II GZ 75/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1784/04 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. K. na pismo Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 26 kwietnia 2004 r. w przedmiocie udzielenia informacji o obowiązku wniesienia opłaty w związku z niezawarciem wymaganej umowy ubezpieczenia OC w roku 2003 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1784/04, odrzucił skargę kasacyjną A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2004 r. odrzucające skargę na pismo Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 26 kwietnia 2004 r. w przedmiocie udzielenia informacji o obowiązku wniesienia opłaty w związku z niezawarciem wymaganej umowy ubezpieczenia OC w roku 2003. W motywach uzasadnienia Sąd wyjaśnił, że odpis zaskarżonego postanowienia z uzasadnieniem doręczono stronie w dniu 23 listopada 2004 r., natomiast skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, sporządzoną przez radcę prawnego, nadano w dniu 29 grudnia 2004 r. z uchybieniem terminu uzasadniającym odrzucenie skargi kasacyjnej jako spóźnionej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i uznanie go za nieważne, a także o "przywrócenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2005 r. rozstrzygającego o istocie sprawy". W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lutego 2005 r. uchylił na podstawie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej dalej jako p.p.s.a., własne postanowienie z 25 stycznia 2005 r. odrzucające skargę kasacyjną A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2004 r. Zdaniem skarżącego, wydanie zaskarżonego postanowienia z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie już rozstrzygniętej postanowieniem z dnia 28 lutego 2005 r. jest bezprzedmiotowe, narusza przepis art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., przez co uznać je należy za nieważne. Strona podała także, że oczekuje w dalszym ciągu rozpoznania sprawy poprzez nadanie jej biegu w sposób przedstawiony w postanowieniu z dnia 28 lutego 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jako całkowicie bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przez sędziego, który brał udział w wydaniu postanowienia z dnia 16 listopada 2004 r. oddalającego skargę skarżącego. Nie powinno być potrzeby przedstawiania szerszej argumentacji wyjaśniającej, wydaje się, że oczywistą z pozoru kwestię braku prawnej możliwości skutecznego powiązania zarzutu naruszenia przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego z orzekaniem w sprawie przez sędziego, który brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. W postępowaniu sądowym w odniesieniu do przyczyn wyłączenia sędziego oraz wydania przez takiego sędziego orzeczenia skutkującego nieważnością postępowania zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 p.p.s.a.), nie można natomiast przyczyn nieważności (postanowienia sądu administracyjnego) w takiej sytuacji odnaleźć w przepisie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. regulującym "inne" przesłanki nieważności rozstrzygnięć organów administracji publicznej, niż wymienione expressis verbis w pkt 1-6 tego artykułu. Mając na względzie przywołany przez skarżącego zarzut, wskazać jednakże należy, iż w kwestii dopuszczalności wydania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej przez sędziego, który uczestniczył w wydaniu orzeczenia zaskarżonego wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 23 maja 2005 r., stwierdzając, iż w takim przypadku nie podlega on wyłączeniu na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. od badania w trybie art. 178 p.p.s.a., czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną (I OPS 3/05). Nie można natomiast odmówić zasadności tym podnoszonym w zażaleniu argumentom, które odnoszą się do mocy wiążącej postanowienia z dnia 28 lutego 2005 r. w przedmiocie uchylenia postanowienia z dnia 25 stycznia 2005 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. K. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 16 listopada 2004 r. odrzucające skargę. Jak wynikało z uzasadnienia postanowienia przyczyną odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. było ustalenie, że środek odwoławczy wniesiono z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. przyjmując, że odpis zaskarżonego postanowienia doręczono skarżącemu 23 listopada 2004 r. natomiast skarga kasacyjna została wniesiona 29 grudnia 2004 r. Pismem z dnia 11 lutego 2005 r. A. K. objął zażalenie na postanowienie z dnia 25 stycznia 2005 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie wnikając w zasadność argumentacji zawartej w zażaleniu, oparte było ono na twierdzeniu, że skargę kasacyjną wniesiono w terminie gdyż rzeczywistą datą doręczenia zaskarżonego postanowienia był dzień 29 listopada 2004 r. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a. własne postanowienie z dnia 25 stycznia 2004 r. Z uzasadnienia postanowienia wynikało tyle, że Sąd uznał, iż zachodziły przesłanki wymienione w art. 195 § 2 p.p.s.a. Treść ostatnio wymienionego przepisu wskazuje, że uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd pierwszej instancji możliwe jest jedynie w dwóch przypadkach: 1) gdy zażalenie zarzuca nieważność postępowania, 2) gdy zażalenie jest oczywiście uzasadnione. Skoro zażalenie nie zarzucało nieważności postępowania, wydanie postanowienia o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia oznaczać mogło wyłącznie to, iż sąd uznał zażalenie za oczywiście uzasadnione, co oznaczało przyjęcie argumentacji co do zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaznaczenia przy tym wymaga, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie ma bezpośredniego wpływu na byt postanowienia o odrzuceniu środka odwoławczego z powodu uchybia terminu do jego wniesienia i pozostaje bez związku z kwestią zasadności zażalenia. Postanowienie z dnia 28 lutego 2005 r. jest prawomocne i korzysta ze skutków prawomocności materialnej o jakich mowa w art. 170 p.p.s.a., to jest wiąże sąd i inne wymienione w tym przepisie podmioty. Taki stan rzeczy wyklucza, by powtórnie wydanym postanowieniem odrzucić skargę kasacyjną z przyczyn identycznych jak w postanowieniu uchylonym na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., gdyż w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie, którym uznano za oczywiście uzasadnione zażalenie oparte na twierdzeniach wykluczających dopuszczalność odrzucenia skargi kasacyjnej z tych właśnie przyczyn. Sytuacji tej nie zmienia okoliczność, że toczyło się odrębne postępowanie wywołane wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zakończone prawomocnym oddaleniem wniosku. Czym innym jest ocena czy zachowano termin do wniesienia środka odwoławczego, a czym innym rozważenie czy zachodzą podstawy do przywrócenia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu nie mógł być zresztą uwzględniony skoro prawomocnie rozstrzygnięto, iż termin zachowano. Z wymienionych przyczyn uchylono zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.