II GSK 71/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska, Sędziowie NSA Jacek Chlebny, Andrzej Kuba (spr.), Protokolant Magdalena Rosik, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "L. P. K. W." S.C. K. F., P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3905/03 w sprawie ze skargi "L. P. K. W." S.C. K. F., P. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3905/03 oddalił skargę K. F. i P. K na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia prawa z rejestracji znaku towarowego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym: Na podstawie decyzji Urzędu Patentowego z dnia 29 sierpnia 1952 r. od dnia 22 listopada 1951 r. na rzecz "L. P. P. Ltd. A/S L. K. F. P." z D. został zarejestrowany słowny znak towarowy "Leo", nr rej. R-35875, przeznaczony do oznaczania towarów takich jak środki lecznicze, preparaty farmaceutyczne i preparaty kosmetyczne, sklasyfikowane według rejestru znaków towarowych w klasie 3 i 5. Dnia 12 marca 2001 r. spółka "L. P. K. W." K. F., P. K., z siedzibą w K. złożyła wniosek o uznanie prawa z rejestracji słownego znaku towarowego "Leo" za wygasłe w trybie art. 25 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. z 1985 r. Nr 5, poz. 17, z późn. zm.) w części dotyczącej znaków towarowych ujawnionych jako "preparaty kosmetyczne". W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że uprawniony z rejestracji tego znaku, pomimo upływu ponad prawie 40 lat od daty rejestracji, nie używał go w obrocie gospodarczym dla towarów objętych rejestracją w klasie 3, tj. preparatów kosmetycznych, a zatem nie wypełniał normy przewidzianej w art. 28 ust. 1 ustawy o znakach towarowych. Tym samym została spełniona przesłanka do uznania prawa z rejestracji znaku za wygasłe w części dotyczącej preparatów kosmetycznych. Również w rejestrze znaków towarowych nie zostały wymienione towary, dla których znak "Leo" był używany. Uprawniony z rejestracji, w celu zablokowania wnioskodawcy używania w sposób uprawniony tego znaku dla kosmetyków, w szczególności kosmetyków do włosów, pomimo wieloletniego okresu nieużywania tego znaku dla towarów z klasy 3, w grudniu 2000 r. ponownie zgłosił znak "Leo" do rejestracji w klasie 3, nr zgłoszenia Z-229544. W odpowiedzi na powyższy wniosek pełnomocnik firmy duńskiej uznał wniosek przedsiębiorstwa "L. P. K. W." z dnia 12 marca 2001 r. za zasadny i przychylił się do uznania prawa ochronnego na znak "Leo" R-35875 za wygasłe w części dotyczącej towarów z klasy 3. Przyznał, że uprawniony nie stosował tego znaku do oznaczania towarów z klasy 3 w okresie 3 lat poprzedzających złożenie wniosku. Jednocześnie oświadczył, że wniosek o przedłużenie ochrony znaku "Leo" R-35875 na następny okres 10 letni, który w najbliższym czasie zostanie złożony w Urzędzie Patentowym, dotyczyć będzie wyłącznie środków leczniczych i preparatów farmaceutycznych w klasie 5. Niezależnie zatem od wyniku niniejszego postępowania ochrona znaku towarowego "Leo" R-35875 wygaśnie w stosunku do towarów klasy 3 z dniem 29 sierpnia 2002 r. Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] uznano za wygasłe z dniem 16 marca 2001 r. prawo z rejestracji znaku towarowego słownego "Leo" R-35875 w części dotyczącej towarów objętych klasą towarową 3 jako preparaty kosmetyczne stwierdzając, że wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu uznania za wygasłe z dniem 16 marca 2001 r. tego prawa wobec otrzymania odmowy zarejestrowania na swoją rzecz słownego znaku towarowego "Leo" nr Z-164069 z powodu podobieństwa (kolizji) do spornego znaku towarowego nr R-35875. Wnioskodawca - "L. P. K. W." K. F., P. K., z/s w K. złożyli skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 50, z późn. zm.) o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono nieuwzględnienie żądania wnioskodawcy uznania daty przedłużenia okresu ochronnego za datę wygaśnięcia tego prawa. Zdaniem skarżącego zaskarżoną decyzją naruszono art. 107 k.p.a. poprzez niepowołanie w uzasadnieniu decyzji odpowiednich orzeczeń Urzędu Patentowego przy równoczesnym stwierdzeniu, że ustawa nie precyzuje od jakiej daty powinien być liczony okres nieużywania znaku. Ponadto skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia prawnego, a także odpowiedniego uzasadnienia faktycznego. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zdaniem Urzędu Patentowego RP zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skarżącego niesłuszne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, że zaskarżona decyzja nie zawiera ani odpowiedniego uzasadnienia faktycznego, ani uzasadnienia prawnego. Stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, a poczynione w tym zakresie ustalenia były wystarczające do podjęcia decyzji. Ustalono bowiem, że towary mogące być przedmiotem rejestracji w 1951 r., określone mianem " preparaty kosmetyczne", objęte wówczas ochroną w klasie 3, obecnie nie występują na rynku, a uprawniony nie stosował tego znaku do oznaczania towarów z klasy trzeciej przez wiele lat (3 lat poprzedzających złożenie wniosku), co zresztą sam przyznał. Sąd I instancji nie podzielił także zarzutów skarżącego co do niewłaściwego uzasadnienia prawnego decyzji. Przepisy prawne powołane w podstawie prawnej decyzji są zastosowane prawidłowo, a ich interpretacja nie budzi wątpliwości. Wobec tego, że ustawa o znakach towarowych nie precyzuje od jakiej daty powinien być liczony trzyletni okres nieużywania znaku, Urząd Patentowy opierając się na praktyce i teorii prawa słusznie przyjął, że okres ten obejmuje kolejne trzy lata poprzedzające datę złożenia wniosku o uznanie prawa z rejestracji znaku za wygasłe, a za datę wygaśnięcia prawa z rejestracji uważa się datę złożenia wniosku (skutek ex tunc). Sąd uznał za niezasadny zarzut skarżącego co do braku poparcia powyższego stanowiska bezpośrednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiednimi orzeczeniami Urzędu Patentowego. Podkreślił również, że pełnomocnik skarżącej na rozprawie w Urzędzie Patentowym wnosił o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego "Leo" R-35875 w części dotyczącej towarów objętych klasą trzecią (3), wskazując alternatywnie jako datę wygaśnięcia dzień przedłużenia rejestracji (22 listopada 1991 r.) lub dzień złożenia wniosku. Podjęta decyzja spełnia więc, zdaniem Sądu, żądanie skarżącej. W skardze kasacyjnej "L. P. K. W." s.c. K. F., P. K., z siedzibą w K. na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270) /dalej p.p.s.a./ zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego celem ponownego jej rozpoznania oraz przyznanie skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art 25 pkt 3 i 28 ust. 1 i 3 ustawy o znakach towarowych i art. 107 k.p.a. oraz przepisów postępowania, tj. art 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na okoliczność, iż przedstawienie sprawy w uzasadnieniu wyroku oparte jest na błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy, i art 145 § 1 pkt 1 lit c tej ustawy poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przepisów postępowania przez UP RP w toku postępowania administracyjnego i nieuwzględnienia całego materiału dowodowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu spółka wyraziła pogląd, że stwierdzenie Sądu, iż postępowanie dotyczyło "tylko zbadania kwestii używania znaku towarowego w okresie trzech lat od daty złożenia wniosku o uznanie prawa z rejestracji za wygasłe" nie znajduje oparcia w powyższych przepisach. Na gruncie wykładni językowej wskazanych przepisów oraz art. 28 ust. 3 ustawy o znakach towarowych chroniony jest dostatecznie interes uprawnionego z rejestracji i może być ten przepis zastosowany np. w przypadku rozpoczęcia przez uprawnionego używania znaku po trzyletnim okresie jego nieużywania. Zdaniem skarżącego wskazanie podstawy prawnej decyzji nie sprowadza się do podania przepisu, w oparciu o który UP RP ma prawo wydawać postanowienia i decyzje, a powinien zostać wskazany konkretny przepis prawa stanowiący podstawę rozstrzygnięcia organu. Organ orzekający uchybił prawu materialnemu poprzez przyjęcie, iż stan faktyczny przedstawiony powyżej nie obliguje organu orzekającego do wskazania podstawy prawnej w uzasadnieniu decyzji w myśl art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący zarzucił także Sądowi błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania w świetle art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., którego upatruje w nieuwzględnieniu skargi przez WSA, pomimo uchybienia przepisom postępowania organu administracji państwowej, w szczególności poprzez niezebranie materiału dowodowego. Dopiero po zebraniu i ocenie pełnego materiału dowodowego można dokonać ustalenia, w jakim okresie uprawniony z rejestracji znaku w sposób rzeczywisty używał zarejestrowanego znaku towarowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. P. A/S z D. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej. Ustosunkowując się do głównych argumentów skarżącej podniosła, że wniosek o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe stanowi swoisty punkt odniesienia, wskazujący organowi orzekającemu zakres czasowy badania rzeczywistego używania znaku (trzy lata licząc wstecz od dnia złożenia wniosku, a nie "jakiekolwiek" trzy lata). Prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa z powodu nieużywania z dniem wydania stosownej decyzji w trybie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP ze skutkiem od dnia złożenia wniosku, jeżeli w dniu jego złożenia spełnione były warunki do wydania takiej decyzji (tj. znak nie był używany w ciągu nieprzerwanego okresu trzech lat). Prawidłowe jest stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że przedmiotem badania przez Urząd Patentowy RP w postępowaniu o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe jest używanie znaku towarowego przez uprawnionego wyłącznie w okresie trzech lat (obecnie pięciu lat) licząc wstecz od dnia złożenia stosownego wniosku. Zarówno okres wcześniejszy, jak i okres późniejszy znajdują się poza zakresem rozpoznania Urzędu Patentowego RP. Zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. nie jest - w ocenie uczestnika postępowania - zasadny, ponieważ przepis ten dotyczyć może tylko i wyłącznie postępowania administracyjnego, toczącego się przed organem administracji, nie zaś postępowania sądowo-administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach wynikających z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., tj. zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego - art. 25 pkt 3 i art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 31.01.1985 r. o znakach towarowych jak i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania - art. 141 § 1 p.p.s.a i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi a z urzędu bierze jedynie pod uwagę nieważność postępowania. W pierwszej kolejności należało rozważyć zarzut naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przyjęciu, że ustalony przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny jest prawidłowy możliwa jest ocena, czy nastąpiło naruszenie prawa materialnego zastosowanego do ustalonego stanu faktycznego przez błędną jego wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie. Ustalony przez Urząd Patentowy stan faktyczny a następnie w całej rozciągłości potwierdzony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z którego wynika, że przedmiotowy znak towarowy "Leo" nr rej. R-35875 zarejestrowany od dnia 22 listopada 1951 r. na rzecz firmy "L. P. P. Ltd. A/S L. K. F. P." z D. przeznaczony między innymi do oznaczania towarów takich jak preparaty kosmetyczne sklasyfikowane w klasie 3 nie był używany w obrocie gospodarczym przez uprawnionego od czasu jego zarejestrowania, tj. przez ponad 40 lat; jest niesporny i nie budzi żadnych wątpliwości. Zatem nie można zarzucać zaskarżonemu wyrokowi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a) poprzez uchybienie przepisom art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Materiał dowodowy zebrany w tej sprawie nie był kwestionowany, gdyż strona zainteresowana w osobie uprawnionego z rejestracji przedmiotowego znaku towarowego przyznała, że nie używa tego znaku w klasie 3 w obrocie gospodarczym od czasu jego rejestracji w 1951 r. Natomiast kwestią sporną jest zastosowanie prawa materialnego i wykładni przepisów art. 25 pkt 3 i art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o znakach towarowych i uznanie z jaką datą nastąpiło wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego czy z datą wydania decyzji przez organ, czy też z datą zgłoszenia wniosku o wygaśnięcie tego prawa do organu, czy też z inna datą np. datą zaistnienia zdarzenia powodującego wygaśnięcie prawa. Należy się zgodzić z sądem pierwszej instancji czego również nie podważa skarżący w skardze kasacyjnej, że w sprawie niniejszej miały zastosowanie przepisy prawa materialnego art. 25, art. 28 ustawy o znakach towarowych a nie przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2000 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.). Przepisy ustawy o znakach towarowych nie określały z jaką datą następuje wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego na skutek jego nie używania. Organ - Urząd Patentowy określił tę datę w decyzji o wygaśnięciu prawa z rejestracji znaku towarowego wydanej na podstawie art. 25 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy o znakach towarowych i w sposób wypracowany w orzecznictwie Urzędu niekwestionowany w orzecznictwie sądowym a mianowicie data wygaśnięcia określona była przez datę włożenia wniosku o wygaśnięcie przez osobę, która miała w tym interes prawny (vide decyzja Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP z dnia [...] października 1999 r. sygn. akt [...]). Skoro podstawą oceny nieużywania znaku jest zawsze okres kolejnych trzech lat, zatem winien odnosić się on do okresu ostatnich trzech lat poprzedzających złożenie wniosku. Taki sam pogląd przeważał w doktrynie prawa własności przemysłowej. Prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa w dniu wydania decyzji ze skutkiem od dnia złożenia wniosku, zakładając, że w dniu jego złożenia były spełnione warunki do wydania decyzji o wygaśnięciu prawa z rejestracji (decyzja konstytutywna ex tunc) - vide Ryszard Skubisz Państwo i Prawo 1992/11/62. Podobnie Prof. dr hab. U. Promińska w Komentarzu do ustawy o znakach towarowych - decyzja o wygaśnięciu prawa z rejestracji wywołuje skutki od momentu w którym zrealizowało się zdarzenie stanowiące przyczynę wygaśnięcia prawa. Odmienny pogląd jaki prezentuje strona skarżąca w skardze kasacyjnej, że skutek wygaśnięcia prawa byłby oderwany od daty złożenia wniosku o wygaśnięcie tego prawa na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o znakach towarowych nie znajduje potwierdzenia w omawianych wyżej przepisach prawa materialnego. Dokonana zatem wykładnia przepisów art. 25 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy o znakach towarowych sprowadza się do stwierdzenia, że złożenie wniosku o wygaśnięcie prawa musi poprzedzać okres kolejnych trzech lat nieużywania znaku. Wynikiem takiego rozumowania było przyjęcie, że datą wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego, na skutek jego nieużywania jest data złożenia wniosku przez osobę zainteresowaną. Inaczej bowiem interpretacja byłaby dowolna nie znajdująca oparcia w prawnej argumentacji a nawet sprzeczna z istotą i sensem prawa ochronnego z rejestracji znaku towarowego. Skoro zatem okazało się, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie to należało skargę tę oddalić na mocy art. 184 p.p.s.a.