I SA/Po 2384/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as. sąd. WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M. i T. S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzje Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku o Nr [...] 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 251,80 zł (dwieście pięćdziesiąt jeden złotych i osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotów kosztów sądowych 3. Wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Pawlicki /-/ S. Zapalska /-/ J. Ruszyński Decyzją z dnia [...] r. Urząd Skarbowy określił T. i M. małż. S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1996 w wysokości [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł, oraz wysokość odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł. Wysokość zaległości stanowi przy tym różnicę pomiędzy kwotą podatku określonego tą decyzją a podatkiem należnym, wynikającym z zeznania rocznego o wysokości dochodów podlegających opodatkowaniu za 1996 rok według PIT-31. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że odmówił zaliczenia ulgi z tytułu wyszkolenia ucznia na pokrycie zaległości podatkowej. W tym zakresie organ nie uwzględnił uwag pełnomocnika podatników złożonych przez niego po zapoznaniu się z materiałem dowodowym. Organ uwzględnił natomiast oświadczenie M. S. złożone przez nią w dniu [...] grudnia 2000 r. W powyższym oświadczeniu podatniczka, nawiązując do swojego zeznania podatkowego za rok 1999, wskazała ulgi uczniowskie, które należało zaliczyć na pokrycie podatku dochodowego za ten rok. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony odwołującej się podniósł, że przedłożenie przez kontrolujących "oświadczenia" do podpisu stanowiło naruszenie art. 120, 121 i 145 Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia [...] r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, odnosząc się do zasadniczego w sprawie zarzutu pominięcia lub celowego niezastosowania w obliczeniu zobowiązania podatkowego za 1996 r. ulg za wyszkolenie uczniów, stwierdził, że jest on bezzasadny. Podatniczka M. S. nabyła prawo do ulg uczniowskich zgodnie z decyzjami Urzędu Skarbowego : Nr [...] z dnia [...] r. w kwocie [...] zł i Nr [...] z dnia [...] r. w kwocie [...] zł i uprawnienie do realizacji przyznanych ulg w myśl § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że podatniczka na dzień wydania decyzji Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] r. nie posiadała ulg uczniowskich, które mogłyby być zaliczone na poczet zaległości podatkowej, ponieważ uzyskane wcześniej ulgi uczniowskie zostały odliczone od podatku dochodowego wynikającego z zeznania rocznego o uzyskanych dochodach za 1999 r. (PIT-33) w wysokości [...] zł, stosownie do złożonego oświadczenia o rozdysponowaniu nabytych ulg. W skardze wniesionej do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucono decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 120, 121 i 145 Ordynacji podatkowej oraz § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 35, poz. 173 ze zm.). W uzasadnieniu skargi wskazano, że w trakcie długiego postępowania Urząd Skarbowy wykorzystał brak dokładnej znajomości prawa podatkowego przez podatniczkę i w dość przebiegły sposób, pomijając ustanowionego pełnomocnika, podsunął i podyktował M. S. treść "oświadczenia" o ulgach za wyszkolenie uczniów. Przy czym oświadczenie dotyczyło rozliczenia roku 1999, a za ten okres w ogóle nie było wszczęte postępowanie podatkowe. Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wniosła o odrzucenie skargi z powodu wniesienia jej po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przed skierowaniem sprawy do rozpoznania na rozprawie Sąd badał, czy skarga została wniesiona w terminie. Z akt administracyjnych wynika, że skargę doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 3 września 2002 r. (k. 179). Natomiast skargę nadano w urzędzie pocztowym w dniu 3 października 2002 r. (k. 8 akt sądowych), tj. z zachowaniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga okazała się zasadna. W aktach administracyjnych znajduje się pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu A. B. przez M. i T. małż. S. Zakres pełnomocnictwa określono jako występowanie przed I i II instancją organów podatkowych w sprawie zobowiązań podatkowych (k. 11). W trakcie prowadzonego przez Urząd Skarbowy postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1996 (postanowienie Urzędu z dnia 20 września 1999 r. – k. 12), organ wezwał podatniczkę – M. S. do osobistego stawiennictwa w sprawie złożonego zeznania rocznego PIT-33 za 1999 rok i odliczonych ulg uczniowskich na pokrycie podatku dochodowego (k. 105). O powyższym nie powiadomiono pełnomocnika. Zgodnie z art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że każda czynność wymaga udziału pełnomocnika, także na przykład przesłuchanie strony (wyrok NSA z 27 maja 1998 r. sygn. SA/Kr 827/97, "Lex" nr 33615). "Strona postępowania ustanawiająca pełnomocnika chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa" (postanowienie SN z dnia 9 września 1993 r., sygn. III ARN 45/93, OSNC z 1994 r. , nr 5, poz. 112, "Lex" nr 9590). Pominięcie w niniejszej sprawie pełnomocnika nie budzi wątpliwości. Nie do przyjęcia jest przy tym wyjaśnienie zawarte w "Ocenie zarzutów", stanowiącej załącznik do "Arkusza odwoławczego w sprawie podatku dochodowego" (k. 135-138), że w sprawie wykorzystanych ulg uczniowskich, które pokryły podatek za 1999 rok, A. B. nie posiada pełnomocnictwa i w związku z tym nie został o powyższym poinformowany. W okolicznościach niniejszej sprawy organ nie powinien mieć wątpliwości kto i w jakim zakresie został ustawiony pełnomocnikiem. Oceniając, że naruszanie prawa procesowego w niniejszej sprawie było tego rodzaju, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji – na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ K. Pawlicki /-/ S. Zapalska /-/ J. Ruszyński E.Sz.