I SA/Wr 1145/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2004 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w O. na decyzję Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. oddala skargę Decyzją z [...] Nr [...] Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w Opolu określił Firmie Handlowo-Usługowo-Budowlanej A Spółka z o.o. w O. należny podatek dochodowy od osób prawnych za 1999 r. w wysokości 304.209 zł, zaległość podatkową w tej samej wysokości, zaliczki na podatek za miesiąc: - październik w wysokości 50.614,00 zł - listopad w wysokości 186.350,00 zł - grudzień w wysokości 186.350,00 zł oraz odsetki od zaległości podatkowej i z tytułu zwłoki we wpłacie zaliczek na podatek w łącznej kwocie 309.787,40 zł. Jako podstawę prawną podano art. 207, art. 21 § 3, art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 200 r. nr 54, poz. 654 ze zm.), art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t. j. z 1999 r. Dz. U. 54, poz. 572 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż Spółka zaniżyła podstawę, opodatkowania, a tym samym zaniżyła podatek dochodowy od osób prawnych za 1999 r. przez zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków w kwocie 908.154.80 zł, stanowiących wartość faktur VAT dokumentujących sprzedaż towarów i usług przez podmioty nieistniejące i nieuprawnione do wystawiania faktur. W związku z tym powyższych wydatków nie uznano za koszty uzyskania przychodów, powołując się na art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Ponadto podano, iż podstawą do odliczenia od przychodu kosztów jego uzyskania jest należyte prowadzenie ksiąg rachunkowych, opartych na prawidłowych i rzetelnych dowodach źródłowych, zaś dokumentem dającym podstawę do uznania go za prawidłowy i rzetelny jest dokument sporządzony na podstawie przepisów art. 22 ustawy o rachunkowości. Dokument rzetelny, odzwierciedlający rzeczywisty przebieg operacji gospodarczej jest dowodem zapisów w tej ewidencji, a w konsekwencji podstawą zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów. Następnie dokonano stosownych wyliczeń podatku, zaległości podatkowych i odsetek. Od powyższej decyzji pełnomocnik Spółki wniósł odwołanie zarzucając: 1. rażące błędy i wady prawne w przepisach prawnych powołanych przez organ jako podstawę prawną do wydania decyzji oraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym przez wskazanie jako podstawy prawnej art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz w uzasadnieniu prawnym art. 9 ust. 1 i art. 15 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym według stanu prawnego w 2000 r., a dotyczących zdarzeń prawnych 1999 r., 2. naruszenie przepisów prawa procesowego art. 120, art. 121, art. 122, a w szczególności art. 180 i 192 Ordynacji podatkowej poprzez powoływanie się na fakty i okoliczności, których organ nie udowodnił. 3. naruszenie art. 123 Ordynacji podatkowej poprzez niedopuszczenie do wglądu w dokumentację dowodową pełnomocnika strony. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Izba Skarbowa w Opolu uchyliła decyzję organu I instancji w zakresie określenia: - wysokości należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. w części obejmującej kwotę 272 zł, wobec czego podatek wyniósł 303.937,00 zł, - wysokości zaległości w części dotyczącej kwoty 272,00 zł, wobec czego zaległość ta wyniosła 303.937,00 zł, - zaliczki na podatek za miesiąc listopad w części dotyczącej kwoty 50.614,00 zł, w związku z czym zaliczka ta wyniosła 135.736,00 zł, za miesiąc grudzień w części dotyczącej kwoty 50.614,00 zł w związku z czym zaliczka ta wyniosła 135.736,00 zł, - odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej oraz z tytułu zwłoki we wpłacie zaliczek w części dotyczącej kwoty 12.034,80 zł, w związku z czym odsetki wyniosły 297.752,60 zł. W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Jako podstawę prawną podano art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 poz. 926 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż uchylenie decyzji w wymienionym wyżej zakresie wynikało z faktu błędnego podania w decyzji organu I instancji wartości faktury co spowodowało zaniżenie kosztów oraz błędne wyliczenie za miesiąc listopad i grudzień zaliczki na podatek, czego konsekwencją było błędne wyliczenie odsetek. W pozostałym zakresie dotyczącym kosztów uzyskania przychodów po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego w wyniku którego uzupełniono braki w materiale dowodowym organ odwoławczy podtrzymał argumenty organu I instancji. Odnośnie zarzutów wskazanych w odwołaniu dotyczących naruszenia zasad procedury podatkowej art. 120, art. 122, art. 123, art. 180, art. 187, art. 192 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej stwierdzono, iż są bezpodstawne, gdyż z materiałów nie wynika aby w czasie postępowania kontrolnego odmówiono pełnomocnikowi Spółki wglądu do akt sprawy, a przed wydaniem decyzji Inspektor zgodnie z adnotacją z dnia 24 maja 2002 r. zapoznał Stronę z treścią dokumentów i ustaleniami kontroli, co potwierdza podpis pełnomocnika. W zaskarżonej decyzji przedstawiono stan faktyczny oraz umieszczono uzasadnienie przedstawionych wniosków i podstawy prawne na których wnioski oparto. Odnośnie rażących błędów i wad prawnych wskazano, iż powołane przez Inspektora Kontroli Skarbowej przepisy nie zmieniły swojego brzmienia, a podanie innego miejsca publikacji nie miało wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy jak, również nie utrudniło Stronie możliwości obrony swoich interesów. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony podniósł zarzut rażącego naruszenia postępowania podatkowego, a w szczególności art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180, art. 181, art. 200 Ordynacji podatkowej i domagał się uchylenia decyzji organu I i II instancji. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko w zaskarżonej decyzji oraz wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszym przypadku, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu jest właściwym rzeczowo i miejscowo do rozpoznania niniejszej sprawy. W myśl art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 1993 r. nr 106, poz. 482 ze zm.) kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16. Z powołanego przepisu wynika, iż aby dany wydatek mógł zostać uznany za koszt uzyskania przychodu musi być rzeczywiście poniesiony i to w związku przyczynowym z osiągniętym, bądź spodziewanym przychodem i nie może być również wymieniony przez ustawodawcę wśród tych kosztów, które nawet jeśli są poniesione w celu osiągnięcia przychodu nie mogą zostać zaliczone do tej kategorii. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe odmówiły zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków dotyczących zapłaty za wykonywanie usług montażowych, budowlanych, pośrednictwa marketingowego i innych szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji, stwierdzając iż faktury dokumentujące powyższe transakcje są niewiarygodne. W sposób nie budzący wątpliwości ustalono, w oparciu o informacje właściwych urzędów skarbowych, iż część faktur została wystawiona przez podmioty które nie istniały, bądź nie prowadziły działalności gospodarczej w tym okresie, gdyż nie figurowały one w prowadzonych przez te urzędy ewidencjach podatników. Oznacza to iż sporne wydatki nie zostały prawidłowo dokumentowane, mimo obowiązku prowadzenia przez podatników ewidencji podatkowej zgodnie z odrębnymi przepisami w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i należnego podatku ustanowionego w art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zatem podatnik nie stosujący się do wymagań ww. ustawy musi mieć świadomość, że naraża się na wynikające z tego konsekwencje. W odniesieniu do wydatków, brak ich prawidłowego udokumentowania, powoduje to, iż nie mogą one zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. W prawie podatkowym potrzeba należytego udokumentowania poniesienia określonych wydatków, odzwierciedlających rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych zgodnie z określonymi przepisami, jest warunkiem koniecznym do tego, aby podatnik z takiego faktu mógł wywieść określone dla siebie, korzystne uprawnienia. (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r. sygn. akt ISA/Ka 2030/97 LEX nr 42396 oraz J. Jesionowska, Faktura wystawiona przez pomiot nieistniejący, "Fiskus" nr 18 z 25 września 2004 r. s. 11). Ciężar dowodu poniesienia i prawidłowego udokumentowania wydatku obciąża podatnika, którego księgi zarówno w zakresie zapisów księgowych jak i dokumentów źródłowych powinny wykazywać, że dany wydatek został faktycznie poniesiony i rzeczywiście odzwierciedla dokonaną operację gospodarczą. Z kolei dowodem księgowym stwierdzającym fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem, a więc np. poniesienie wydatku zaliczonego do kosztów uzyskania przychodów, jest dowód wystawiony nie tylko przez podmiot rzeczywiście istniejący, ale również dowód, w którym podmiot ten został określony w sposób wiarygodny, pozwalający na jego identyfikację, a więc wskazujący prawidłowo jego nazwę i adres, zaś określenie w nim strony uczestniczącej w operacji gospodarczej, której dowód ten dotyczy, w sposób niezgodny z rzeczywistością, jak choćby wskazanie nieprawdziwego adresu, oznacza, iż dowód taki nie może, jako niewiarygodny stanowić podstawy zapisów w księgach, a tym samym nie może być dowodem np. poniesienia wydatku. (vide: wyrok NSA z 29 listopada 2000 r. sygn. Akt ISA/Gd 551/98, LEX nr 47124). Wobec powyższego należy uznać za uprawnione stanowisko organów podatkowych w niniejszej sprawie, co do uznania za niewiarygodne dowodów księgowych, w których jako wystawcy figurują firmy szczegółowo wymienione w decyzji organu odwoławczego, dokumentujących poniesienie przez stronę skarżącą wydatków w kwocie 908.154,80 zł oraz stanowisko tychże organów co do nie uznania tych wydatków za koszt uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych w 1999 r. Ponadto w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dokonana przez organy podatkowe ocena materiału dowodowego sprawy zgodna jest z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, jak również nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Wbrew zarzutom skargi dotyczących pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu, jaki nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy należy stwierdzić, iż takie naruszenie postępowania nie miało miejsca. Również zarzut dotyczący naruszenia innych przepisów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno organ I jak i II instancji szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko. W tym miejscu należy zauważyć, że pełnomocnik strony w dniu 18 marca 2003 r. przed wydaniem decyzji odwoławczej był zapoznany z całym materiałem dowodowym i nie złożył do zgromadzonego materiału dowodowego zastrzeżeń. Reasumując organy podatkowe nie naruszyły ogólnych zasad postępowania podatkowego, ani zasad postępowania dowodowego. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 2002 r. należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić.