III SA/Łd 508/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz M. K. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem wpisu, 3/ przyznaje adwokatowi W. H. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 6 z funduszu Skarbu Państwa kwotę 240 /dwieście czterdzieści/ złotych tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w ramach przyznanego prawa pomocy, 4/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. III SA/Łd 508/04 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. cofającą M. K. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi i zobowiązującą do zwrotu prawa jazdy. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 58 poz. 515 ze zm.). W sprawie ustalono , że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. zawiadomił organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami o wydaniu M. K. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pismem z dnia 12.05.2003r. zawiadomiono M. K. o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania go na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] znak [...] skierował M. K. na badania lekarskie do Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej WOMP w Ł . W dniu 24.12.2003 r. Przychodnia Konsultacyjno-Diagnostyczna WOMP w Ł. nadesłała orzeczenie lekarskie nr PK/J/1464/03 z dnia 17.12.2003r, z którego wynikało, iż u M. K. stwierdzono przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy. W dniu 12 stycznia 2004 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy zawiadomił organ I instancji o złożeniu przez stronę odwołania od orzeczenia lekarskiego. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 58 poz. 515 z późn. zm.), Prezydent Miasta Ł. orzekł o cofnięciu M. K. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi i zobowiązał M. K. do zwrotu dokumentu prawa jazdy kat. BA nr [...] serii [..] wydanego dnia 18.12.2002 r. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzja w tym zakresie nie jest decyzją uznaniową, tzn. jeżeli są spełnione przesłanki z tego przepisu organ musi wydać decyzję o cofnięciu uprawnień, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W dniu 9 lutego 2004 r. M. K. złożył odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. załączając orzeczenie WOMP i karty informacyjne z leczenia szpitalnego w styczniu 2001 r. i w grudniu 2003 r. W uzasadnieniu wyjaśnił ,ze orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uzyskał na swój wniosek , a niepełnosprawność datuje się od dnia jego wypadku, który miał miejsce w dniu 3 stycznia 2001 r ( upadek na tył głowy ). Ponadto wyjaśnił, że orzeczenie lekarskie zapadło jedynie na podstawie karty informacyjnej ze szpitala ,zatem lekarz orzecznik nie przeprowadził badań koniecznych do podjęcia decyzji . Stwierdził, że jest w dobrym stanie zdrowia i obecnie nie ma żadnych poważnych następstw wypadku , w skutek którego znalazł się w szpitalu. Wobec powyższego wnosi o zmianę decyzji , gdyż prawo jazdy jest mu niezbędne do dowożenia żony na zabiegi rehabilitacyjne. Poinformował też, że po złożeniu odwołania od orzeczenia wydanego przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oczekuje na wyznaczenie terminu badań w Instytucie Medycyny Pracy. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że zgodnie z normą art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (...) - starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ odwoławczy zaznaczył, że wprawdzie dotychczas nie zostało rozpatrzone odwołanie strony od orzeczenia lekarskiego, jednakże stan zdrowia strony opisany w karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego w 2003 r., zdaniem Kolegium, może stanowić zagrożenie dla bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Mimo , że M. K. jest przekonany, iż znajduje się w dobrej kondycji fizycznej, to z dokumentów wynika, że ma nadciśnienie, a w 2001 r. miał udar mózgu z niedowładem lewych kończyn. W ocenie organu odwoławczego - nie można zatem wykluczyć, iż może zdarzyć się kolejny udar mózgu, a gdyby doszło do niego w czasie kierowania pojazdem, jego skutki mogłyby być tragiczne nie tylko dla strony ale i dla innych uczestników ruchu drogowego. W tych okolicznościach nie można czekać na zakończenie postępowania odwoławczego co do orzeczenia lekarskiego, ponieważ termin ponownego badania strony w Instytucie Medycyn Pracy może być odległy. Jeżeli natomiast orzeczenie lekarskie będzie pozytywne dla strony, organ I instancji, zgodnie z przepisem art. 140 ust.2 w/wym. ustawy wyda decyzję przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł M. K. wskazując, że decyzja SKO jest niezgodna z prawem i wydana została bez zbadania wszystkich okoliczności. W uzasadnieniu skargi powołał argumenty przytoczone w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji oraz przedstawił szczegółowo swoje zarzuty co do sposobu przeprowadzania badań. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi. Organ odwoławczy zarzucił, że skarga nie określa jakie naruszenie prawa miało miejsce w toku postępowania administracyjnego, zawiera natomiast zarzuty dotyczące sposobu przeprowadzenia badań lekarskich i treści orzeczenia lekarskiego, zatem odnosi się do postępowania, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest właściwe rzeczowo. Gdyby w ocenie Sądu nie zachodziły jednak przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi, SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 2 września 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło orzeczenie lekarskie nr KP/202/2004 z Instytutu Medycyny Pracy w Ł., wydane zostało w trybie określonym w § 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców ( Dz. U. Nr 2 poz. 15 ), stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez M. K. pojazdami silnikowymi. Orzeczenie zawiera stwierdzenie, że jest ostateczne. Do akt wpłynęło także obszerne “pismo uzupełniające do skargi", w którym skarżący przedstawia przebieg badań w Instytucie Medycyny Pracy , zgłasza zarzuty do treści obu orzeczeń lekarskich i informuje o wniesieniu do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w Ł. skarg na postępowanie obu lekarzy J. J. i J. G. , którzy wydawali orzeczenia w jego sprawie. Załącza także wyniki badań, które stanowiły podstawę do wydania orzeczenia lekarskiego. Na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. pełnomocnik skarżącego popierał skargę. Wnosił o uchylenie decyzji obu instancji wobec naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym , a w szczególności ust. 7 tego artykułu, art. 140 tej ustawy przez wydanie decyzji przy braku podstaw do jej wydania oraz naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców, w szczególności § 4,9,10,11,12,13 przez niewłaściwe przeprowadzenie badań lekarskich, a także przepisów art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Jako pełnomocnik z urzędu, wnosił o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi : 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania 3/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity Dz. U z 2003 r. Nr 58 poz. 515 ) badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega osoba niepełnosprawna posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności . W niniejszej sprawie decyzja taka została wydana [...] i jest ostateczna. Badanie lekarskie, zgodnie z ust. 4 art. 122 przeprowadza i wykonuje uprawniony lekarz. W myśl art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z brzmienia wskazanych przepisów wynika, że wydanie decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi jest obligatoryjne w przypadku stwierdzenia przez organ istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, przy czym istnienie tychże przeciwwskazań może być stwierdzone tylko i wyłącznie na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego do tego lekarza. Bez tego orzeczenia bądź sprzecznie z nim organ administracji nie może więc we własnym zakresie ustalić, że istnieją lub, że nie istnieją u danej osoby przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny tego orzeczenia, jako opinii biegłego, w ramach określonych przez art. 80 k.p.a., szczególnie w sprawach spornych i wątpliwych. Organ prowadzący postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym obowiązują bowiem wszystkie reguły dotyczące przebiegu postępowania administracyjnego określone w k.p.a.. W szczególności dotyczą go: art. 7 k.p.a., który nakazuje podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i art. 77 § 1 k.p.a. nakładający obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnionego lekarza stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, mające być podstawą decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdem, jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 k.p.a. Szczególnie wtedy, kiedy jest kwestionowane przez stronę lub organ musi nosić cechy opinii biegłego określone art. 84 § 1 k.p.a., a więc zawierać rzeczowe uzasadnienie wyjaśniające wszystkie wątpliwości w sposób przekonujący i zrozumiały dla strony ,organu administracji oraz sądu. W rozpoznawanej sprawie orzeczenie lekarskie, stanowiące podstawę decyzji cofającej skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami, wydane zostało jeszcze w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców ( Dz. U. Nr 69, poz. 772), które obowiązywało do dnia 1 stycznia 2004 r. Orzeczenie, zgodnie z § 12 ust. 1 i 3 tego rozporządzenia, wydane zostało przez uprawnionego lekarza i na druku zgodnym z wzorem orzeczenia lekarskiego określonym w załączniku Nr 3 do tego rozporządzenia. Od orzeczenia lekarskiego wydanego w tym wypadku przez uprawnionego lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. , w myśl § 13 tego rozporządzenia , badany mógł wnieść do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. odwołanie wraz z uzasadnieniem w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego orzeczenia. Lekarz, za którego pośrednictwem było wnoszone odwołanie, winien przekazać je w terminie 7 dni do właściwego podmiotu odwoławczego wraz z dokumentacją medyczną badania stanowiącego podstawę wydania orzeczenia, a uprawniony lekarz podmiotu odwoławczego wydać orzeczenie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania odwołania ( § 13 ust. 4 w zw. z § 14 rozporządzenia). Tryb ten, zdaniem Sądu, powinien zostać wyczerpany jeszcze przed podjęciem decyzji przez Prezydenta Miasta Ł.. Wydanie decyzji przez organ I i II przed uzyskaniem orzeczenia lekarskiego w trybie odwoławczym w sytuacji, gdy skarżący kwestionował trafność orzeczenia lekarskiego, zarzucał, że badania przeprowadzone zostały nieobiektywnie , a warunki w jakich się odbyły miały wpływ na ich wynik, naruszało uprawnienia skarżącego do złożenia odwołania przewidziane w rozporządzeniu, art. 8 i 10 § 1 k.p.a. oraz uzasadnia postawienie zarzutu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Brak ten powoduje, że Sąd nie mógł ocenić legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności czy w dacie jej wydania istniały przesłanki z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy administracji przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 2 poz. 15) należy zauważyć, że weszło ono w życie z dniem 9 stycznia 2004 r. i nie mogło mieć zastosowania przy ocenie prawidłowości wydania orzeczenia lekarskiego z dnia 17 grudnia 2003 r., które stanowiło podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie. Należy także odróżnić kontrolę sprawowaną przez wojewodę nad wykonywaniem badań lekarskich i wydawaniem orzeczeń , mającą oparcie w art. 12 ust. 7 ustawy i przejawiającą się m.in. w prowadzeniu rejestru uprawnionych lekarzy czy wydawaniu zaświadczeń potwierdzających posiadanie przez lekarza dodatkowych kwalifikacji , od merytorycznej oceny takiej opinii dokonywanej przez organ orzekający o prawach obywatela w konkretnej sprawie. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ powinien zażądać uzasadnienia orzeczenia wydanego w trybie odwoławczym przez uprawnionego lekarza Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz załączenia całej dokumentacji medycznej ( wymienionej w § 14 ust. 1 wskazanego już wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 1999 r. ) . Dopiero wówczas , po zapoznaniu się z uwagami skarżącego, będzie mógł ocenić czy orzeczenie to stanowi podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ocena całego materiału dowodowego winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy, Sąd przyznał na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 19 i 18 ust. 1 pkt 1 c ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm. ).