I SA/Wr 1034/02

I SA/ Wr 1034/02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Sędzia NSA - Józef Kremis, Asesor WSA - Marta Semiczek, - Barbara Głowaczewska, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A.O. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 rok z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach oddala skargę. W zeznaniu o wspólnych dochodach małżonków osiągniętych w roku 1998 A. i J. O. wykazali łączny dochód w wysokości [...]oraz odliczenia dotyczące poniesionych wydatków mieszkaniowych w kwocie [...]. Po weryfikacji tego zeznania Urząd Skarbowy w W. wszczął postępowanie, w czasie którego ustalił, że w latach 1994-1997 małżonkowie mogli osiągnąć łącznie przychody w kwocie [...], uwzględniając podjęte wypłaty z bankowych kont walutowych i złotówkowych, na których gromadzili oszczędności z lat poprzednich oraz ponieśli wydatki w łącznej kwocie [...], w związku z czym na dzień [...] dysponować mogli oszczędnościami w kwocie [...]. W roku 1998 oprócz wydatków mieszkaniowych w kwocie [...] kupili nowy samochód osobowy marki "Volkswagen Polo" za [...], nabyli też [...]o wartości [...], które wpłacili na konto bankowe w dniu [...], wydali przy tym na roczne utrzymanie rodziny według swego oświadczenia kwotę [...], łącznie zatem wydali [...]. Oprócz oszczędności z lat poprzednich w wysokości [...], jakie mieli na początku roku, uzyskali przychód w kwocie [...]z zasiłku J. O. i z renty A. O., [...] otrzymali ze sprzedaży starego samochodu, od matki i brata otrzymali darowizny po [...] oraz od syna darowiznę [...] o wartości [...], łącznie zatem mogli dysponować kwotą [...]. Ponieważ brakowało im pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów na wydatki w kwocie [...], Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...]nr [...]na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993r. nr 90, poz. 416 ze zm.) ustalił im zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach według stawki 75% w wysokości [...]. Izba Skarbowa we W. decyzją z dnia [...] nr [...]uchyliła decyzję organu I instancji w części i ustaliła zryczałtowany podatek dochodowy za 1998r. w wysokości [...], bowiem przy analizie wypłat z konta bankowego na podstawie uzyskanych wydruków pominięto w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wypłatę [...], stanowiącą przychód roku 1995. Nie uwzględniła jednak podniesionych w odwołaniu zarzutów, dotyczących naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej w związku z niewyjaśnieniem istotnych okoliczności faktycznych, bowiem materiał dowodowy został zebrany wyczerpująco i ustalono, że stronom brakowało pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów na poniesione w jednym roku podatkowym znaczne wydatki. Wzięto pod uwagę oszczędności zgromadzone w ciągu ostatnich 20 lat z tytułu dochodów osiąganych z pracy, z działalności gospodarczej w postaci usług taksówkowych i z uprawy dzierżawionej ziemi, gromadzone według wyjaśnień podatników na rachunkach dewizowych. Z zaświadczenia Banku A SA Oddział w W. wynika, że A. O. miała w latach 1988-1998 łączne wpływy na rachunkach walutowych w wysokości [...]i [...], z których w 1995r. wybrano [...] i [...]w związku z kupnem nieruchomości za kwotę [...]. Nie dano wiary wyjaśnieniom, że z pobranych wówczas [...]przechowywano przez trzy lata w domu i w dniu [...] wpłacił je na swoje konto walutowe w Banku B Oddział w W. J. O., bowiem wartość pobranych w 1995r. z banku dewiz zbliżona była do wysokości poniesionych w tym roku wydatków mieszkaniowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik A. O. wniósł o uchylenie decyzji zarzucając naruszenie przepisów art. 121 § 1, 122, 124, 187 § 1, 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego, niezbędnego do wyjaśnienia stanu faktycznego, niewyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia oraz odmówienie wiarygodności przedłożonym dowodom i naruszenie w ten sposób zaufania do organów podatkowych, a także art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez nieuwzględnienie dochodów z lat poprzednich. Skarżąca i jej mąż pracowali przez kilkadziesiąt lat, przez kilkanaście lat świadczyli usługi taksówkowe, uzyskiwali też przez wiele lat dochody z dzierżawionej ziemi, na której uprawiali tytoń, co potwierdziły oświadczenia świadków. Niezasadnie przyjęto do podstawy opodatkowania równowartość [...], pobranych z banku w 1995r. i przechowywanych w domu do grudnia 1998r. Skarżący część pieniędzy przechowywali w domu, na co nie mogli przedstawić dowodów. Skoro organy podatkowe nie udowodniły, że skarżąca z mężem miała dochody z nieujawnionych źródeł, to wydana decyzja narusza prawo. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wzięto pod uwagę wszystkie wyjaśnienia i dowody zgromadzone w toku postępowania. Ewentualne wątpliwości przy ocenie dowodów zawsze rozstrzygano na korzyść skarżącej i jej męża, na przykład uwzględniono dokumenty dotyczące darowizn od rodziny, przedłożone w sytuacji, gdy złożone wcześniej oświadczenia o źródłach uzyskanych przychodów nie odpowiadały poniesionym wydatkom. W związku z wniesieniem skargi w niniejszej sprawie przed dniem 1 stycznia 2004r. i nie zakończeniem przed tym dniem postępowania, zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. i Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, powołanej wyżej, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Według art. 20 ust. 3 wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Po myśli art. 30 ust. 1 pkt 7 dochodów (przychodów) tego rodzaju nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł i pobiera się od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach – podatek w formie ryczałtu w wysokości 75% dochodu. Tak drastyczny przepis ma na celu opodatkowanie dochodów uzyskiwanych przede wszystkim z działalności w tak zwanej szarej strefie, często na pograniczu działalności przestępczej, które nie zostały ujawnione i opodatkowane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Rozważając zasadność dokonanej przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie oceny ustalonych okoliczności faktycznych oraz zarzuty podniesione w skardze należało mieć na uwadze, że w toku stosunkowo długo prowadzonego postępowania zapewniono udział w nim skarżącej i jej mężowi, z którym wspólnie złożyli zeznanie podatkowe za 1998r., w związku z czym obojga dotyczyła zaskarżona decyzja. Ze zgromadzonych dowodów i wyjaśnień samych podatników wynika, że powołują się oni na to, iż w latach 1973-1985, to jest przez 13 lat, uprawiali tytoń i warzywa na dzierżawionej ziemi, przy czym zgodnie ze wspólnymi pisemnymi wyjaśnieniami z dnia [...] z [...]uzyskiwało się wówczas zaledwie około 4 do 5 tysięcy starych złotych rocznego dochodu z upraw tytoniu. Następnie w latach 1980-1985 pracowali prowadząc taksówkę osobową. Przez 10 lat jeździli dwoma samochodami, a przez 5 lat jednym jako zmiennicy. W oświadczeniu swoim stwierdzili, że oszczędności z prowadzonej działalności z tego okresu wystarczały im "na życie oraz odłożenie na potem". Przed rokiem 1980 oboje pracowali na państwowych posadach, dobrze zarabiali, a na utrzymaniu mieli tylko jednego syna. Podkreślili też, że "każdy grosz zaoszczędzony zamienialiśmy na dewizy, gdyż były pewniejsze od złotówki". W związku z tym w toku postępowania badano szczegółowo zaświadczenia i wydruki z kont bankowych, dostarczone przez samych skarżących. Stwierdzono na ich podstawie, że A. O. uzyskała na rachunkach walutowych w Banku A SA, Oddział w W. wpływy za lata 1988-1998 w łącznej wysokości [...] i [...], przy czym w 1995r. pobrała [...] i [...]. Na dzień [...] miała już tylko [...]i stan na jej rachunku nie zmienił się do końca tego roku. Z kolei J.O. miał na rachunku w B Bank Polski SA, Oddział w W. na dzień [...][...], a w dniu [...]wpłacił [...], w związku z czym stan na koniec roku przy uwzględnieniu odsetek wyniósł [...]. Do akt dołączono też akt notarialny z dnia [...]dotyczący nabycia przez małżonków O. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni [...]w W. przy ul. Ł. [...] oraz własności budynku mieszkalnego o kubaturze [...] i warsztatu o kubaturze [...]za cenę w wysokości [...], przy czym kupujący zapłacili też opłaty i podatek VAT w łącznej kwocie [...]. Trudno kwestionować ocenę organów podatkowych, że koszty związane z tym kupnem i zagospodarowaniem nieruchomości zbliżone były do wartości dewiz, pobranych przez skarżącą z konta walutowego, o czym była mowa wyżej. Trudno też w sposób uzasadniony podważać ocenę tych organów, iż nie było wiarygodne, by skarżąca i jej mąż duże kwoty walut obcych przechowywać mogli w domu, a w szczególności aby przez 3 lata przechowywali [...], które J. O. wpłacił na swój rachunek bankowy w dniu [...]. Wydruki znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego świadczą bowiem o systematycznych wpłatach i wypłatach z kont bankowych, a skarżąca i jej mąż, zapobiegliwi i oszczędni, pozbawić by się musieli dobrowolnie znacznej kwoty, biorąc pod uwagę wysokość odsetek bankowych w tych latach. Nie można też podzielić zarzutu, że organy podatkowe rozstrzygały ewentualne wątpliwości dowodowe na niekorzyść podatników. Przeciwnie. Gdy zapoznano ich z wyliczeniem świadczącym o braku pokrycia wydatków w ujawnionych źródłach przychodów, przedstawili umowy dotyczące darowizn, nie zgłoszonych w Urzędzie Skarbowym, przy czym na przykład kwotę [...] podarowała im matka, która w ciągu całego 1998r. uzyskała dochód z renty w wysokości [...]. Wszystkie te darowizny jednak uwzględniono, zestawiając wydatki poniesione w 1998r. z ujawnionymi źródłami przychodów i możliwymi do zgromadzenia oszczędnościami z lat poprzednich. Badając uzyskane w toku postępowania administracyjnego dowody i wnioski wywiedzione z ich oceny przez organy podatkowe sąd uznał, iż ocena ta jest logiczna i nie wykracza poza zasady oceny dowodów, określone w przepisach Ordynacji podatkowej. Skarżąca i jej mąż wykazując w zeznaniu podatkowym za 1998 rok przychody w wysokości [...]i odliczenia dotyczące poniesionych w tym samym roku wydatków mieszkaniowych w kwocie [...], związanych z przebudową budynku warsztatu na trzy lokale mieszkalne przeznaczone na wynajem, winni liczyć się z tym, że organy podatkowe zainteresują się tą rozbieżnością i będą próbować ją wyjaśnić. Dla wyjaśnienia sprzeczności między wydatkami – a okazało się, że skarżąca i jej mąż kupili jeszcze w tym samym roku samochód osobowy za ponad [...]i na koniec roku mieli w gotówce [...]– a ujawnionymi źródłami przychodów nie wystarczy powiedzieć ogólnikowo, że pracowało się przez całe życie i oszczędzało, ale należy udowodnić, że wysokie przychody pochodziły z legalnych źródeł, to jest opodatkowanych lub zwolnionych od podatku, o czym mowa w powoływanych wyżej przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca i jej mąż tego nie uczynili, a jednocześnie postępowanie organów podatkowych w zakresie zbierania i rozważania dowodów uznano za wystarczające. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, że organy te dążyły do pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i rozstrzygały ewentualne wątpliwości, trudne do usunięcia, na korzyść podatników, o czym była mowa wyżej. W opisanej sytuacji z podanych powodów zarzuty podniesione w skardze uznano za nieuzasadnione, w związku z czym skargę tę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powołanej wyżej.