II FZ 625/05

18 października 2005r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział II Izby Finansowej w składzie: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 18 października 2005r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia adw. E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2005r. Sygn. akt I SA/Wr 1292/03 odmawiające przyznania pełnomocnikowi adw. E. S. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w X. z dnia 31 marca 2003r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r. postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił pełnomocnikowi adw. E. S. przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne (opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) z tego powodu, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie zawierał oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd powołał się kolejno na treść: art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sąd Wojewódzki odwołał się również do poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 października 1998r. Sygn. akt II CKN 687/98 (opubl. w OSNC z 1999r. nr 3 poz. 63) zachowującego swoją aktualność również w obecnym stanie prawnym, zgodnie z którym oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata lub radcy prawnego nie została wynagrodzona czyli, że zachodzi podstawa poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa. W zażaleniu na powyższe postanowienie E. S. stwierdziła, że ocena Sądu jest dowolna gdyż w treści wniosku wyraźnie zostało sprecyzowane, iż obejmuje on wyłącznie "koszty nieopłaconej pomocy prawnej" i w powszechnym rozumieniu nieopłacona pomoc prawna oznacza, że opłata nie została w ogóle opłacona i do takiego rozumienia słowa "nieopłacona" nie jest konieczne prowadzenie wyrafinowanej interpretacji – wystarczy przyjęcie jego dosłownego brzmienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Bezsporne w sprawie jest, że adwokatowi ustanowionemu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy się wynagrodzenie od Skarbu Państwa. Jest ono wypłacane na wniosek. Podstawą prawną orzeczenia o wysokości wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi z urzędu jest art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz normy przepisów wykonawczych właściwych dla danej korporacji zawodowej pełnomocników, które w sposób precyzyjny określają sposób wyliczenia wynagrodzenia. Wysokość wynagrodzenia należnego adwokatom reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wśród norm zawartych w przywołanym akcie znajduje się przepis § 20, który określa obligatoryjną treść wniosku o przyznanie wynagrodzenia. Przywołany przepis stanowi: "Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części." Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że wniosek adw. E. S. nie jest wystarczający – kompletny w kontekście zacytowanego przepisu, bowiem wnioskodawczyni nie zawarła we wniosku oświadczenia, z którego wynikałoby, że koszty nie zostały zapłacone w całości lub części. Zdaniem Sądu I instancji wysoki stopień rygoryzmu z jakim należy oceniać wnioski o przyznanie wynagrodzenia należnego adwokatom z urzędu jest uzasadniony faktem, iż wynagrodzenie pełnomocnika obciąża Skarb Państwa zaś wszelkie wydatki z tego źródła winny być dokonywane ze szczególną ostrożnością z uwagi na dbałość o stan finansów publicznych. Kwestia sporna w rozpatrywanej sprawie sprowadza się w istocie do odpowiedzi na pytanie czy oświadczenie, o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie stanowi obligatoryjną część wniosku czy też fakt, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części można wywodzić z treści żądania zawartego we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie pozostawia wątpliwości, że oświadczenie o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wynika to z użytego w treści tej normy wyrażenia "powinien zawierać". Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie pogląd wyrażony w przywołanym wcześniej postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998r. Niewątpliwie od złożenia przedmiotowego oświadczenia uzależniona jest w istocie ocena czy żądanie zasądzenia wynagrodzenia od Skarbu Państwa jest uzasadnione. Wniosek złożony przez adw. E. S. w rozpatrywanej sprawie nie zawiera stosownego oświadczenia. Ocena Sądu Wojewódzkiego w tym przedmiocie jest prawidłowa zaś podniesiony w zażaleniu zarzut dowolności tej oceny jest niezasadny. Treść pisma z dnia 22 czerwca 2005r., w którym zawarto żądanie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczenia takiego nie zawiera. Skarżąca mylnie utożsamia treść żądania z oświadczeniem twierdząc, iż wystarczające jest sformułowanie żądania przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z niego już bowiem wynika, że koszty nie zostały opłacone. Stanowisko to należny uznać za nieprawidłowe. Nie znajduje ono przede wszystkim oparcia w treści § 20, z którego wynika, że wnosząc o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wnioskodawca winien złożyć oświadczenie, iż koszty te nie zostały opłacone w całości lub w części. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również poglądu i opartego na nim zarzutu skarżącej, iż Sąd I instancji wobec braku przedmiotowego oświadczenia we wniosku powinien wezwać wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku bowiem brak takiego oświadczenia jest brakiem formalnym zaś wniosek dotknięty takim brakiem podlega konwalidacji przez jego uzupełnienie. Omawiane oświadczenie nie jest elementem formalnym lecz stanowi zasadniczy składnik uzasadnienia wniosku. Jego brak nie podlega zatem uzupełnieniu w trybie art. 49 ww. ustawy. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.