II FSK 563/05

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenie Inicjatywa Społeczna w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 grudnia 2004 r. I SA/Bk 454/04 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Inicjatywa Społeczna w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2003 r. (...) w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji w sprawie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 - oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 grudnia 2004 r. I SA/Bk 454/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę Stowarzyszenia Inicjatywa Społeczna w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 25 lutego 2003 roku uchylającą decyzję organu I instancji w sprawie nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 1996-2000. W uzasadnieniu postanowienia Sąd odwołał się do treści przepisu art. 3 par. 1 i par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ oraz art. 50 par. 1 tej ustawy i wyjaśnił, że organizacja społeczna może wnieść skargę w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób pod warunkiem, że mieści się to w zakresie jej statutowej działalności i jednocześnie organizacja ta brała udział w postępowaniu administracyjnym, w którym zapadła zaskarżona decyzja. W rozpoznawanej sprawie decyzja zapadła w toku postępowania podatkowego wszczętego na wniosek Elektrociepłowni Białystok. Mające zastosowanie w tym postępowaniu przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w przeciwieństwie do uregulowań Kpa nie przewidywały możliwości udziału w postępowaniu organizacji społecznych. Wobec tego, że Stowarzyszenie Inicjatywa Społeczna w S. /organizacja społeczna/ nie brała udziału w postępowaniu podatkowym skargę odrzucono na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej przez pełnomocnika Stowarzyszenia Inicjatywa Społeczna w S. zarzucono zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania to jest art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że Stowarzyszenie Inicjatywa Społeczna w S. nie jest uprawniona do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego. Wskazując na ten zarzut podmiot wnoszący skargę kasacyjną domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej odwołując się do przepisu art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyjaśniono, że Stowarzyszenie Inicjatywa Społeczna w S., jako organizacja społeczna może wnieść skargę w sprawie dotyczącej interesów prawnych innych osób, pod warunkiem, że mieści się to w zakresie jej statutowej działalności i jednocześnie brała udział w postępowaniu administracyjnym. Podniesiono także, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 33 przewiduje udział organizacji społecznych jak strony postępowania sądowoadministracyjnego. W końcowej części skargi kasacyjnej jej autor argumentował, iż stosownie do treści art. 307 Ordynacji podatkowej, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej co oznacza, że Sąd jest związany podstawami /art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ i wnioskami skargi /art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na jednej podstawie kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszeniu przepisu postępowania, czyli art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzut ten, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż ustanowione w art. 58 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanki określające podstawy do odrzucenia skargi wniesionej do sądu administracyjnego nawiązują do konstrukcji przesłanek dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności /bezczynności/ organu administracji publicznej do sądu administracyjnego. Przez przesłanki te rozumie się określone w ustawie procesowej warunki /wymagania/ prawidłowego zaskarżenia, dotyczące zarówno przedmiotu skargi, jej formy, jak i treści, które powinna zawierać i przy zachowaniu których może nastąpić kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny /por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 110-111/. Aby skargę uznać za dopuszczalną musi istnieć przedmiot zaskarżenia, akt zaskarżenia, a skarga musi czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym /art. 57 par. 1 pkt 1-3 oraz art. 46 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Jednym z warunków formalnych skutecznego złożenia skargi jest jej wniesienie przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 par. 1 lub par. 2 przyznano legitymację do jej wniesienia. Skargę może bowiem wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową /legitymacją do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego/. W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji skargowej sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić. Przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują w takim wypadku możliwości konwalidacji skargi. Stosownie natomiast do art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którego naruszenie zarzuca strona skarżąca, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, uprawnione ustawą podmioty działające na prawach strony, jak też inne podmioty, którym ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Przepis ten zatem ogranicza krąg podmiotów, które mogą skutecznie wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego jako sądu I instancji. Uprawnienie to przysługuje dwu kategoriom podmiotów: - każdemu, kto ma w tym interes prawny oraz - w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i organizacji społecznej jeśli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną pozostawało przyznanie legitymacji skargowej organizacji społecznej. Do tej bowiem grupy podmiotów wymienionych w art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało zaliczyć Stowarzyszenie Inicjatywa Społeczna w S. Zgodnie z tym przepisem organizacja społeczna może wnieść skargę w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby jeżeli spełnione zostały łącznie następujące warunki: 1/ sprawa ta leży w zakresie jej statutowej działalności, 2/ organizacja brała udział w postępowaniu administracyjnym. Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi przez organizację społeczną jest jej uprzedni udział w postępowaniu /por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2004, str. 90-91/. Takie określenie przesłanek legitymacji procesowej organizacji społecznej oznacza, że doznaje ona istotnych ograniczeń. Do tych ograniczeń należy zaliczyć przepisy, które określają zakres i przesłanki na jakich organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym. Udział ten jest możliwy tylko w postępowaniu administracyjnym uregulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego /art. 29 Kpa/, w którym wydawane są zaskarżone do sądu administracyjnego akty, jakimi są decyzje i postanowienia. Organizacja społeczna jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji nie może zaskarżyć decyzji /postanowienia/ wydanego na podstawie i w zakresie obowiązywania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./. Ustawa ta nie przewiduje udziału organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony /art. 133/. Skoro udział ten w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji /postanowienia/ nie został przewidziany przez obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, to nie mogła zostać spełniona jedna z przesłanek określających legitymację skargową organizacji społecznej. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości w stosunku do podmiotów w nim wymienionych została wydana w wyniku postępowania, którego podstawy zostały uregulowane w Dziale IV Ordynacji podatkowej "Postępowanie podatkowe". Postępowanie to jest zespołem działań zmierzających przede wszystkim do ustalenia istnienia i zakresu roszczenia państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w stosunku do podmiotów, które znajdują się w sytuacji określonej przez prawo podatkowe. Ma ono na celu konkretyzację i realizację uprawnień i obowiązków określonych przez materialne prawo podatkowe /por. W. Chróścielewski, W. Nykiel, Postępowanie podatkowe w świetle Ordynacji podatkowej, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 11-14/. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej uregulowane w ten sposób "postępowanie podatkowe" jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu art. 3 par. 1 i par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wydane w tym postępowaniu decyzje /postanowienia/ przez właściwe organy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego na zasadach określonych w tej ustawie. Przyjęcie zaproponowanej w skardze kasacyjnej wykładni art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyłączające z pojęcia postępowania administracyjnego "postępowanie podatkowe" prowadziłoby do sprzecznego z treścią powołanych przepisów wniosku o niedopuszczalności skargi na decyzje /postanowienia/ wydane w tym postępowaniu. Tylko z tego powodu zaproponowaną w skardze kasacyjnej wykładnię art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać za błędną. Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.