II OSK 122/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska (spr.), Tomasz Zbrojewski, Protokolant Dorota Korybut - Orłowska, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 listopada 2004r., sygn. akt II SA/Lu 235/04 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 4 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi J. L., uchylił decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że kontrolowana decyzja wydana została "z naruszeniem przepisów o postępowaniu w administracji, mogącym istotnie wpływać na jego wynik". Zdaniem Sądu – organ administracji pominął i nie rozważył pozytywnej dla skarżącego rekomendacji, "stanowiącej o wiarygodnym udokumentowaniu okoliczności, z których zainteresowany wywodzi status kombatanta. Dokument ten winien stanowić dla organu asumpt do zbadania istnienia dowodowych źródeł dla weryfikacji twierdzeń zawartych w rekomendacji". Zakwestionował również dokonaną przez organ ocenę oświadczeń świadków uważając przytoczone przez organ argumenty za niewystarczające do odmówienia im wiarygodności. Ewentualne wątpliwości organów co do ich prawdziwości winny zostać wyjaśnione poprzez bardziej wyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego. Od powyższego wyroku złożył skargę kasacyjną Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania t.j. – art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzające się do tego, że uchylono decyzję z powodu niezweryfikowania twierdzeń wnioskodawcy w sytuacji, gdy właśnie w oparciu o jego twierdzenia organ uznał, iż jego działalność nie była działalnością kombatancką. Bez znaczenia też była dokonana przez organ ocena zeznań świadków, ponieważ stwierdzone przez nich okoliczności nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono ponadto, że podstawą odmowy przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich było uznanie przez organ, iż działalność S. L. stanowiła jedynie współpracę ludności cywilnej z ruchem oporu. Zdaniem wnoszącego skargę sąd trafności tej oceny nie zanegował. Nie istniała więc potrzeba uzupełniania postępowania dowodowego. Organ zakwestionował zarówno fakt pełnienia służby jak i zdolność skarżącego w ogóle do pełnienia służby w ruchu oporu. Uczynił to w oparciu o obowiązujące wówczas regulacje t.j. instrukcje Gen. Sosnkowskiego ograniczające wiek osób biorących udział w służbach ruchu oporu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania (§ 2 cyt. ustawy). Oznacza to, że rola sądu kasacyjnego ogranicza się wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, w ramach powołanych podstaw zaskarżenia. W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej opierają się na drugiej z podstaw kasacyjnych t.j. na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wnoszący skargą kasacyjną organ zarzucił bowiem sądowi naruszenie przepisów postępowania t.j. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" – ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzające się do dokonania przez sąd odmiennej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także przyjęcie, iż sprawa nie została w dostateczny sposób wyjaśniona. Odnosząc się do przedstawionego wyżej zarzutu należy stwierdzić co następuje: Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej, oparta jest na kryterium zgodności z prawem ich działań lub zaniechań. Kontrolując zatem wydawane przez te organy orzeczenia, Sąd bada czy w toku rozpoznania sprawy nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a także czy nie miało miejsca naruszenie przepisów prawa materialnego. Zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego w szczególności art. 7, 77 § 1, jak również art. 80 k.p.a. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zawarta w tym ostatnim przepisie zasada swobodnej oceny dowodów, pozwala organom administracji na dokonywanie własnej oceny wyników postępowania dowodowego, jednakże pod warunkiem, że będzie ona oparta na przekonywujących podstawach. Postępowanie administracyjne w sprawach dotyczących przyznania uprawnień kombatanckich także podlega zasadom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego. W artykule 8 kodeksu postępowania administracyjnego zawarta została zasada nakładająca na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa. Z kolei z art. 7 k.p.a. wynika obowiązek podejmowania przez organy wszelkich czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i dokonania jego prawidłowej oceny prawnej. Wydanie decyzji opartej na błędnie ustalonym stanie faktycznym jest sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej, obowiązującą również w postępowaniu administracyjnym. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności zmierzających do zebrania kompletnego materiału dowodowego, stanowi uchybienie przepisom postępowania i powoduje wadliwość decyzji. Z tego rodzaju sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przede wszystkim podzielić należy zastrzeżenia sądu co do dokonanej przez organy oceny zeznań świadków. Przytoczona w uzasadnieniu decyzji argumentacja istotnie jest nieprzekonywująca. Okoliczność, iż otrzymali oni uprawnienia kombatanckie z innego tytułu niż ten, na który wskazuje skarżący ubiegając się o uprawnienia kombatanckie, nie może przesądzać o wiarygodności ich zeznań w sprawie działalności skarżącego w okresie okupacji w ramach innej formacji. Tym bardziej, że zeznania ich zawierają istotne informacje, na przykład, że "pełnił funkcje łącznika w 3 batalionie i 34 pp A.K. pod dowództwem J. S. p.s. D." i pokrywają się z informacjami zawartymi w kwestionariuszu wypełnionym przez skarżącego, a także rekomendacją udzielonej przez Niepodległościowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. Trafnie więc przyjął sąd, że w tej sytuacji budzi zastrzeżenia twierdzenie organów, iż działalność J. L. stanowiła jedynie współpracę ludności cywilnej z ruchem oporu. Również niespełnienie przez skarżącego wymogu odnośnie wieku określonego w instrukcji gen. Sosnkowskiego, zważywszy niewielką różnicę jaka dzieliła skarżącego od spełnienia tego warunku nie może stanowić wyłącznego kryterium oceny działalności skarżącego jako żołnierza Armii Krajowej. Znane są bowiem przypadki zaprzysiężania osób w wieku 14-16 lat. Uwzględniając powyższe zgodzić należy się z wyrażonym w zaskarżonym wyroku stanowiskiem, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy został oceniony w sposób dowolny, z naruszeniem art. 80 k.p.a., a ponadto wymaga on uzupełnienia. W tych warunkach zasadnym było uchylenie przez sąd kontrolowanej decyzji. Z wymienionych wyżej przyczyn, skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionej podstawy, na zasadzie art. 184 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – podlegała oddaleniu.