III SA/Wa 271/04
WyrokWSA w Warszawie2004-12-15
Skład orzekający: Andrzej Jagiełło, Bożena Dziełak, Małgorzata Jarecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji umarzającej postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, złożony na podstawie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej, może być rozpatrywany merytorycznie, jeśli zaległość podatkowa wygasła przed złożeniem wniosku o jej umorzenie?Ratio decidendi
Postępowanie nadzwyczajne w trybie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej nie może być prowadzone w oderwaniu od przedmiotu postępowania zakończonego decyzją ostateczną, którym w tej sprawie było żądanie umorzenia zaległości podatkowej. Wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, która wygasła przed jego złożeniem, jest bezprzedmiotowy, a tym samym nie można go rozpatrywać w trybie nadzwyczajnym, nawet jeśli występują przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.Stan faktyczny
Spółka C. S.A. wystąpiła o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu VAT. Zaległość została uregulowana przed złożeniem wniosku o umorzenie, co skutkowało umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego. Spółka wniosła o zmianę decyzji umarzającej postępowanie w trybie nadzwyczajnym (art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej), argumentując m.in. przymusem ekonomicznym zapłaty i naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zmiany decyzji ostatecznej, uznając wniosek za bezprzedmiotowy. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra Finansów do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę i zarządził zwrot na rzecz skarżącej kwoty 38 232 zł tytułem nadpłaconego wpisu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Małgorzata Jarecka ( spr.), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi C. S.A. w P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie - odmowy zmiany decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowych 1) oddala skargę; 2) zarządza zwrot na rzecz skarżącej kwoty 38 232 zł ( trzydzieści osiem tysięcy dwieście trzydzieści dwa złote ) tytułem nadpłaconego wpisu.
Zaskarżoną decyzją na podstawie art. 233 §1 pkt l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późn. zm.), zwanej dalej or.pod., po rozpatrzeniu odwołania C. S.A. w P., Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia [...].07.2002 r. utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą zmiany decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w P. z dnia [...].01.2001r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia 19.09.2000 r. C. S.A. wystąpiła o umorzenie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres III- XII 1995 r. w kwocie 1.225.270 zł wraz z odsetkami za zwłokę, określonych decyzją Urzędu Skarbowego P. z dnia [...].03.2000 r. nr [...].
We wniosku Spółka podniosła, że uiszczenie zaległości podatkowych spowoduje zagrożenie płynności finansowej spółki oraz spowolnienie tempa, a nawet konieczność wstrzymania planowanych inwestycji, zaś zahamowanie inwestycji może doprowadzić do pogorszenia sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw współpracujących ze spółką i ograniczenia zatrudnienia. Wskazała, że stosowała "0" stawkę podatku VAT, albowiem działała w zaufaniu do informacji uzyskanej od organów podatkowych. Płacąc wskazany w decyzji "wymiarowej" podatek VAT oraz odsetki zmierzała tylko do zachowania prawa do ulg inwestycyjnych określonych w art. 18a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Decyzje wymiarowe w analogicznych sprawach za okres od lipca 1993 do lutego 1995 r. zostały uchylone, a postępowanie umorzono, zatem dokonana zapłata sprawiła, że Spółka jako jedyna w Polsce uiściła 22% podatek VAT od akumulatorów do ciągników rolniczych.
W ocenie Strony fakt zapłaty zaległości podatkowej z odsetkami nie wpływa na możliwość umorzenia zaległości na podstawie art.67§1 Ordynacji podatkowej.
Decyzją z dnia [...].10.2000 r. z uwagi na uregulowanie zaległości w całości do dnia 31.03.2000 r, i wygaśnięcie zobowiązania przed złożeniem wniosku w trybie art. 67§1 or.pod., Urząd Skarbowy P. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę.
Pismem z dnia 20.10.2000 r. C. S.A. odwołała się od powyższej decyzji do Izby Skarbowej w P.. W odwołaniu podtrzymała podnoszone dotychczas argumenty, a ponadto stwierdziła, że organ podatkowy winien rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki określone w art. 67§1 or. pod.(ważny interes podatnika), bez względu na fakt uiszczenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami.
Izba Skarbowa w P. decyzją z dnia [...].01.2001 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do jej zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu decyzji Izba stwierdziła, że rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe, gdyż zobowiązanie podatkowe, o umorzenie którego wnosiła Spółka, wygasło bez zastosowania przymusowych środków egzekwowania przed wniesieniem żądania jego umorzenia.
Nie godząc się z argumentacją Izby Skarbowej w P., Strona skierowała do Ministra Finansów wniosek z dnia 27.04.2001 r. o zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 253 § l or.pod., który w dniu 18.09.2001 r. został przekazany do Izby Skarbowej w P., celem załatwienia we własnym zakresie.
Izba Skarbowa w P. nie znajdując podstaw do uznania żądania Strony, decyzją z dnia [...].11.2001 r. odmówiła zmiany decyzji z dnia [...].01.2001 r., podnosząc ponownie argument uregulowania przez Spółkę zaległości przed złożeniem wniosku o jej umorzenie, co spowodowało bezprzedmiotowość tego wniosku. Izba podkreśliła, iż okoliczność ta uniemożliwiła merytoryczne rozpatrywanie wniosku, niezależnie od wystąpienia w sprawie przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego.
Pismem z dnia 5.12.2001 r. Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Finansów, który uznawszy, iż wydając zaskarżoną decyzję Izba Skarbowa nie zbadała sprawy pod kątem występowania przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego wskazanych w art. 253§1 or.pod., uchylił decyzję Izby Skarbowej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Izba Skarbowa w P. decyzją z dnia [...].07.2002 r., ponownie odmówiła zmiany decyzji ostatecznej z [...].01.2001 r..
Od powyższej decyzji "C." S.A. w dniu 16.08.2002 r. wniosła odwołanie do Ministra Finansów, podnosząc zarzuty naruszenia art. 253§1 ustawy or. pod. poprzez jego błędną interpretację oraz naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 powołanej ustawy poprzez wydanie rozstrzygnięcia powodującego rażąco niesprawiedliwe skutki dla Spółki na tle rozstrzygnięć wydawanych wcześniej zarówno do Spółki jaki i innych podatników. W uzasadnieniu odwołania Strona podniosła, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia specyfiki i celu postępowania prowadzonego na podstawie art.253§1 or.pod. i w konsekwencji jest ona kolejnym etapem postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67§1 or.pod. Strona podtrzymała dotychczasowe argumenty, a przedstawiając swoje stanowisko w kwestii pojęcia interesu publicznego podniosła kwestię stosowanej przez organy podatkowe w jej sprawie stawki podatku VAT. Jednocześnie stwierdziła, że dokonana przez Spółkę w związku z decyzjami zapłata przeważającej części zaległości podatkowych nastąpiła bez udziału woli Spółki. W ocenie Spółki, to Urząd Skarbowy zadecydował w drodze postanowienia o zaliczeniu na poczet spłaty zaległości kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika. Spółka zarzuciła również, że postanowienie sankcjonujące zaliczenie zwrotu podatku VAT za styczeń 2000 r. wydane zostało przed dniem doręczenia Stronie decyzji określającej przedmiotową zaległość podatkową.
Minister Finansów po przeprowadzeniu postępowania dowodowego stwierdził, że przedmiotem niniejszego postępowania nie mogą być kwestie dotyczące wymiaru zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za III-XII 1995r., albowiem mogły one być kwestionowane w postępowaniu zwyczajnym, z czego strona nie skorzystała. Stwierdził także, że wbrew podnoszonym przez Stronę zarzutom, Izba Skarbowa w P. zastosowała się do decyzji Ministra Finansów z [...].06.2002 r. nakazującej zbadanie przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego i w zaskarżonej decyzji dokonała analizy tych przesłanek, ustosunkowując się w uzasadnieniu do argumentów podnoszonych przez Spółkę.
Podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu Izby Skarbowej. że postępowanie nadzwyczajne prowadzone w trybie przepisów art. 253§1 or.pod., nie może być prowadzone w oderwaniu od przedmiotu postępowania zakończonego decyzją ostateczną, którym w przedmiotowej sprawie było żądanie umorzenia zaległości podatkowej. Konsekwencją zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w przedmiotowej sprawie byłoby bowiem uznanie, że możliwe było rozpatrywanie przez organy podatkowe wniosku Spółki o umorzenie zaległości i w efekcie badanie sprawy z przesłanek art. 67§1 or.pod.
W związku z tym przy rozpatrywaniu wniosku Spółki na podstawie art. 253§1 or. pod. muszą być uwzględniane i te okoliczności. W tym kontekście, należy utożsamiać przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 253§1 z przesłankami, jakimi organ podatkowy kierowałby się w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 67§1 or. pod.
Minister Finansów stwierdził, iż słuszne było uznanie przez Izbę Skarbową, że podnoszona wielokrotnie przez Stronę okoliczność dokonania zapłaty zaległości podatkowych w obliczu utraty prawa do ulgi inwestycyjnej nie wyczerpuje przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W interesie publicznym leży bowiem wywiązywanie się przez podatników z obowiązków podatkowych, a z instytucji umorzenia zaległości podatkowych nie można czynić środka prowadzącego do zwolnienia z zapłaty podatku. Instytucja ta może mieć zastosowanie jedynie w szczególnych przypadkach, zwłaszcza wówczas, gdy zapłata podatku prowadziłaby do zagrożenia egzystencji podatnika. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Zapłata zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę nie spowodowała zagrożenia dla bytu Spółki, a jednocześnie pozwoliła jej zachować prawo do odliczeń podatkowych z tytułu ulgi inwestycyjnej, z której nie mogłaby korzystać posiadając zaległości podatkowe. Wskazał także, że zaliczenie przez Urząd Skarbowy P. zwrotu podatku VAT za luty 2000 r. na poczet przedmiotowej zaległości było działaniem prawidłowym. Zaliczenie to zostało usankcjonowane postanowieniem z dnia [...].03.2000 r., a zatem po doręczeniu Stronie decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej, które nastąpiło w dniu 21.03.2000 r.
Nadto Minister Finansów podkreślił, że zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 253§1 or. pod. w odniesieniu do decyzji niewadliwych może dotyczyć tylko takich rozstrzygnięć, które mają charakter uznaniowy lub przy wydawaniu których organ podatkowy ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem.
W przedmiotowej sprawie organy podatkowe prowadzące na wniosek "C." S.A. postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej nie miały takiej możliwości. Rozpatrując w "zwykłym", dwuinstancyjnym, postępowaniu wniosek Spółki z dnia 19.09.2000 r. o umorzenie zaległości, która wygasła w dniu 31.03.2000 r., a zatem nieistniejącej w dniu złożenia wniosku, organy podatkowe zobowiązane były umorzyć wszczęte tym wnioskiem postępowanie. Umorzenie zaległości podatkowej na podstawie art. 67 § l Ordynacji podatkowej jest bowiem możliwe jedynie w odniesieniu do zaległości podatkowej, która istnieje w dniu złożenia wniosku.
Minister Finansów w uzasadnieniu decyzji odniósł się także do przytoczonego przez Stronę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 06.02.2002 r. sygn. akt III RN 198/00 twierdząc, że orzeczenie Sądu Najwyższego odnosi się do stanu faktycznego, gdy zaległość podatkowa, o umorzenie której wnoszono, została uregulowana dobrowolnie lub przymusowo, lecz po wszczęciu postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Natomiast w przedmiotowej sprawie zapłata zaległości podatkowej, stwierdzonej decyzjami wymiarowymi, spowodowała wygaśnięcie zobowiązania, wobec czego podatnik nie miał uprawnienia do żądania umorzenia nieistniejącej zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę.
Strona nie zgadzając się z decyzją Ministra Finansów wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Adminstracyjnego, zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwą interpretację art.253§1 or. pod. oraz naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 121 or. pod. to jest zasady zaufania do organów podatkowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
W skardze podniosła, że zapłata przez Spółkę należności podatkowej została dokonana "pod realnym przymusem ekonomicznym".
W dniu 29.11.1996r. przedstawiono Spółce wynik kontroli skarbowej w którym określono wysokość podatku należnego VAT od sprzedaży akumulatorów do ciągników rolniczych uznając, iż w okresie objętym postępowaniem podatkowym to jest od marca do grudnia 1995 r. należało stosować do sprzedaży akumulatorów do ciągników rolniczych stawkę 22% podatku VAT, a nie stawkę 0% jaką stosowała Spółka.
Mimo, iż Spółka nie zgadzała się z tą decyzją, czego dowodem jest toczące się później postępowanie, wynikającą z decyzji kwotę wpłaciła na rachunek Urzędu Skarbowego mając na uwadze potencjalną możliwość utraty prawa do dokonywania odliczeń z tytułu ulgi inwestycyjnej. Warunkiem bowiem koniecznym do skorzystania z prawa do dokonywania odliczeń od podstawy opodatkowania wydatków inwestycyjnych określonych w art. 18a ustawy z dnia 15.02.1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. z 14.06.2000 r. - Dz. U. Nr 54 póz. 654 z pózn zm ) było uiszczenie zaległości w terminie 14 dni od otrzymania decyzji.
Spółka podkreśliła, że postępowanie odmienne (tj. niezapłacenie zaległości określonej decyzją) prowadziłoby do utraty tego prawa i skutkowałoby obowiązkiem zwrotu kwot dotychczas odliczonych z tytułu ulgi inwestycyjnej, które to kwoty wielokrotnie przekraczały kwotę zaległości określoną w decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...].03.2000r. Stąd, jak wywiodła Skarżąca działała ona pod presją możliwości prowadzenia w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania zwrotu kwoty dokonanych odliczeń, a wiec w rzeczywistości działała pod realnym przymusem ekonomicznym.
Zdaniem Skarżącej stanowisko Ministra Finansów jest niesłuszne poprzez błędne uzależnienie stosowania postanowień art. 253§1 or. pod od spełnienia przesłanek art. 67§1 or.pod., zamiast wyłącznie od zaistnienia przesłanek stosowania samego artykułu 253§1 or.pod. oraz twierdzenie, że organ podatkowy może zmienić jedynie te prawidłowe decyzje, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu, których organ podatkowy ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem.
Zdaniem Skarżącej postępowanie prowadzone na podstawie art. 253§1 or.pod. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest weryfikacja wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes publiczny lub ważny interes podatnika i wyeliminowanie decyzji niekorzystnych z punktu widzenia interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, nawet jeśli były one niewadliwe Tu Skarżąca odwołała się do orzecznictwa .- wyroki NSA : III SA 854/96, III SA 892/95, III SAB 91/99, III SA 2l4/95, III S.A. 6952/97, l S.A. 1999/98. Badanie decyzji pod kątem przesłanek wskazanych w art. 67§1 or.pod., zdaniem Skarżącej było bezzasadne.
Nadto w ocenie Skarżącej w sprawie nie zostało w sposób wyczerpujący rozważone przez organ podatkowy istnienie ważnego interesu Spółki, a zwłaszcza interesu publicznego, czym naruszono zasadę zaufania do organów podatkowych - art. 121 ord. pod. Minister Finansów nie odniósł się w ogóle do powołanego przez Spółkę aspektu naruszenie zasady równości wobec prawa.
Zdaniem Skarżącej w interesie publicznym leży zmiana decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych które były skutkiem zastosowania się Skarżącej do wytycznych Ministerstwa w sprawie określonej stawki VAT, w konsekwencji czego Spółka jako jedyna w Polsce zapłaciła podatek VAT z tytułu sprzedaży akumulatorów w stawce 22 %. O zasadności stanowiska Skarżącej ma świadczyć także fakt, iż postępowanie podatkowe prowadzone w stosunku do Spółki w analogicznej sprawie, a dotyczące okresu od lipca 1993r. do lutego 1995r. zostało zakończone uchyleniem przez Ministra Finansów decyzji wymiarowej, co zdaniem Skarżącej potwierdzało uprawnienie do stosowania 0% stawki VAT do sprzedaży akumulatorów. Stwierdzenie w toku kontroli (obejmującej okres od marca do grudnia 1995r.) zaistnienia okoliczności faktycznych i prawnych identycznych, jak w toczącym się poprzednio postępowaniu powinno wiązać się z rozstrzygnięciem wywołującym dla podatnika identyczne skutki, tj. umorzeniem wynikającej z decyzji zaległości podatkowej wraz z odsetkami.
Zdaniem Skarżącej zasada zaufania winna być rozumiana także jako nieobciążanie podatnika skutkami zastosowania się do stanowiska organów państwowych, które Skarżący zachowując należytą staranność od tych organów uzyskał. W przedmiotowym postępowaniu ważny interes podatnika wymaga aby nie był on obarczany konsekwencjami finansowymi tego, iż rzeczywista praktyka stosowania prawa przez organy podatkowe odbiegała od powszechnie dostępnej dla podatników informacji, udzielanej przez te organy w przedmiotowym zakresie.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 120 or. pod. poprzez to, że organ prowadzący postępowanie nie kierował się zapisem art. 32 Konstytucji RP, głoszącym zasadę równości w działalności gospodarczej Zgodnie z zasadą równości należało uwzględnić fakt, iż wszyscy inni producenci akumulatorów do ciągników rolniczych, kierując się interpretacjami Ministerstwa Finansów stosowali stawkę 0% podatku VAT, co było akceptowane przez właściwe Urzędy Skarbowe.
Skarżąca podniosła, że uwzględnienie wniosku byłoby zgodne ze stanowiskiem Izby Skarbowej w P. wyrażonym w protokole wewnętrznego spotkania w gronie kierownictwa tej Izby dnia [...].11.2001r, w którym znajduje się zapis, że cyt." kierując się poczuciem sprawiedliwości oraz zasadą jednolitości stosowania prawa i zaufania do organów podatkowych należałoby dążyć do podjęcia działań zmierzających do likwidowania negatywnych konsekwencji dla spółki " nie ma wątpliwości iż z punktu widzenia tego organu Spółce należy się w sensie moralnym i prawnym umorzenie zaległości podatkowej".
Wbrew stanowisku organów podatkowych wynikającemu z decyzji istnieje, jak podnosi Skarżąca linia orzecznictwa, zgodnie z którą zapłacenie przez stronę podatku nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia (wyrok SN III RN 198/00, wyrok SN III ARN 51/95, wyrok SN III ARN 50/95). Niezależnie więc od momentu wygaśnięcia zobowiązania możliwe jest umorzenie nieistniejącej zaległości podatkowej (poprzez przyjęcie w toku postępowania fikcji prawnej, że przedmiot postępowania istnieje).
Dalej Skarżąca podnosi, że gdyby nawet przyjąć za zasadną argumentację organów podatkowych o możliwości zastosowania art. 67 or. pod. jedynie w przypadku, gdy wniosek w tej sprawie został złożony przed wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, to należałoby stwierdzić, iż w wyniku działań organów podatkowych Spółka została pozbawiona możliwości złożenia takiego wniosku. Wygaśnięcie przeważającej części zobowiązania nastąpiło bowiem bez wiedzy i woli Spółki, jeszcze przed doręczeniem jej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę. To Urząd Skarbowy zadecydował w drodze postanowienia o zaliczeniu na poczet spłaty zaległości kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika, (art. 21 ust. o VAT), bowiem postanowienie w tej kwestii zostało wydane dnia [...].03.2000 r., a więc przed doręczeniem spółce dnia 21.03.2000 r. powołanej decyzji określającej.
Łącznie na poczet zaległości podatkowej i odsetek w kwocie 3.842.540,80 zł została przez Urząd Skarbowy zaliczona kwota 3.251.417 zł a tylko ostatnią już niewielką część zaległości Skarżąca uiściła samodzielnie. Jak podkreśla Skarżąca, zrobiła to pod presją możliwości prowadzenia w stosunku do niej postępowania zmierzającego do wyegzekwowania zwrotu kwoty dokonanych odliczeń, a więc w rzeczywistości działała pod przymusem.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał dotychczasowe argumenty i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Decyzja wydana na podstawie art. 253§1 or. pod. jest decyzją wydaną w trybie nadzwyczajnym wzruszenia decyzji ostatecznych . Artykuł 253§1 umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa. Przesłanką uchylenia albo zmiany decyzji jest interes publiczny lub ważny interes podatnika. Instytucja ta jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że ocena w konkretnej sprawie, czy występują racje publiczne lub ważny interes podatnika należy do organu rozstrzygającego i do niego też należy wybór jednego z możliwych rozwiązań, niezależny od wyników tej oceny. Postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 253§1 or. pod nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem, lecz jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem publicznym lub interesem podatnika, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej.
W sprawie w dniu [...].10.2000 r. została wydana decyzja umarzająca postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej i odsetek jako bezprzedmiotowe. Tej decyzji dotyczy wniosek o jej zmianę lub uchylenie w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 253§1 or. pod.
Wbrew stanowisku Skarżącej należy stwierdzić, że organy podatkowe badając sprawę rozważyły, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 253§1 or. pod. Odnosząc się do przesłanki "interesu publicznego" uznały, że uwzględnienie żądania strony doprowadziłoby do wydania orzeczenia naruszającego zasady praworządności, co w ich ocenie byłoby w konsekwencji niezgodne z interesem publicznym, przez który należy rozumieć wszystko, co jest zgodne z prawem i co jest dla społeczeństwa jako całości korzystne. Podkreślono, że w prawie podatkowym interes publiczny ma charakter dominujący w stosunku do interesu jednostki.
Wskazano ponownie, że przepisy Ordynacji podatkowej wyraźnie stanowią w jakich sytuacjach dochodzi do wygaśnięcia zobowiązanie podatkowego. W sprawie, w ocenie organów taka sytuacja miała miejsce i skutkowała wydaniem decyzji z dnia [...].01.2002r.
Organy podatkowe nie uznały za przekonywające twierdzenia Skarżącej, iż do zapłaty doszło pod przymusem ekonomicznym. W istocie działanie skarżącej miało na celu zachowanie ekonomicznej równowagi firmy i mieściło się w granicach ryzyka gospodarczego a nie przymusu. Wniosek Spółki o umorzenie zaległości podatkowej do Urzędu Skarbowego P. wpłynął 28 września 2000 r., a więc w momencie kiedy zaległość podatkowa od pół roku nie istniała, co czyni bezprzedmiotowym rozważania o możliwości złożenia takiego wniosku jeszcze przed wydaniem postanowienia o zaliczeniu na poczet spłaty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Wprawdzie, należy przyznać, że rację ma Skarżąca, że postanowienie w przedmiocie zaliczenia z dnia [...] marca 2003r. zapadło zanim Skarżąca otrzymała decyzję "wymiarową" z dnia [...] marca 2003r., to jednak z materiału dowodowego wynika, że Strona zaliczeń tych nie kwestionowała. Jak sama podnosi w jej interesie było uregulowanie zaległości podatkowych. Należy w tym miejscu także podnieść, że Sąd nie może ustosunkować się do orzecznictwa wskazanego przez Skarżącą dotyczącego bezprzedmiotowości postępowania, albowiem Skarżąca nie wskazała miejsca publikacji orzeczeń, a wskazane sygnatury spraw sądowych są nieprawidłowe.
Nie jest zasadne także stanowisko Skarżącej, iż organy podatkowe nie rozważyły okoliczności, które stały się podstawą zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP- tj. naruszenia zasady równości wobec prawa. Organy podatkowe odniosły się do, jak twierdzi Skarżąca niesłusznie zastosowanej wobec niej przy określaniu zobowiązania podatkowego 22% stawki podatku VAT, co stawiać miało Spółkę w sytuacji niekorzystnej w stosunku do innych podatników i stwierdziły, że kwestia wysokości tego podatku została ostatecznie zakończona przez wydanie przez Izbę Skarbową w P. decyzji, dnia [...] marca 2003r.
Minister Finansów podkreślił, że w interesie publicznym leży wywiązywanie się przez podatników z obowiązków podatkowych, a z instytucji umorzenia zaległości nie można czynić środka prowadzącego do zwolnienia z zapłaty z podatku. Instytucja ta może mieć zastosowanie jedynie w szczególnych przypadkach zwłaszcza, gdy zapłata prowadzi do zachwiania egzystencji podatnika, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Rację miał Minister Finansów, że nie można oceniać przesłanek z art. 253§1 or.pod. w oderwaniu od przedmiotu decyzji, o której uchylenie lub zmianę Strona wnosi. Strona w uzasadnieniu wniosku dokonuje tego samego "zabiegu", podnosi argumenty, które mają przemawiać za uchyleniem decyzji z art. 253§1 or.pod. a jednocześnie przywołuje okoliczności, które wskazała we wniosku o umorzenie zaległości i odsetek.
W ocenie Sądu takiego przenikania się argumentów i wzajemnej relacji decyzji w tego rodzaju sprawie nie da się uniknąć, tym bardziej, że zarówno przepis art. 253§1 or.pod. i 67§1 or.pod. zobowiązuje do oceny tych samych przesłanek .
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie nie rozstrzyga jej co do istoty, lecz kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem.
W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia prawa. Jak Sąd wyżej wskazał organy podatkowe przeanalizowały wniosek spółki pod kątem przesłanek z art. 253§1 or.pod. i nie stwierdziły by "ważny interes podatnika " lub "interes publiczny" przemawiał za uwzględnieniem wniosku. Ocena dokonana przez organ mieściła się w ramach jego uznania, wynikała z racjonalnych , logicznych motywów i nie przekraczała ram swobodnej oceny.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153.poz.1270. ze zm.), zwanej dalej u.p.p.s.a. skargę oddalił
Na podstawie art. 225 u.p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 221, poz. 2193) Sąd zarządził zwrot Stronie Skarżącej kwoty 38 232 zł tytułem nadpłaconego wpisu. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej przepisem Rozporządzenia, w sprawach dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się wpis w wysokości 200zł. Skoro od Strony pobrano wpis w kwocie 38.432 zł, to należało zwrócić jej różnicę pomiędzy kosztami pobranymi a kosztami należnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło