III SA/Wa 248/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy ze skarg [...] Sp. z o. o. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów oraz z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie wyłączenia dokumentów z akt sprawy w sprawie o podatek od towarów i usług oddala skargi I I I SA/Wa 248/04 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r w sprawie odmowy wydania [...] Sp. z o.o. uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Wnioskiem z dnia [...] marca 2003 r. pełnomocnik strony zwrócił się do Izby Skarbowej o wydanie uwierzytelnionych dokumentów w postaci odpisu protokołu kontroli PH [...] J. S. oraz decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] marca 2002 r. dotyczącej tego podmiotu. Dokumenty te są dowodami w sprawie ze sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w Ł. na decyzję ostateczną Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2000 r. uchylającą uprzednio wydane decyzje wymiarowe i umarzającą postępowanie podatkowe w sprawie spółki [...]. Organ pierwszej instancji odmówił wydania uwierzytelnionych odpisów tych dokumentów wskazując jako podstawę prawną art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej (dalej ord. pod.) i uzasadniając takie rozstrzygnięcie potrzebą ochrony danych osobowych osób trzecich oraz interesem publicznym. Po rozpatrzeniu zażalenia strony Dyrektor Izby Skarbowej uznał jedynie za trafny, podnoszony zarzut braku podstaw do odmowy wydania odpisów w oparciu o art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. Nr 101 z 2002 r., poz. 926 ze zm.). Zdaniem tego organu odmowa uzasadniona była uprzednim wydaniem postanowienia w trybie art. 179 § 1 ord. pod. Stosownie do tego przepisu, wynikającego z art. 178 ord. pod. obowiązku udostępniania akt i wydawania z nich uwierzytelnionych odpisów dokumentów, nie stosuje się do dokumentów, które organ podatkowy wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Interes ten należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Mając na uwadze te wartości należało wyłączyć z akt sprawy dokumenty przekazane przez Prokuratora Okręgowego w Ł., a w konsekwencji odmówić wydania ich uwierzytelnionych odpisów stosownie do art. 179 § 2 ord. pod. Organ podatkowy nie naruszył uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu, bowiem zapoznała się ona z dokumentami zawierającymi informacje jej dotyczące. Okoliczność ta została potwierdzona przez jej pełnomocnika w protokole z dnia [...] marca 2003 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. wydane w stosunku do [...] Sp z o.o. w sprawie wyłączenia z akt sprawy dokumentów przekazanych przez Prokuratora Okręgowego w L., a dotyczących następujących podmiotów: [...],[...],[...],[...] i [...]. Wskazując jako podstawę prawną przepisy art. 179 i art. 293, art. 294 § 1 pkt 1, art. 299a oraz art. 301 ord. pod. organ uznał, że indywidualne dane podatników zawarte w deklaracjach i innych dokumentach, ale także np. w aktach postępowania podatkowego i kontrolnego objęte są tajemnicą skarbową. Do przestrzegania tej tajemnicy obowiązani są pracownicy organów podatkowych. Otrzymane przez Izbę Skarbową z Prokuratury Okręgowej w Ł. materiały dotyczące innych podmiotów zaopatrzono klauzulą "tajemnica skarbowa". Zatem organ podatkowy nie ma prawa udostępniania ich innym podmiotom niż wymienione w art. 299a ord. pod. Jednocześnie podniesiono, że stosownie do treści art. 301 przepisy art. 297-299 nie naruszają uprawnień strony przewidzianych w art. 178 i art.179 ord. pod. Po rozpatrzeniu zażalenia strony Dyrektor Izby Skarbowej uznał za zasadny, podnoszony zarzut, co do przywołanej podstawy prawnej wyłączenia z akt sprawy przedmiotowych dokumentów . Zdaniem tego organu podstawę prawną wyłączenia stanowi art. 179 § 1 ord. pod. Stosownie do tego przepisu możliwe jest wyłączenie z akt dokumentów ze względu na interes publiczny. Interes ten należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Mając na uwadze te wartości należało wyłączyć z akt sprawy dokumenty przekazane przez Prokuratora Okręgowego w Ł. Wyłączenie to nastąpiło ze względu na dobro osób trzecich niebędących stroną w toczącym się postępowaniu. Organ podatkowy nie naruszył przy tym uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu, bowiem zapoznała się ona z dokumentami zawierającymi informacje jej dotyczące. Okoliczność ta została potwierdzona przez jej pełnomocnika w protokole z dnia [...] marca 2003 r. W skargach z dnia [...] grudnia 2003 r. pełnomocnik [...] Sp. z o.o. zarzucił naruszenie art. 233 § 1 w związku z art. 239 ord. pod. a nadto naruszenie art. 179 § 1 , art. 121 i art. 123 ord. pod. i wnosił o uchylenie zaskarżonych postanowień oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że skoro organ drugiej instancji uznał za zasadne zarzuty odnośnie podstawy prawnej wskazanej w postanowieniach Izby Skarbowej, to nie mógł jednocześnie utrzymać ich w mocy. Niedopuszczalne jest, bowiem utrzymanie w mocy postanowienia opartego na błędnej podstawie prawnej. Postanowienia te w sposób rażący naruszają także przepisy prawa materialnego. Zgodnie, bowiem z art. 178 ord. pod. organ podatkowy w każdym stadium postępowania obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt oraz sporządzanie z nich notatek kopii lub odpisów. Przepis ten jest wyrazem prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, którego realizację musi zapewnić organ podatkowy zgodnie z art. 123 § 1 ord. pod. Jedyne ograniczenie prawa wglądu do akt sprawy, a tym samym prawa do wydania uwierzytelnionych odpisów ustanawia art. 179 § 1 ord. pod. Na jego podstawie nie stosuje się przepisu art. 178, do znajdujących się w aktach dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Pojęcie interesu publicznego należy do kategorii pojęć o nieostrym zakresie, dlatego należy go poddawać wykładni w aktualnym stanie faktycznym i prawnym w danej sprawie. Użycie w przedmiotowym przepisie pojęcia nieostrego nie oznacza wprowadzenia uznania administracyjnego. Obowiązkiem organu jest wskazanie, na czym polega interes publiczny w odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. W skarżonych postanowieniach Dyrektor Izby Skarbowej nie zawarł szczegółowego uzasadnienia interesu publicznego, odwołując się do bliżej niesprecyzowanych wartości kryjących się pod tym pojęciem, co wskazuje na całkowitą uznaniowość rozstrzygnięć. Nie ma natomiast żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia powoływany fakt zapoznania się strony z materiałami postępowania, gdyż możliwość przeglądania dokumentacji odnosi się do każdego stadium postępowania, a nie tylko w ramach wyznaczonego przez organ podatkowy terminu. Z uwagi zaś na obszerność materiału strona nie mogła zapoznać się z nim w wyznaczonym czasie. W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień. Podniósł nadto, że dokonał indywidualnej oceny sprawy i skonkretyzował, na czym polega interes publiczny w tym przypadku, jest nim dobro osób trzecich niebędących stroną w toczącym się postępowaniu. Skarżąca miała możliwość zapoznania się z całością akt w siedzibie Izby Skarbowej a czas na to przeznaczony nie został przez organ ograniczony. Wydanie natomiast uwierzytelnionych odpisów dokumentów zawierających dane o osobach trzecich, niebędących stroną postępowania, stanowiłoby upowszechnienie tych informacji. Sąd, na podstawie art.111 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg spółki [...] wyżej omówionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się, więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W przedmiotowej sprawie Sad takiego naruszenia prawa nie stwierdził. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ord. pod. Organ odwoławczy wydaje, bowiem postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, w razie stwierdzenia, że jest ono prawidłowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu administracyjnego przyjmuje się, że utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a dotyczy to także postanowienia, oznacza przede wszystkim utrzymanie w mocy jej podstawowego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie (por. np. wyrok NSA z dnia 15 sierpnia 1985r. I I I SA 730/85). Tak pojętą istotę rozstrzygnięć organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej uznał za prawidłową i w konsekwencji utrzymał w mocy kwestionowane postanowienia. Podkreślić także należy, że niezależnie od argumentów przytaczanych w uzasadnieniach postanowień organ pierwszej instancji wskazał jako podstawę prawną art. 179 ord. pod., który w istocie stanowi podstawę wyłączenia z akt sprawy określonych dokumentów ze względu na interes publiczny, a w konsekwencji także odmowy wydania ich uwierzytelnionych odpisów. Stosownie do treści art. 179 § 1 ord. pod. przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy ze sprawy ze względu na interes publiczny. Pojęcie "interes publiczny" jest pojęciem nieostrym i jego treść musi być rozważana w kontekście okoliczności sprawy i odnosić się do wskazanych dokumentów stanowiących materiał dowodowy. W zaskarżonych postanowieniach jako przesłankę interesu publicznego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał dobro osób trzecich niebędących stroną w toczącym się postępowaniu. Będące przedmiotem sporu dokumenty dotyczyły, bowiem innych podmiotów i zawierały istotne informacje o nich. Wydanie uwierzytelnionych odpisów pozwoliłoby w istocie na upowszechnianie tych informacji. Zdaniem Sądu, tak określone dobro osób trzecich wyczerpuje pojęcie interesu publicznego, o jakim mowa w art. 179 § 1 ord. pod. i może stanowić podstawę wyłączenia z akt sprawy dokumentów dotyczących tych osób oraz odmowy wydania ich uwierzytelnionych odpisów. Zgodzić należy się także z poglądem, że kwestionowane rozstrzygnięcia nie pozbawiły strony czynnego udziału w postępowaniu. Miała ona, bowiem możliwość zapoznania się, bez ograniczeń ze wszystkimi dokumentami zgromadzonymi w sprawie i z możliwości tej korzystała. Okoliczność ta została przyznana także przez jej pełnomocnika na rozprawie. Z powyższych względów skargi okazały się bezzasadne, co, na podstawie art. 151 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skutkowało ich oddaleniem.