II SA/Ol 628/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant Marcin Morawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A spółka z o.o. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie wypłaty dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją nakaz organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz A spółka z o.o. kwotę 1.215 (tysiąc dwieście piętnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po przeprowadzeniu kontroli w dniach: 21 i 30 czerwca 2004 roku, inspektor pracy nakazem z dnia 5 lipca 2004 roku, znak "[...]" nakazał wypłacić pracownikom spółki A Sp. z o.o. dodatek do wynagrodzenia w wysokości 50% należny z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych wynikających z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy za okres rozliczeniowy trwający od stycznia do kwietnia 2004 roku. W uzasadnieniu podniesiono, że pracownicy spółki przepracowali w miesiącach lutym i marcu 2004 roku od jednej do trzech sobót (w miesiącu) i nie otrzymali w zamian dni wolnych od pracy w innym terminie. Pracownikom tym wypłacono w lutym i marcu 2004 roku wynagrodzenie wraz z dodatkiem do wynagrodzenia w wysokości 50%, a należało im wypłacić dodatek w wysokości 100%. Od powyższego nakazu zostało wniesione odwołanie do Okręgowego Inspektora Pracy w O., w którym spółka domagała się uchylenia nakazu zapłaty i umorzenia postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że pracownikom spółki wypłacono dodatek w wysokości 50%, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa pracy, i nie przysługiwał im dodatek w wysokości 100 % za pracę w godzinach nadliczbowych, gdyż sobota nie została uznana za dzień ustawowo wolny od pracy. Okręgowy Inspektor Pracy w O. decyzją z dnia 16 sierpnia 2004 roku, znak "[...]" r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że podczas kontroli inspektora pracy nie stwierdzono przypadków przekroczenia dobowej normy czasu pracy. Natomiast stwierdzono przekroczenia średnio tygodniowej normy czasu pracy w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym obowiązującym w tym zakładzie pracy, a przepis § 2 art. 1511 Kodeksu pracy w sposób jednoznaczny określa wysokość dodatku (100%) za przekroczenie średnio tygodniowej normy czasu pracy. Na powyższą decyzję spółka A Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenia postępowania w sprawie lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej bądź uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1511 § 2 Kodeksu pracy. Zdaniem strony skarżącej dodatek za pracę z tytułu godzin nadliczbowych płaci się wyłącznie w przypadku, gdy na podstawie § l art. 1511 k.p. pracownikowi nie służy prawo do wypłacenia wynagrodzenia z tego tytułu. Z kolei § 2 art. 151 k.p. nie daje podstaw do włączenia do tej normy prawnej obu instytucji regulujących zagadnienie dobowego i tygodniowego czasu pracy. Norma prawna zamieszczona w § 2 art. 1511 k.p. nakazuje wyjątkowo wypłatę dodatku w wysokości 100 %, na wypadek gdyby przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy nie nastąpiło w jednym z wypadków określonych w § l art. 151 k.p. Zdaniem strony skarżącej doszło do przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w § l pkt 2 art. 1511 k.p., czyli 50% wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc jej niezasadność. Stwierdzono, że interpretacja art. 1511 § 2 Kodeksu pracy dokonana przez stronę skarżącą odbiega od stanu faktycznego stwierdzonego przez inspektora pracy. Przepis art. 1511 § 2 k.p. dotyczy przekroczenia tygodniowej normy pracy w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym, w tym przypadku przez pracę w dni wolne (soboty), które nie były ujęte w systemie i rozkładzie czasu pracy. Dodatek 50% przysługiwałby pracownikom, zgodnie z art. 1511 § pkt 2 k.p., gdyby sobota była dniem pracy i przekroczenie norm czasu pracy nastąpiłoby w tym dniu. Zdaniem organu pracodawca obowiązek wypłaty 100 % dodatku zastąpił 50 % dodatkiem. Strona skarżąca pismem procesowym z dnia 16 grudnia 2004 roku podtrzymała stanowisko przedstawione w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją nakaz należało uchylić jednak u podstaw tego rozstrzygnięcia nie legły argumenty podnoszone w skardze ani piśmie ją uzupełniającym. Zgodnie z treścią art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2001 r. nr 124 póz. 1362 ze zm.) w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Nie może więc budzić wątpliwości, że z teoretycznego punktu widzenia inspektor pracy uprawniony jest do wydania nakazu zobowiązującego pracodawcę do wypłaty pracownikowi wynagrodzenia. Nie może jednak budzić wątpliwości także i to, iż pracownicy których ów nakaz dotyczy są stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., bo przecież zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzający ją nakaz dotyczy ich prawa do wynagrodzenia. Oczywistą konsekwencją powyższych stwierdzeń jest wynikający z art. 109 k.p.a. obowiązek doręczenia decyzji (i nakazu) pracownikom, których decyzja ta dotyczyła. Potwierdzeniem słuszności powyższego rozumowania jest w wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2003 r. (II SA/Łd 1141/03 , Pr. Pracy 2004/5/37) kiedy to sąd stwierdził, że pracownik jest stroną postępowania administracyjnego przed państwowym inspektorem pracy, jeżeli przedmiotem postępowania jest nakazanie pracodawcy wypłacenia wynagrodzenia temu pracownikowi. W niniejszej sprawie żaden z pracowników, którego dotyczyło prowadzone postępowanie administracyjne nie został uznany za stronę tegoż postępowania, co było oczywistym błędem organów je prowadzących i powyższa okoliczność skutkować musiała uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją nakazu wydanego przez organ I instancji, bo przecież pracownicy, którym powinno przysługiwać prawo strony mogli choćby uznać, że kwoty wskazane w nakazie są zbyt niskie. Powołane w uzasadnieniu uchybienie organu pociągać może za sobą jeszcze dalej idące konsekwencje, gdyż nie wiadomo czy między pracodawcą a pracownikami nie powstał już spór co do zasadności i wysokości dodatku do wynagrodzenia, w takim przypadku spór rozstrzygałby sąd powszechny i wydanie nakazu nie byłoby uzasadnione. Należy też zwrócić uwagę na to, że inspektor pracy nie jest uprawniony do dochodzenia i obliczania odsetek za należne świadczenie wynikające z przysługującego dodatku do wynagrodzenia, do ich dochodzenia z pewnością byliby uprawnieni pracownicy dochodzący swych roszczeń przed sądem powszechnym, a wydanie decyzji w postaci nakazu zapłaty skutkuje powstaniem powagi rzeczy osądzonej tym samym zamyka pracownikowi możliwość dochodzenia swych roszczeń przed sądem powszechnym, bo w takim przypadku powództwo po prostu zostałoby oddalone. Dlatego też raz jeszcze podkreślić należy, że wszyscy pracownicy, których dotyczyć ma decyzja administracyjna odnośnie wypłaty dodatku do wynagrodzenia nie mogą być pomijani przez organ rozstrzygający sprawę i muszą być uznani za stronę prowadzonego postępowania. To przecież od decyzji poszczególnych pracowników wyrażającej się tym czy wdali się w spór z pracodawcą uzależniona jest możliwość prowadzenia postępowania na drodze administracyjnej, bo dochodzenie roszczeń niezależnie od ich słuszności może być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Po wydaniu przez organ II instancji zaskarżonej decyzji wiadomym jest, że prawa pracowników do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone, a tego nie wolno czynić niezależnie od tego jakie intencje przyświecają wydającym decyzje, bo również w niniejszym uzasadnieniu wykazane zostało to, że to co z pozoru jest korzystne dla pracownika w konsekwencji może być działaniem równoznacznym z umniejszeniem korzyści tegoż pracownika np. kwestia odsetek w przypadku niepodzielenia stanowiska skarżącego co wysokości dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Dlatego z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 par. l pkt l c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2002r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją nakaz organu I instancji. Sąd w żadnym stopniu nie przesądza treści merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w przyszłości, gdyż jest to obecnie niemożliwe choćby z uwagi na niepewność co do tego w jakim postępowaniu sprawy przynajmniej części pracowników mogą być rozpoznawane. W punkcie II wyroku na mocy art.152 P.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W ostatnim punkcie wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. sąd zasądził od Okręgowego Inspektora Pracy w O. na rzecz A sp. z o.o. kwotę 1215 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Koszty te zasądzono w wysokości znacznie niższej niż dochodzona przez pełnomocnika skarżącego, jednak nakład poniesionej pracy do celowego dochodzenia praw nie uzasadniał ich zasądzenia w wyższej wysokości.