrzygnąć sprawę, gdyż nie przekraczało to jego możliwości, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. W odpowiedzi na skargę organ II instancji w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi oraz wskazując, iż dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie istotny jest wynik postępowania sądowego, który jednoznacznie wskaże, czy skarżąca popełniła przestępstwo z winy umyślnej i w konsekwencji, czy rozwiązanie stosunku służbowego nastąpiło z jej winy. W zakresie zarzutu wadliwej wykładni art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ odwoławczy ponownie wskazał, iż przepis ten dotyczy również stosunku służbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Stosownie do art. 97 §1 pkt 4 kpa organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, gdy jednocześnie do rozstrzygnięcia tego zagadnienia nie jest właściwy organ administracji rozpoznający sprawę administracyjną, lecz inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji nie wykazały, aby taki związek istniał, a rozpatrzenie sprawy przyznania zasiłku dla bezrobotnych i wydanie w tej sprawie decyzji merytorycznej było niemożliwe do czasu rozpoznania przez sąd karny aktu oskarżenia, w którym postawiono skarżącej zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Wniesienie tego aktu oskarżenia stanowiło podstawę rozwiązania ze skarżącą stosunku służbowego w oparciu o przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72 poz. 802 z późn. zmianami), co odnotowane zostało w punkcie 3 świadectwa służby. Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1-3 tej ustawy funkcjonariusz celny zwolniony ze służby otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby, może żądać sprostowania tego świadectwa, które wydawane jest na zasadach określonych w przepisach prawa pracy. Zgodnie z przepisem art. 97 § 21 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 z późn. zmianami) pracownik może w ciągu 7 dni od otrzymania świadectwa pracy wystąpić z wnioskiem do pracodawcy o sprostowanie świadectwa, a w razie nieuwzględnienia wniosku pracownikowi przysługuje, w ciągu 7 dni od zawiadomienia o odmowie sprostowania świadectwa pracy, prawo wystąpienia z żądaniem jego sprostowania do sądu pracy. W niniejszej sprawie skarżąca odebrała świadectwo służby w dniu 04 września 2003 r. i w określonym terminie 7 dni nie wystąpiła do pracodawcy z wnioskiem o jego sprostowanie. Tym samym treść tego świadectwa ma na dzień rejestracji w Urzędzie Pracy charakter wiążący, także w zakresie podanej w nim przyczyny ustania stosunku służbowego. Stanowiący materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych przepis art. 27 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia stanowi, iż prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy (stosunku służbowego) bez wypowiedzenia. Dokumentem pozwalającym poczynić ustalenia w tym zakresie jest właśnie świadectwo pracy (świadectwo służby), w których treści, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy, Płacy i Polityki Społecznej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania (Dz. U. z dnia 30 maja 1996 r. z później. zmianami), zamieszcza się informacje niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczenia społecznego, w tym dotyczące podstawy prawnej rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Taka informacja, jak wyżej wskazano, zawarta została w punkcie 3 świadectwa służby przedłożonego organowi I instancji przez skarżącą i właśnie jej treść, wobec nie wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o sprostowanie treści świadectwa pracy, stanowi podstawę do stwierdzenia, iż stosunek służbowy skarżącej ustał z jej winy, przez co w sprawie zastosowanie ma przepis art. 27 ust. 1 pkt 4 wskazanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Dlatego za chybione należy uznać stwierdzenie organów obu instancji zawarte w uzasadnieniach podjętych decyzji, iż dopiero wyrok sądu karnego przesądzi, czy stosunek służbowy ustał w tym przypadku z winy skarżącej. Wyrok ten przesądzi jedynie, czy skarżąca dopuściła się zarzucanego jej czynu, a w świetle treści nadal obowiązującego przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a powołanej ustawy o Służbie Celnej wyrok ten nie będzie stanowił samoistnej przesłanki do powstania po stronie skarżącej roszczenia o przywrócenie do służby. Szczególny charakter służby celnej oraz stojące przed nią zadania sprowadzające się do zapewnienia zgodności z prawem przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z tego obszaru sprawiają, że zgodnie z wolą ustawodawcy służbę tę może pełnić osoba o nieposzlakowanej opinii, która nie tylko nie była karana za przestępstwo popełnione umyślnie (art. 25 ust. 1 pkt 3), ale także osoba, przeciwko której nie został wniesiony akt oskarżenia w sprawie zarzutu popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego (art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy). Nie wdając się w dyskusję na temat zgodności z Konstytucją wskazanego przepisu, co nie jest rolą sądu administracyjnego, należy jednakże wskazać, że treść tego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy było eliminowanie ze służby osób, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości w zakresie przestrzegania prawa. Powyższa wykładnia przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nakazuje uznać, iż na dzień rejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy wina skarżącej, nie w znaczeniu karnym lecz co do przyczyny ustania stosunku służbowego, została wykazana w treści przedłożonego świadectwa pracy. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że znaczeń tych organy administracji obu instancji nie rozróżniają. Za chybiony należy natomiast uznać zarzut skargi dotyczący możliwości zastosowania przepisu art. 27 ust. 1 pkt 4 wyżej powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do stosunku służbowego. W tym zakresie przeprowadzona przez organy obu instancji wykładnia wskazanego przepisu jest prawidłowa. Sąd nie uwzględnił również podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 100 §2 i §3 k.p.a., zgodnie z którymi organy administracji zobligowane są do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie jeżeli zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Przyjęty w tych przepisach tryb nadzwyczajny rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego ograniczony został w istocie do stanów wyższej konieczności, rodzących niezbędność szybkiego działania organów administracji publicznej. Na taką ochronę nie może jednakże liczyć osoba, z którą stosunek służbowy ustał z jej winy, w związku z wniesieniem aktu oskarżenia, w którym postawiony jej został zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Z tych względów uznając, że zaskarżone postanowienie narusza art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty S. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 tej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu art. 152 ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze charakter rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji wyda rozstrzygnięcie kasacyjne, uchylające postanowienie organu I instancji, który to organ następnie rozpatrzy sprawę merytorycznie, wydając decyzję w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski JFS