I OSK 471/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Barbara Adamiak /spr. /, Teresa Kobylecka, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Grażyny P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 109/04 w sprawie ze skargi Grażyny P. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 8 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie mianowania na stopień nauczycielski – nauczyciela mianowanego oddala skargę kasacyjną. I OSK 471/05 Uzasadnienie Kurator Oświaty decyzją nr 11 z 8 grudnia 2003 r. orzekając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 9b ust. 4 pkt 2 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /t.j. Dz.U. 2003 nr 118 poz. 1112/, utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Dzielnicy W. Miasta W. odmawiającej Grażynie P. nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu podał, że nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Burmistrza Dzielnicy W. Miasta W. Wyjaśnił, że Grażyna P. nie spełniła jednego z warunków nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego określonych w art. 9b ust. 1 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela, a mianowicie nie odbyła wymaganego stażu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grażyna P. twierdziła, że wbrew odmiennym twierdzeniom organu, legitymuje się odbyciem wymaganego stażu 9-miesięcznego zgodnie z art. 3 ust. 3 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela w związku z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239 ze zm./ i na tej podstawie wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Burmistrza Dzielnicy W. Miasta W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 listopada 2004 r. II SA/Wa 109/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Grażyny P. na decyzję Kuratora Oświaty z 8 grudnia 2003 r. nr 11 w przedmiocie mianowania na stopień nauczycielski - nauczyciela mianowanego, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podstawą materialnoprawną odmowy nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego stanowił przepis art. 9b ust. 1 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela. Z treści tego przepisy wynikają trzy warunku, które muszą być spełnione łącznie, aby organ mógł nadać nauczycielowi stopień nauczyciela mianowanego. Jednym z takich warunków jest odbycie wymaganego stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, przez jego przełożonego - dyrektora szkoły. Warunek ten nie został spełniony. Grażynie P. ustalony został na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela /Dz.U. nr 19 poz. 239 ze zm./ staż w wymiarze skróconym do 9 miesięcy i staż ten miał być realizowany w Szkole Podstawowej nr 234 w W. w okresie od 1 września 2000 r. do 31 maja 2001 r. W Szkole Podstawowej nr 234 skarżąca była zatrudniona na stanowisku nauczyciela matematyki w wymiarze 1/2 etatu na czas ściśle określony od 1 września 2000 r. do 31 sierpnia 2001 r. Skarżąca staż ten realizowała do dnia 1 lutego 2001 r., bowiem od 2 lutego 2001 r. do 14 sierpnia 2001 r. była nieobecna w szkole na skutek czasowej niezdolności do pracy w związku z chorobą. Po dniu 14 sierpnia 2001 r. korzystała z urlopu macierzyńskiego. Jak wynika z powyższych ustaleń skarżąca odbyła jedynie staż przez okres 5 miesięcy - od 1 września 2000 r. do 1 lutego 2001 r. Zgodnie z art. 9b ust. 1 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela, warunkiem nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego - nauczyciela mianowanego jest spełnienie łącznie trzech warunków, a mianowicie: - spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, - odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego, - zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie spełniła warunku dotyczącego prawidłowo odbytego stażu. Sąd uznał także, że organy pierwszej i drugiej instancji, przy wydawaniu decyzji w niniejszej sprawie, przestrzegały reguł procedury administracyjnej. Przestrzegały więc zasady dochodzenia do prawdy materialnej /art. 7 Kpa/, a więc podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wyczerpująco informowały stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego /art. 9 Kpa/. Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrały, rozpatrzyły i oceniły cały materiał dowodowy /art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa/ oraz uzasadniły swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 par. 3 Kpa. Grażyna P. wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na podstawie wyliczonej w art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ zarzucając naruszenie prawa materialnego: - przez błędną wykładnię przepisu art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /Dz.U. 2003 nr 118 poz. 1112/, poprzez przyjęcie, iż usprawiedliwiona nieobecność w okresie odbywania stażu powoduje jego przerwanie, - art. 3 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela poprzez niezastosowanie dyspozycji tego przepisu dla ustalenia stażu zawodowego Skarżącej, - błędne zastosowanie w niniejszej sprawie art. 9d ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela, poprzez uznanie, iż przepis ten dotyczy stażu, który odbywała Skarżąca. Na tej podstawie wnosiła o: 1/ zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uchylenie decyzji Kuratora Oświaty nr 11 z dnia 8 grudnia 2003 r. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Dzielnicy W. Miasta W. z dnia 28 października 2003 r. i orzeczenie, iż Skarżąca spełniła warunek odbycia stażu zawodowego ustalonego na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela /Dz.U. nr 19 poz. 239/, wymaganego dyspozycją art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela, a zatem spełnia warunki do oceny jej dorobku zawodowego jako nauczyciela, 2/ w przypadku zmiany zaskarżonego wyroku, rozważenie możliwości przywrócenia terminu określonego w art. 7 ust. 5 ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela /Dz.U. nr 19 poz. 239/, do wypełnienia czynności ubiegania się o awans zawodowy nauczyciela mianowanego, 3/ zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodziła, że Sąd błędnie przyjął, że dla spełnienia warunku posiadania stażu określonego w art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela jest konieczność obecności w szkole osoby odbywającej staż, przez cały okres jego trwania. Sąd pominął treść art. 3 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela, z którego wynika, że "Ilekroć w ustawie jest mowa o: stażu - rozumie się przez to okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych, o których mowa w art. 1 ust. 1 i ust. 1a oraz ust. 2 pkt 2, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3a". Jest bezspornym, że w całym okresie wyznaczonego stażu była nauczycielem i pozostawała w tym charakterze w stosunku pracy ze Szkołą Podstawową nr 234 w Warszawie w wymaganym wymiarze zajęć. Rozpoczęła staż z dniem 1 września 2000 r. i realizowała go na zasadach określonych w rozdziale 3a ustawy - Karta Nauczyciela. Szczególne znaczenie ma tu przepis par. 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli /Dz.U. 2000 nr 70 poz. 825/ wydany z upoważnienia przepisu art. 9g ust. 10 ustawy - Karta Nauczyciela, który stwierdza, że "Nauczyciel kontraktowy ubiegający się o awans na stopień nauczyciela mianowanego w okresie odbywania stażu powinien w szczególności: 1/ uczestniczyć w pracach organów szkoły związanych z realizacją zadań edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych lub innych wynikających ze statutu oraz potrzeb szkoły, 2/ samodzielnie lub przez udział w różnych formach doskonalenia zawodowego pogłębiać swoją wiedzę i umiejętności zawodowe, 3/ poznawać przepisy dotyczące systemu oświaty, a w przypadku nauczycieli, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 Karty Nauczyciela - przepisy dotyczące pomocy społecznej lub postępowania w sprawach nieletnich, w zakresie funkcjonowania szkoły - z uwzględnieniem specyfiki, typu i rodzaju szkoły, w której odbywa staż". Przede wszystkim należy zauważyć, że wśród warunków wymienionych explicite w powyższej normie nie ma wymogu nieprzerwanego prowadzenia zajęć dydaktycznych w całym okresie stażu. Przepis nakazuje wprawdzie uczestniczenie w pracach organów szkoły, lecz nie nakłada tu formalnego warunku, by była to praca równomiernie rozłożona w całym okresie stażu. Jak wynika ze sprawozdania z realizacji stażu przedstawionego dyrektorowi szkoły i znajdującego się w aktach przekazanych organowi, oraz z dokumentów załączonych do tego sprawozdania wykazała się szczególnym zaangażowaniem w pracę różnorodnych organów szkoły w okresie poprzedzającym jej nieobecność. W okresie niezdolności do prowadzenia zajęć dydaktycznych nadal uczestniczyła w niektórych pracach organów szkoły - w szczególności w pracach szkolnej komisji konkursowej i w pracach Rady Pedagogicznej poprzez współudział w przygotowywaniu propozycji ocen przedmiotowych i zachowania. Jeśli chodzi o realizację zadań wymienionych w pkt 2 i 3 przepisu par. 4 cyt. rozporządzenia, to z przywoływanego już sprawozdania bezspornie wynika, że w okresie niezdolności do prowadzenia zajęć dydaktycznych nie tylko nie zaprzestała realizacji zadań tam określonych, ale nawet ją zintensyfikowała. Wykonała też w spornym okresie po 2 lutego 2001 r. liczne czynności przewidziane jako zadania na wyższy stopień awansu - nauczyciela dyplomowanego. W szczególności opublikowała w ogólnopolskich czasopismach fachowych lub przygotowała do druku opublikowane w kolejnych miesiącach prace badawcze z zakresu dydaktyki nauczania matematyki. Przywołane okoliczności każą uznać, że nieusprawiedliwiony jest zarzut nierealizowania nakazanych normą prawną zadań stażu. Za taką wykładnią przemawia dyspozycja art. 9d ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela, który w sposób wyczerpujący określa sytuację przerwania stażu, ale wyłącznie stażu, o którym mowa w art. 9e ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela. W sprawie jest bezsporne, że nie odbywała stażu na podstawie art. 9d ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela, a na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela /Dz.U. nr 19 poz. 239/. Do stażu odbywanego na tej podstawie nie można stosować art. 9d ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela. Jak wynika z akt sprawy, wykonała w terminie i bez nieuzasadnionej zwłoki wszystkie czynności wymagane od niej przez przepisy ustawy - Karta Nauczyciela, opisujące procedurę awansu zawodowego. W szczególności w dniu 2 września 2002 r. złożyła Dyrektorowi Szkoły sprawozdanie z odbytego stażu - było to w drugim dniu po jej ponownym uzyskaniu statusu nauczyciela i zdolności prawnej do kontynuowania procedury awansu. Przepis art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela /Dz.U. nr 19 poz. 239 ze zm./ wymagał złożenia wniosku o przewidziane prawem postępowanie egzaminacyjne w terminie trzech lat od daty wejścia w życie ustawy czyli do dnia 6 kwietnia 2003 r. Do złożenia tego wniosku niezbędne było otrzymanie oceny stażu. Dyrektor Szkoły odmówił ustalenia tej oceny, a właściwa decyzja administracyjna w sprawie zapadła dopiero 28 października 2003 r., a więc ponad rok po złożeniu sprawozdania i pół roku po upływie ustawowego terminu złożenia wniosku o postępowanie egzaminacyjne. W tej sytuacji z przyczyn od niej niezależnych, nie mogła złożyć wymaganego wniosku przed upływem terminu określonego w ustawie. Zasadny jest więc wniosek o przywrócenie terminu do dokonania oceny jej stażu i umożliwienie uzyskania awansu zawodowego. Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 par. 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 9b ust. 1 w związku z art. 3 pkt 3 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /t.j. Dz.U. 2003 nr 118 poz. 1112 ze zm./. Według art. 9b ust. 1 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji "Warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną". Jak zasadnie w zaskarżonym wyroku Sąd wskazał jedną z trzech przesłanek nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela. Według art. 3 pkt 3 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela "Ilekroć w ustawie jest mowa: stażu - rozumie się przez to okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych, o których mowa w art. 1 ust. 1 oraz w ust. 2 pkt 2, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3a, z tym że w przypadku nauczycieli, o których mowa w art. 9e ust. 1-3, równoważny z odbyciem stażu jest odpowiednio okres zatrudnienia na tych stanowiskach lub czas urlopowania lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy". Do skarżącej nie ma podstaw do zastosowania przepisów art. 9e ust. 1-3 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela, a zatem należy do sytuacji skarżącej stosować pierwszą normę definicji ustawowej zawartej w art. 3 pkt 3 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela, co oznacza, że niezbędny jest okres zatrudnienia w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego w trybie i na zasadach określonych w rozdziale 3a. Do stażu stosuje się przepisy art. 9d ust. 3 i ust. 3a powołanej ustawy - Karta Nauczyciela, który w brzmieniu obowiązującym stanowił "Staż, o którym mowa w art. 9 ust. 1 przerywa się w przypadku nieobecności nauczyciela z powodu: czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby, zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy oraz urlopu innego niż urlop wypoczynkowy, trwający dłużej niż 3 miesiące, z zastrzeżeniem ust. 3a /ust. 3/. W przypadku nieobecności w pracy z powodu urlopu macierzyńskiego staż ulega przedłużeniu o czas trwania tego urlopu /ust. 3a/". Zarzut, że do sytuacji skarżącej nie ma zastosowania art. 9 ust. 3 powołanej ustawy - Karta Nauczyciela nie jest zasadny. Art. 7 ust. 4 ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239 ze zm./ regulował jedynie okres stażu, wyznaczając okres minimalny stażu - co najmniej 9 miesięcy. Zasady co do okresu stażu oraz jego obliczenia regulują przepisy powołanej ustawy - Karta Nauczyciela. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia par. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskania stopni awansu zawodowego nauczycieli /Dz.U. nr 70 poz. 825 ze zm./, który nie wkracza w regulację materii ustawowej. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.