II OSK 689/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska, Sędziowie NSA Henryk Ożóg /spr./, Zygmunt Niewiadomski, Protokolant Magdalena Baduchowska, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Gl 797/04 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego / skarga o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. II SA/Ka 1246/01/ postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 21 lutego 2005r., sygn. akt II SA/GI 797/04 odrzucił skargę M. N. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 25 marca 2003r., sygn. akt II SA/Ka 1246/01 oddalającym skargę M. N. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2001r., Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Uzupełniając skargę na żądanie Sądu z dnia 22 grudnia 2004r. skarżący w piśmie z dnia 29 grudnia 2004r. wskazał jako ustawową podstawę wznowienia postępowania art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa i wyjaśnił, że nowymi dowodami są: pismo z dnia 15 listopada 2004r. Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego i pismo z dnia 19 listopada 2004r. Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Rozwoju Regionalnego. Z pism tych wynika, że produkcja kontenera nie podlega prawu budowlanemu i w związku z tym w trybie administracyjnym nie można nakazać jego rozbiórki. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, że warunkiem dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania jest wniesienie jej w terminie i oparcie na przesłankach wymienionych w art. 271-274 ppsa. Spełnienie tych warunków Sąd bada na posiedzeniu niejawnym (art. 280 § 1 ppsa) bowiem brak spełnienia chociażby jednego z tych warunków sprawia, że merytoryczne rozpoznanie skargi o wznowienie jest niedopuszczalne. Stosownie do treści art. 273 § 2 ppsa można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżący sformułował podstawę wznowienia przez wskazanie właśnie art. 273 § 2 ppsa, ale w ocenie Sądu nie oznacza to, że skarga została w istocie oparta o tą ustawową postawę wznowienia. Wynika to z uzasadnienia wskazanej podstawy przez skarżącego, który upatruje "nowych dowodów" w powołanych wyżej pismach zawierających, jego zdaniem, wykładnię wykluczającą orzeczenie rozbiórki obiektu kontenerowego. Informacje zawarte w tych pismach stanowią jedynie wyraz podglądów sporządzających je organów, a nie są nowymi okolicznościami faktycznymi, czy środkami dowodowymi, o których mowa w art. 273 § 2 ppsa. W istocie skarżący domagając się wznowienia postępowania w oparciu o wskazane wyżej pisma zarzuca sądowi administracyjnemu, iż w zaskarżonym wyroku naruszył prawo materialne przez błędną wykładnię to jest odmienną od przyjętej w pismach z 15 i 19 listopada 2004r. Taki zarzut nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia. Oznacza to, że skarga – mimo wskazania ustawowej podstawy wznowienia, jako faktycznie na niej nie oparta - podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 w związku z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.– Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). W skardze kasacyjnej od tego postanowienia skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, adwokata J. R. zarzucił: 1) naruszenie prawa formalnego, tj. art. 280 § 1 ppsa poprzez odrzucenie skargi i art. 281 i 282 ppsa przez nierozpoznanie w wyniku wznowienia postępowania skargi na nowo w granicach zaskarżenia, a to wobec naruszenia także art. 75 kpa przez stwierdzenie, iż dowody powołane przez skarżącego jako podstawa wznowienia postępowania nie stanowią środków dowodowych w rozumieniu art. 273 § 2 ppsa, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, 2) wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi I instancji "przy uwzględnieniu kosztów ze skargi kasacyjnej". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w podstawach skargi o wznowienie postępowania sądowego wskazano art. 273 § 2 ppsa powołując jako nowe dowody w sprawie dwa dokumenty tj. pismo Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego z dnia 15 listopada 2004r. i Śląskiego Urzędu Nadzoru Budowlanego z dnia 19 listopada 2004r. na okoliczność, iż produkcja kontenera nie stanowi przedmiotu podlegającego Prawu budowlanemu, co jest jednoznaczne z tym, że kontener nie może być przedmiotem nakazu rozbiórki w trybie postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu I instancji mimo, iż skarga o wznowienie postępowania sądowego została oparta na przesłankach art. 271- 274 i 277 ppsa, to jednak powołane "nowe dowody" stanowią wyłącznie wykładnię wykluczającą orzeczenie rozbiórki obiektu kontenerowego, zatem nie są nowymi okolicznościami faktycznymi czy środkami dowodowymi w rozumieniu art. 273 § 2 ppsa i nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania sądowego. Stanowiska powyższego nie można uznać za trafne, a tym samym zarzucić należy, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo formalne, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego. Podzielając pogląd Sądu I instancji, iż skarga spełnia warunki określone w art. 271-274 ppsa, nie można podzielić poglądu jakoby nie oparta ona została - pomimo prawidłowego wskazania podstawy - na podstawie art. 273 § 2 ppsa, a tym samym zarzucić należy naruszenie art. 281 i art. 282 przez nierozpoznanie na nowo sprawy w granicach uprzednio zaskarżonych. Błędny jest pogląd Sądu I instancji, iż wskazane jako "nowe dowody" stanowiska wyrażone w dokumentach pochodzących od uprawnionych organów administracji nie stanowią "nowych dowodów" w rozumieniu art. 273 § 2 ppsa. Przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie wskazują na definicję dowodu, a więc powołując się na wykładnię art. 75 kpa, dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Także przepisy kpa nie definiujące środka dowodowego, stanowią jedynie, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy- to wszelkie źródła dowodowe prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie. W tym miejscu istnieje zatem różnica między pojęciem "środka dowodowego" oraz pojęciem "dowodu". Dowód jako wynik procesu dowodzenia jest pojęciem konkretnym natomiast środki dowodowe można traktować w sposób abstrakcyjny jako typy źródeł informacji (vide: W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, s. 109 i 110). Choć kwestią sporną w nauce jest zaliczenie dokumentów albo do grupy dowodów rzeczowych albo osobowych – co związane jest z kwestią braku jednolitości poglądów co do pojęcia dokumentu (vide: Komentarz do Kpa –Wyd. CH Beck , W-wa 2004, s.383) – to należy zakwalifikować dokument do źródeł informacji. Tym samym, niezależnie od treści zawartej w pismach, jakie, zgodnie ze skargą, stanowiłyby podstawę żądania wznowienia postępowania, stanowią one "środki dowodowe" w rozumieniu art. 273 § 2 ppsa, a co za tym idzie winny być poddane ocenie – co do wpływu ich treści na wydane orzeczenie. Zachodziła więc podstawa do realizacji unormowania art. 282 ppsa i rozpoznania sprawy w granicach zakreślonych uprzednią skargą. Zatem odrzucenie skargi z mocy art. 280 § 1 ppsa nastąpiło z naruszeniem tejże normy, a wskazane w niej naruszenia prawa formalnego miały wpływ na treść orzeczenia, co uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa) lub na naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa). Stosownie do art. 273 § 2 ppsa można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu art. 273 § 2 ppsa wynika zatem, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były one jej znane. Powołane przez skarżącego pisma z dnia 15 listopada 2004r. i z dnia 19 listopada 2004r. zawierają - odmienną od przyjętej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 25 marca 2003r. objętego skargą o wznowienie postępowania sądowego - interpretację pojęcia tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), dalej Prawo budowlane. Z pism tych wynika bowiem, iż wytworzenie tymczasowego obiektu budowlanego nie podlega przepisom Prawa budowlanego i nie wymaga pozwolenia na budowę. Natomiast w uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 25 marca 2003r. przyjęto, iż sporny obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym (budynkiem handlowo-magazynowo-produkcyjnym, pełniącym funkcje użytkowe) wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę. Odmienna aniżeli przyjęta w prawomocnym wyroku interpretacja przepisów dokonana przez organy administracji nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowego, gdyż interpretacja przepisów nie jest okolicznością faktyczną ani środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 ppsa. Dodatkowo wskazać trzeba, iż nawet interpretacja zawarta w uchwale Sądu Najwyższego nie uzasadnia wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 403 § 2 KPC, którego odpowiednikiem jest art. 273 § 2 ppsa. Stanowisko takie wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 listopada 1998r. II UKN 402/98 OSNP 1999/24/805, z którego wynika, że wskazanie przez stronę, iż przepisy przyjęte za podstawę prawomocnego wyroku zostały następnie inaczej zinterpretowane w uchwale Sądu Najwyższego nie uzasadnia wznowienia postępowania według art. 403 § 2 KPC. Poglądy prawne Sądu Najwyższego nie są okolicznościami faktycznymi ani środkami dowodowymi, o których mowa w art. 403 § 2 KPC. Na marginesie wskazać trzeba, iż środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania (uchwała 7 sędziów SN z dnia 21 lutego 1969r., III PZP 63/68 OSNC 1969/12/208; wyrok NSA z 20 sierpnia 1998r., I SA1477/98 niepubl). W rozpoznawanej zaś sprawie wspomniane wyżej pisma z dnia 15 listopada 2004r. i z dnia 19 listopada 2004r. zostały sporządzone już po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 25 marca 2003r. objętego skargą o wznowienie postępowania sądowego i z tego powodu również nie mogą stanowić okoliczności faktycznych i środków dowodowych, o których mowa w art. 273 § 2 ppsa. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej, iż interpretacja przepisów zawarta w dokumentach sporządzonych przez uprawnione organy stanowi "nowe dowody" (środki dowodowe) w rozumieniu art. 273 § 2 ppsa. Chybiony jest również zarzut skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji naruszył art. 281 i 282 § 2 ppsa, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania nie rozpoznał sprawy na nowo w granicach zaskarżenia. Z przepisów tych wynika m. in., że na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia oraz że sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach jakie zakreśla podstawa wznowienia. Skoro w niniejszej sprawie brak jest ustawowej podstawy wznowienia przyjąć należy, iż Sąd I instancji nie był zobligowany rozpoznać na nowo sprawę na rozprawie w granicach zakreślonych podstawą wznowienia. W świetle powyższego bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 280 § 1 ppsa poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego. W myśl tego przepisu sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Stanowisko Sądu I instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego z tego względu, iż skarga ta, pomimo wskazania ustawowej podstawy wznowienia, faktycznie nie została na niej oparta, należy uznać za prawidłowe. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 października 1999r. II UKN 174/99 (OSNP 2001/4/133), z którego wynika, iż sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 401-404 KPC nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (art. 410 § 1 KPC). Skargę zatem, na podstawie art. 184 ppsa, należało oddalić.