I OSK 456/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Henryk Dolecki (spr.), Izabella Kulig-Maciszewska, Protokolant Anna Harwas, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Powiatu G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2005r.sygn. akt III SA/Gd 312/04 w sprawie ze skargi Tadeusza B. na uchwałę Zarządu Powiatu G. z dnia 17 marca 2004 r. (...) w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Rolniczych w R. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W dniu 17 marca 2004 r. Zarząd Powiatu G. podjął uchwałę (...), którą na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592/ oraz art. 5c pkt 2 i art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. nr 95 poz. 425 ze zm./, po uzyskaniu pozytywnej opinii Kuratora Oświaty, odwołał z dniem 17 marca 2004 r., Tadeusza B. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w R. Jednocześnie, w tym samym dniu, skierowano do Tadeusza B. pismo informujące o treści uchwały oraz motywach jej podjęcia. W piśmie wskazano, że placówka, której Tadeusz B. był Dyrektorem, otrzymała na podstawie decyzji z dnia 14 maja 1993 r. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomość niezabudowaną o pow. 28,7386 ha /działka nr 189/21/. Decyzja określała, że nieruchomość została przekazana szkole w celu prowadzenia działalności rolniczej o charakterze dydaktyczno-produkcyjnym. Powiat G. był zainteresowany przejęciem nieruchomości na własność z przeznaczeniem na cele dydaktyczne szkoły i dlatego Zarząd Powiatu G. wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego AWRSP w G. z prośbą o nieodpłatne przekazanie m.in. opisanej nieruchomości. W dniu 30 czerwca 2000 r. Rada Powiatu G. podjęła uchwałę o nieodpłatnym przejęciu przez Powiat G. własności nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nieruchomość miała służyć realizacji zadań własnych Powiatu G. w zakresie oświaty. Tadeusz B. pomimo, że wiedział o planach przejęcia przez Powiat G. przedmiotowych gruntów na własność z przeznaczeniem na cele oświatowe realizowane przez Zespół Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w R., to jednak umożliwił sprzedaż przez AWRSP gruntów osobom trzecim i sam został nabywcą jednej z działek o pow. 1,2499 ha. Sprzedaż działek nastąpiła bez wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zarządu nad nieruchomościami oddanymi szkole w zarząd, bez zwrotu mienia AWRSP w razie wygaśnięcia zarządu stwierdzonego protokołem zdawczo-odbiorczym zawierającym spis z natury przejmowanych działek, z częściami składowymi. Działania te naruszały przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 11 sierpnia 1997 r. w sprawie trybu przekazywania mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w razie ustanowienia lub wygaśnięcia zarządu, oraz trybu ustalania i wnoszenia opłat /Dz.U. nr 101 poz. 636/. W związku z tym Zarząd Powiatu stwierdził, że utracił zaufanie i dlatego niemożliwa jest dalsza współpraca z Tadeuszem B. jako Dyrektorem Zespołu Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w R., którego Powiat G. jest organem prowadzącym. Okoliczności te uzasadniają odwołanie ze stanowiska dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Skargę na powyższą uchwałę wniósł Tadeusz B. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności jako podjętej niezgodnie z prawem. Skarżący powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowiących podstawę odwołania dyrektora nie mieści się każde naruszenie prawa przez dyrektora i pojęcie to musi być rozumiane wąsko. Wskazał nadto, że w orzecznictwie sądowym wykształcił się pogląd, iż odwołanie na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, jest zbliżone do odwołania o jakim mowa w art. 52 par. 1 w zw. z art. 70 par. 1 i 3 Kodeksu pracy i związane jest ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych, a także z popełnieniem przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa. Nie przedstawiono jednak dowodów na ciężkie naruszenie przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych, czy też popełnienie przestępstwa. Skarżący w obszernych wywodach przedstawił okoliczności związane z przekazaniem nieruchomości i jej podziałem wskazując, że nabycie przez niego jednej z działek nastąpiło przy zachowaniu wszelkich formalności przewidzianych prawem. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku /III SA/Gd 312/04/ stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Sąd wskazał, że zaskarżona uchwała nie ma uzasadnienia, a doręczone wraz z nią skarżącemu pismo z dnia 17 marca 2004 r., nawet jeśli uznać je za uzasadnienie uchwały, to należy przyjąć, że prawidłowość podjętej uchwały należy oceniać jedynie na podstawie tych okoliczności, które w tym uzasadnieniu zostały wskazane. Poza tym okoliczności te muszą wynikać z materiału dowodowego, potwierdzającego ich zaistnienie. Na podstawie akt administracyjnych nie można jednak ustalić przebiegu zdarzeń, ani też ocenić zarzutów stawianych skarżącemu. Akta administracyjne składają się przede wszystkim z dokumentów dotyczących przekazania mienia w zarząd szkole, z wyjątkiem pisma z dnia 14 lutego 2002 r. AWRSP Oddziału Terenowego, które dotyczy pozytywnego stanowiska wobec wniosku o rezygnację z części działki nr 189/21. Oceniając treść dokumentów zebranych w sprawie Sąd stwierdził, że nie można na ich podstawie przyjąć by zostały spełnione przesłanki z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, co dawałoby podstawę do przyjęcia, że miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Zarząd Powiatu G., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania polegające na wydaniu wyroku po przeprowadzeniu rozprawy bez udziału organu i jego pełnomocnika, którzy nie byli zawiadomieni o terminie rozprawy. Stanowi to naruszenie art. 91 par. 2 i art. 109 p.p.s.a., które w konsekwencji pozbawiło stronę możliwości obrony swoich praw. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty przez przyjęcie, że umożliwienie sprzedaży przez AWRSP działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości, oddanej wcześniej w zarząd szkole, osobom trzecim i nabycie jednej z działek przez Tadeusza B., nie stanowiło przypadku szczególnie uzasadnionego, dającego podstawę odwołania dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W skardze kasacyjnej wskazano, że zawiadomienie o terminie rozprawy przeznaczone dla pełnomocnika organu zostało wysłane omyłkowo nie na wskazany przez organ adres: P., ul. W. 16, lecz na adres: S., ul. W. 16. Na ten sam, niewłaściwy adres wysłano też odpis pisma Tadeusza B. z dnia 29 listopada 2004 r. Nadto w skardze kasacyjnej w obszernych wywodach strona skarżąca wskazała na okoliczności uzasadniające zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, podnosząc, że działania Tadeusza B. dały podstawę do zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. W odpowiedzi na skargę Tadeusz B. wniósł o rozstrzygnięcie sprawy i wzięcie pod uwagę treści prawomocnego wyroku z dnia 10 maja 2005 r. Sądu Okręgowego - Sądu Pracy w G., z uzasadnienia którego wynika, że tylko prawomocny wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność uchwały może umożliwić mu powrót na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół Rolniczych w R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami kasacyjnymi wskazanymi w skardze kasacyjnej, a z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania sądowego. Podstawa kasacyjna, wskazana przez stronę skarżącą, dotycząca naruszenia prawa procesowego jest uzasadniona. Zawiadomienie o terminie rozprawy, skierowane do organu, zostało wysłane przez Sąd na adres S. ul. W. 16, zamiast na właściwy adres wskazany przez organ w pismach procesowych, a mianowicie P. ul. W. 16. W identyczny sposób postąpiono z pismem procesowym z dnia 10.12.2004 r. skierowanym do organu, które wysłano do S. Zawiadomienie o terminie rozprawy zostało zwrócone Sądowi przez pocztę z adnotacją o awizowaniu i pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym. Dało to następnie podstawę do wydania zarządzenia o pozostawieniu zawiadomienia w aktach ze skutkiem doręczenia. W protokole rozprawy z dnia 12 stycznia 2005 r. po sprawdzeniu stawiennictwa stron, stwierdzono, że za Zarząd Powiatu G. nikt się nie stawił, pomimo prawidłowego zawiadomienia. Sąd błędnie przyjął w ten sposób, że organ został w sposób właściwy zawiadomiony o terminie rozprawy. Takie działanie Sądu daje podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a., ponieważ strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, które polega na tym, że strona wskutek wadliwości czynności procesowych Sądu nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach, przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji /zob. wyrok SN z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74 - OSPiKA 1975 z. 3 poz. 66/. Stwierdzenie nieważności daje zatem podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie. W tej sytuacji odniesienie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, podniesionego w skardze kasacyjnej, byłoby przedwczesne, ponieważ sprawa winna być ponownie rozpoznana merytorycznie, po zapoznaniu się z argumentacją strony nieuczestniczącej w rozprawie. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.