I SA/Lu 475/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz (spr.),, Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant specjalista Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2005 r. sprawy ze skargi H. K. o wznowienie postępowania w sprawie I SA/Lu 291/02 oddala skargę o wznowienie postępowania W dniu 2 sierpnia 2004 r. (data stempla pocztowego) wniesiona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie I SA/Lu 291/02 i zmianę tego wyroku poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej – Ośrodek Zamiejscowy w sprawie o sygn. [...] w zakresie, w jakim ta decyzja oparta została na przepisach § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 22 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 109 poz. 1245 ze zm.). Jako podstawę wznowienia wskazano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 2004 r. opublikowany w Dz. U. Nr 152 poz. 1610 z dnia 2 lipca 2004 r. w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność § 50 ust. 4 pkt 3 w/w rozporządzenia za niezgodny z art. 64 ust. 2, art. 64 ust. 3 w związku z art. 84 i 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze podniesiono, że wniesiona została z zachowaniem terminu wskazanego w art. 272 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazuje, iż w skardze na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2002 r., zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez zastosowanie niezgodnego z przepisami Konstytucji RP, przepisu § 50 ust. 4 pkt 3 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów, który to przepis stanowił podstawę rozstrzygnięcia organów podatkowych obu instancji. Z uzasadnienia orzeczenia NSA z dnia 5 listopada 2002 r., oddalającego skargę wynika, iż Sąd nie wziął pod uwagę wskazanego zarzutu niekonstytucyjności cytowanego przepisu, uznając, że oparcie rozstrzygnięcia na § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999 r. było w pełni uprawnione. W powyższej sytuacji i wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 2004 r., stosownie do art. 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzygnięcie Trybunału stanowi – zdaniem pełnomocnika – bezpośrednią podstawę wznowienia postępowania i wydania przez WSA ponownego rozstrzygnięcia co do skargi H. K. z 5 listopada 2002 r. Wobec faktu, że aktualnie brak jest podstawy prawnej pozwalającej organom podatkowym na wydanie decyzji kwestionującej prawo do żądania zwrotu różnicy podatku w zakresie kwoty 16.808,00 zł, uzasadnionym jest wydanie przez WSA wyroku opartego na art. 145 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej z [...] lutego 2002 r. w oparciu o art. 247 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił stan faktyczny sprawy i stwierdził, iż nie jest mu znana data faktyczna wniesienia skargi o wznowienie postępowania, opatrzonej datą 30 lipca 2004 r., toteż nie może wypowiedzieć się co do terminu i skutków procesowych o których mowa w art. 272 i 280 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 1 stycznia 2004 roku utraciła moc ustawa z 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnymi (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego Sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne (art. 85 powołanej ustawy). Stosownie do art. 103 powołanej ustawy, w sprawach o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustosunkowując się do złożonej skargi o wznowienie postępowania, to odnosi się ona do decyzji administracyjnej, która była przedmiotem kontroli NSA – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 291/02. Podstawę rozstrzygnięcia organów podatkowych stanowił § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 22 grudnia 1999 r. Podstawę wznowienia wskazaną w skardze stanowi art. 272 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu: "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". W oparciu o w/w przepis w skardze wyrażono żądanie zmiany w/w wyroku i stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z przepisami prawa specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego stanowi sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem (art. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. – Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Jedynym kryterium kontroli jest legalność (zgodność z prawem) zaskarżonego do sądu aktu prawnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 22 ust. 1 i ust. 2 i 3 ustawy o NSA; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kompetencje sądów administracyjnych mają charakter kasacyjny, co oznacza, że merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy należy do odpowiedniego organu administracji publicznej, zaś podstawę prawną orzeczeń sądu stanowią przepisy prawa procesowego. Powstaje zatem problem czy zakwestionowanie przez Trybunał Konstytucyjny przepisu prawa materialnego może skutkować wznowieniem postępowania sądowoadministracyjnego. Niewątpliwie orzeczenia sądów administracyjnych odnoszą się do prawa materialnego, gdy było ono podstawą prawną wydania orzeczenia przez organ administracyjny. W literaturze (K. Sobierajski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Zakamycze 2003 s. 245) wskazuje się jednak, iż przepisy te (prawa materialnego) "składają się na normę dopełnienia, która jest podstawą formułowania zwrotu stosunkowego w zakresie kontroli legalności aktów lub czynności poddanych kontroli sądu". Oznacza to, że sąd administracyjny dokonując kontroli stosowania prawa przez organ administracji publicznej posługuje się przepisami prawa materialnego w innym kontekście niż organ administracji. Sąd ten nie jest powołany do stosowania prawa materialnego, bowiem przepisy prawa materialnego (obok prawa procesowego) są podstawą postępowania administracyjnego – a jedynie do oceny zastosowania tych przepisów przez organ administracji publicznej. Analogiczny pogląd, w odniesieniu do skargi kasacyjnej prezentują: G. Borkowski. Skarga kasacyjna – po roku obowiązywania ustawy Monitor Podatkowy 3/2005 s. 18 i Z. Kmieciak. Podstawy skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego P i P 1/2005 s. 19 i nast. Z tych przyczyn, ocena dokonana przez Sąd a dotycząca zastosowanych przez organ podatkowy przepisów prawa materialnego (§ 50 ust. 4 pkt 3 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów), które następnie uznane zostały przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania sądowego o której mowa w art. 272 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podzielić należy pogląd doktryny, (K. Sobierajski s. 246), iż gdyby ustawodawca chciał "rozszerzyć zakres stosowania art. 272 p.u.s.a. również na sytuacje, w których Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy prawa materialnego, to zamiast słów "na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, użyłby słów "lub w stosunku do którego zostało wydane orzeczenie". W tej sytuacji, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka, o jakiej mowa w art. 272 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co na podstawie art. 151 tej ustawy prowadziło do oddalenia skargi.