I SA/Bd 712/04

WyrokWSA w Bydgoszczy2005-02-08

Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Jerzy Bortkiewicz, Urszula Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia od podstawy opodatkowania darowizny przekazanej na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, jeśli darowizna nie została przekazana na rachunek bankowy obdarowanego i nie można zweryfikować jej przeznaczenia na cele charytatywno-opiekuńcze?
Ratio decidendi
Podatnik nie ma prawa do odliczenia darowizny od podstawy opodatkowania, jeśli nie udokumentuje jej przekazania na rachunek bankowy obdarowanego, zgodnie z art. 26 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. Nawet jeśli przyjąć, że wystarczające jest sprawozdanie z przeznaczenia darowizny, to musi ono umożliwiać weryfikację, czy cel darowizny został zachowany, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca z uwagi na brak dokumentacji potwierdzającej wydatkowanie środków na cele charytatywno-opiekuńcze.
Stan faktyczny
Skarżący odliczyli od podstawy opodatkowania darowiznę przekazaną na rzecz parafii na cele charytatywno-opiekuńcze. Organy podatkowe zakwestionowały to odliczenie, wskazując na niedopełnienie obowiązku przekazania darowizny na rachunek bankowy obdarowanego oraz brak możliwości zweryfikowania przeznaczenia środków na cele charytatywno-opiekuńcze z uwagi na brak dokumentacji w parafii. Skarżący argumentowali, że przepisy dotyczące darowizn na cele kościelne są przepisami szczególnymi i nie wymagają przelewu na rachunek bankowy ani szczegółowego sprawozdania. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz, asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant Małgorzata Antoniuk, po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi I. O.-K. i A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 rok oddala skargę I. O.–K. oraz A. K. w dniu 24 kwietnia 2003r. złożyli zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2002r. Następnie w dniu 29 lipca 2003r. złożyli korektę zeznania na podstawie art. 81 ust. 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w której wykazali podatek dochodowy za 2002r. niższy o kwotę [...] zł ze względu na pomniejszenie podstawy opodatkowania o darowiznę w wysokości [...] zł na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej p.w. św. Józefa Rzemieślnika w G., dokonaną na cele charytatywno–opiekuńcze. Do korekty skarżący załączyli pokwitowanie przyjęcia i sprawozdanie wydatkowania darowizny wydane przez proboszcza wymienionej Parafii. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. określił dla I. O.-K. i A. K. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w kwocie [...] zł oraz odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w wysokości [...] zł w tym podatku. Organ zakwestionował odliczenie wyżej wymienionej darowizny, wskazując na niedopełnienie przez podatnika obowiązku wynikającego z art. 26 ust.7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.), tj. obowiązku przekazania darowizny na rachunek bankowy obdarowanego. Od powyższej decyzji skarżący złożyli odwołanie. W uzasadnieniu podnieśli, iż obowiązek udokumentowania darowizny pieniężnej dowodem wpłaty na rachunek bankowy dotyczy darowizn dokonanych w oparciu o przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie ma zastosowania do darowizn przekazanych na podstawie art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.). Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ w uzasadnieniu nakazał między innymi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy darowizna została przekazana na kościelną działalność charytatywno – opiekuńczą. Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. decyzją z dnia [...] określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł oraz odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w tym podatku w wysokości [...] zł. Organ zakwestionował prawo do odliczenia darowizny na kościelną działalność charytatywno – opiekuńczą (w kwocie [...]) oraz prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu odpisów amortyzacyjnych. Organ podał, iż w ramach pomocy prawnej, Urząd Skarbowy w W. przeprowadził kontrolę w Parafii w G. W jej wyniku stwierdzono brak dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności wydatkowania darowanej kwoty [...]. Ponadto, przesłuchany w charakterze strony proboszcz M. M. zeznał, że działalność charytatywno-opiekuńcza była dokumentowana na bieżąco jednak dokumenty gromadzone są tylko do końca danego roku. Ksiądz nie potrafił również wskazać osób, na rzecz których przekazano darowizny, dokumentów lub innych dowodów, które umożliwiłyby weryfikację sprawozdania z wykorzystania darowizny skarżących. Powołując się na ustalenia kontroli organ wskazał, że ze względu na ogólnikowość i nieweryfikowalność sprawozdania o przeznaczeniu darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą oraz fakt nieprzekazania jej na rachunek bankowy obdarowanego, nie przysługuje stronom odliczenie od dochodu. Od powyższej decyzji skarżący wnieśli odwołanie. W uzasadnieniu podnieśli, że sprawozdanie załączone do korekty zeznania podatkowego jest wystarczające dla spełnienia warunku odliczenia darowizny, gdyż nie istnieje przepis szczegółowo regulujący jego treść. Ponadto, skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez rozstrzyganie niejasności przepisów na niekorzyść strony, art. 180 tej ustawy przez dopuszczenie dowodu z bezprawnej kontroli w Parafii w G. oraz art. 190 tej samej ustawy przez niedopuszczenie skarżących do udziału w postępowaniu dowodowym. Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej korekty kosztów uzyskania przychodów i określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w kwocie [...]. Organ podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie braku podstaw do odliczenia darowizny w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu stwierdził, że przepis ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP jest przepisem szczególnym w stosunku do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym dowodami potwierdzającymi poniesienie darowizny jest pokwitowanie jej przyjęcia oraz sprawozdanie z jej wydatkowania. Jednakże samo przedstawienie wymienionych dowodów nie przesądza o istnieniu okoliczności, które mają one stwierdzić. Każdy dowód podlega bowiem ocenie organów prowadzących postępowanie w granicach zasady swobodnej oceny dowodów. Dowody muszą pozwalać na jednoznaczne stwierdzenie, że darowizny zostały rzeczywiście wydatkowane na cele charytatywno–opiekuńcze. Samo określenie przez obdarowanego kwot i adresatów, którym udzielono wsparcia z kwestionowanej darowizny w sytuacji, gdy kontrola podatkowa wykazała u niego brak jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej działalności charytatywno – opiekuńczej, co do ilości i wartości wydatkowanych środków, dowodów czy chociażby faktów lub okoliczności uprawdopodabniających ponoszenie wydatków na tę działalność, nie może zostać uznane za wystarczający dowód użycia darowizny na cele charytatywno – opiekuńcze. Organ podkreślił, że kontrola podatkowa co do prawidłowości odliczenia darowizny nie może opierać się jedynie na działaniu w zaufaniu do składanych oświadczeń, bowiem w konsekwencji przekazywanych darowizn następuje zapłata podatku w niższej wysokości. Odstępstwa zaś od zasady powszechności opodatkowania muszą być interpretowane ściśle, a korzystanie z nich przez podatnika musi umożliwić organom podatkowym kontrolę prawidłowości ich realizacji. Ponadto organ odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej jako bezzasadne. Jego zdaniem zostały podjęte wszelkie kroki niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy jednoznacznym przestrzeganiu obowiązku działania na podstawie przepisów prawa. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej rozstrzygnięcie na niekorzyść strony w związku z trudnościami interpretacyjnymi przepisów, w świetle stanu faktycznego sprawy, nie jest naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, wynikającej z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odrzucił również zarzut naruszenia art. 180 Ordynacji podatkowej argumentując, że dowody zostały pozyskane w toku czynności kontrolnych, tj. w wyniku legalnie podjętych czynności dowodowych. Zauważył ponadto, że strona uczestniczyła czynnie w postępowaniu podatkowym, gdyż umożliwiono jej wypowiedzenie się w sprawie w dniu 4 sierpnia 2004r. Na powyższą decyzję organu odwoławczego podatnicy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 55 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 120, art. 121 i art. 180 Ordynacji podatkowej. Zdaniem stron przepis art. 55 ust.7 wyżej wymienionej ustawy jest przepisem szczególnym w odniesieniu do art.26 ust. l pkt 9 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że darowizny na cele charytatywno-opiekuńcze Kościoła nie podlegają regulacjom prawnym zawartym w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwestii limitu ani w kwestii dokumentowania. W tym zakresie powołały się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy dnia 10 lutego 2004r. sygn. akt SA/Bd 2900/03. Wskazały, że przedłożyły organowi podatkowemu pokwitowanie przyjęcia darowizny wystawione przez proboszcza Parafii p.w. Św. Józefa Rzemieślnika w G. oraz sprawozdanie dotyczące wykorzystania otrzymanej darowizny na cele określone w ustawie. W sprawozdaniu tym proboszcz opisał jakie działania charytatywno-opiekuńcze były finansowane z otrzymanej kwoty, przy czym sprawozdanie to zawierało opis konkretnych działań wykonanych przez Parafię i kwoty, jakie były na te działania przeznaczone. Żaden natomiast przepis prawa nie reguluje co sprawozdanie powinno zawierać. W ocenie skarżących złożone sprawozdanie spełnia przesłanki wyłączenia dokonanej darowizny z podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Odwołujący podnieśli, że w praworządnym państwie prawo podatnika do skorzystania z ustawowego obniżenia podstawy opodatkowania nie może być uzależnione od działania innego podmiotu. Podatnik nie ma bowiem żadnej możliwości wpływania na sposób postępowania tego podmiotu, na sporządzenie sprawozdania. Organ podatkowy nie przedstawił żadnego dowodu na to, że darowizna została przeznaczona na cele inne niż wskazuje to sprawozdanie. Postępowanie organów podatkowych jest niezgodne z przepisami art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej, które nakazują działać na podstawie przepisów prawa i w sposób budzący zaufanie do organów. Czynności organów podatkowych w zakresie sprawdzenia przeznaczenia otrzymanej darowizny nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Jak wynika z decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o przeprowadzenie kontroli w Parafii w G. w zakresie sprawdzenia realizacji otrzymanej darowizny. W trakcie tej kontroli przesłuchano w charakterze strony proboszcza Parafii na okoliczność otrzymania i przeznaczenia darowizny. Zarówno protokół z kontroli jak i protokół z przesłuchania strony zostały włączone do materiału dowodowego w sprawie. Podatnik w trakcie trwającego postępowania nie został powiadomiony o dopuszczeniu dowodu z protokołu kontroli i z przesłuchania proboszcza czym organ podatkowy naruszył art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej. W upoważnieniu do kontroli z dnia 30 stycznia 2004r nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. określił jako zakres kontroli sprawdzenie realizacji otrzymanej w roku 2002r. darowizny od A. K. z R. Zdaniem stron z przepisów prawa podatkowego nie wynikają żadne obowiązki dla Parafii z tytułu otrzymania i wydatkowania darowizny na cele charytatywno-opiekuńcze Kościoła. W związku z tym kontrola przeprowadzona w Parafii w G. na podstawie upoważnienia w w/w zakresie była kontrolą bezprawną, a ustalenia poczynione w trakcie kontroli podatkowej przeprowadzonej bezprawnie nie mogą w świetle art.180 Ordynacji podatkowej stanowić dowodu w sprawie. Organ podatkowy nie mógł w tej sprawie przyjąć jako dowód przesłuchania proboszcza w charakterze strony kontroli podatkowej, gdyż do przeprowadzenia tej kontroli nie miał podstaw prawnych, co wynika z art. 281 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy w celu sprawdzenia faktu otrzymania i przeznaczenia darowizny powinien przesłuchać proboszcza w charakterze świadka, ale o tym strona winna zostać powiadomiona zgodnie z art.190 Ordynacji podatkowej. Nie wystarczy w tej materii umożliwić stronie wypowiedzenie się w sprawie. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym zawarta w art.123 Ordynacji podatkowej wyznacza znacznie szersze uprawnienia strony i obowiązki organu podatkowego, a wypowiedzenie się strony co do zebranych materiałów jest tylko jednym z elementów czynnego udziału strony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżącym przysługuje prawo do odliczenia od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych za 2002r. kwoty [...] zł z tytułu darowizny na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej w G. Zdaniem skarżących przepisem regulującym zagadnienie wyłączenia z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym darowizn na cele charytatywno–opiekuńcze Kościoła jest art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 23 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.), który określa zarówno dopuszczalną wysokość darowizny, jak i warunki odliczenia. Zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do końca 1993r. podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 28, art. 29, art. 30 i art. 41 ust. 3, stanowił dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 lub art. 25 po odliczeniu kwot darowizn na wymienione w tym przepisie cele społeczno-użyteczne m.in. na cele kultu religijnego, dobroczynne, ochrony zdrowia i pomocy społecznej oraz rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów - do wysokości 10 % dochodu lub bez ograniczenia, jeżeli wynika to z odrębnych ustaw. Do takich "odrębnych ustaw" zaliczana jest ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do art. 55 ust. 7 tej ustawy darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą są wyłączone z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym, jeżeli kościelna osoba prawna przedstawi darczyńcy pokwitowanie odbioru oraz w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny - sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność. W art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do końca 1993r. ustawodawca nie wymieniał "działalności charytatywno-opiekuńczej". Najbardziej zbliżonym do tego pojęcia był termin cele "dobroczynne". Pojęcie darowizn "na działalność charytatywno-opiekuńczą" zostało wprowadzone do art. 26 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy od 1 stycznia 1994r. mocą art. 1 pkt 11 lit. a) ustawy z dnia 16 grudnia 1993r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1993r. Nr 134, poz. 646). Natomiast począwszy od 1 stycznia 1995r. art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mocą art. 1 pkt 16 lit. a) ustawy z dnia 2 grudnia 1994r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1995r. Nr 5 poz. 25), otrzymał następujące brzmienie: podstawę obliczenia podatku stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1 i 2 (...) po odliczeniu kwot darowizn na cele kultu religijnego i na działalność charytatywno-opiekuńczą (...). Istotne jest to, że w ramach tej zmiany zrezygnowano z zastrzeżenia, iż dopuszczalne jest odliczenie darowizn bez ograniczenia, jeżeli wynika to z odrębnych ustaw. Taka też treść obowiązywała w 2002r. jednakże była zawarta w jednostce redakcyjnej art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. b) tej ustawy. Skoro od 1 stycznia 1995r. nie obowiązuje zwrot uprawniający do odliczenia darowizn "bez ograniczeń, jeżeli wynika to z odrębnych ustaw", to tym samym brak podstaw prawnych, aby odliczenie darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą było nielimitowane. Zdaniem Sądu, jeżeli nawet w pierwszych latach po wejściu w życie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można było mówić o prawie do odliczenia darowizn bez ograniczeń, to od 1 stycznia 1995r. jest to niedopuszczalne. W tym zakresie tut. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 grudnia 2003r. (sygnatura III SA 1209/01), zgodnie z którym skoro pojęcie "kościelna działalność charytatywno–opiekuńcza", zastosowane w art. 55 ust 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej mieści się w szerszym sformułowaniu z ustawy podatkowej ("działalność charytatywno-opiekuńcza"), to tym samym zostaje przez to późniejsze sformułowanie wyłączone z obiegu prawnego. Przepisy innych ustaw mogą zawierać uregulowania dotyczące opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeżeli ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera odesłanie do tych przepisów Odnośnie drugiej kwestii, czyli sposobu udowodnienia przekazania darowizny na cele charytatywno–opiekuńcze Kościoła, Sąd prezentuje konsekwentnie tezę, że dla udokumentowania darowizny z punktu widzenia zastosowania ulgi w postaci odliczenia od podstawy opodatkowania, zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Mocą bowiem art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 2001r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 134, poz. 1509) art. 26 ust. 7 ustawy został zmieniony w wyniku czego wysokość wydatków na cele określone w ust. 1 ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie, z tym że, jeżeli przedmiotem darowizny są pieniądze, wysokość wydatków na cele wymienione w ust. 1 pkt 9 ustala się na podstawie dowodu wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego. Skoro zatem od 1 stycznia 2002r. ustawodawca zmienił ustawę podatkową w powyższym zakresie i wprowadził wymóg dokonania wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, jako konieczną przesłankę odliczenia darowizny, oznacza to, iż nie jest dopuszczalne pomniejszenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym bez dochowania tego warunku. Jeżeli podatnicy nie są w stanie wylegitymować się dowodem przekazania darowizny na rachunek bankowy, to tym samym nie mają prawa do odliczenia darowizny. Przyznać należy, że w orzecznictwie, jak również w doktrynie nie ma jednolitego stanowiska w powyższej materii, jednakże Sąd w tym składzie wyraża pogląd, zgodnie z którym od 2002r. od podstawy opodatkowania można odliczyć darowiznę na działalność charytatywno–opiekuńczą Kościoła, ale przy zachowaniu uregulowań z art. 26 ust. 1 pkt 9 oraz art. 26 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie należy podkreślić, iż nawet gdyby przyjąć pogląd, zgodnie z którym wystarczającym dowodem poniesienia darowizny jest sprawozdanie o przeznaczeniu darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą, to i tak prawo do odliczenia darowizny przez skarżących w wysokości [...] zł nie przysługuje. Otóż - jak wyżej wykazano - przepis art. 55 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej wymaga, aby podatnik przedłożył pokwitowanie otrzymania darowizny przez kościelną osobę prawną oraz sprawozdanie. Prawdą jest, iż przepisy tej ustawy nie określają co należy rozumieć pod pojęciem sprawozdania. Niewątpliwie sprawozdanie ma służyć wykazaniu, iż darowizna została wykorzystana na działalność charytatywno-opiekuńczą. Stąd w pełni zasadne jest sięgnięcie do tego przepisu w znaczeniu podanym w słowniku języka polskiego, zgodnie z którym sprawozdanie powinno stanowić przedstawienie przebiegu jakiejś działalności, szczegółowe zdanie sprawy z czegoś (Słownik Języka Polskiego, PWN – Warszawa 1978, tom III). Przedłożone sprawozdanie wprawdzie zawiera wskazanie jaka kwota na jaki cel została wydatkowana, jednakże z pola widzenia nie można tracić istoty odliczenia. Otóż ustawodawca daje pewien przywilej tym, którzy wspierają określoną ściśle działalność, w tym przypadku działalność charytatywno–opiekuńczą. W konsekwencji sprawozdanie ma służyć możliwości zweryfikowania, czy rzeczywiście cel określony w art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych został zachowany. Nie można oczekiwać, że przedstawienie pisma zawierającego rozpisanie kwoty będącej przedmiotem darowizny jest w pełni wystarczające do wykazania, iż darowizna została przekazana na cel w ustawie określony. Sprawozdanie nie może służyć bliżej nieokreślonej wersji przekazania środków pieniężnych przez obdarowanego, lecz wykazaniu, że cel darowizny został zachowany. Tylko bowiem przy zachowaniu wskazanego celu – podatnik ma prawo odliczyć darowiznę od podstawy opodatkowania. Analiza materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż dane zawarte w sprawozdaniu są nieweryfikowalne. Kontrola przeprowadzona w Parafii dowodzi, że brak jest jakichkolwiek dokumentów czy innych dowodów potwierdzających, że środki pieniężne zostały wydatkowane na cele charytatywno–opiekuńcze. Proboszcz nie był w stanie przedłożyć żadnych dokumentów, faktur, pokwitowań, które potwierdzałyby fakt przeznaczenia kwoty [...] zł na wymienione cele. Nie wskazał także żadnej osoby, którą można byłoby przesłuchać i sprawdzić wiarygodność zapisów w sprawozdaniu. W związku z tym nie zostało wykazane, że darowizna została przekazana na cele charytatywno–opiekuńcze. Stąd brak podstaw do odliczenia wymienionej kwoty od podstawy opodatkowania również przy przyjęciu interpretacji zaprezentowanej przez podatników. Sąd nie doszukał się także naruszenia przepisów proceduralnych z powodu włączenia do akt sprawy materiału dowodowego zgromadzonego w ramach przeprowadzonej kontroli w Parafii w G. Zgodnie z art.180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) dowodem może być wszystko co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Parafia katolicka jest osobą prawną i może być podmiotem kontrolowanym w rozumieniu art. 281 § 1 tej ustawy. Organ podatkowy ograniczył zakres kontroli wyłącznie do aspektu sprawozdania z realizacji spornej darowizny. Nie można czynić zarzutu organowi podatkowemu z tej przyczyny, iż w ramach pomocy prawnej zwraca się do właściwego organu podatkowego o podjęcie czynności kontrolnych bezpośrednio u obdarowanego w celu zbadania istnienia ewentualnych dowodów źródłowych, które mają znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Właśnie te działania organu podatkowego dowodzą należytego przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia stanu faktycznego. W konsekwencji właściwy organ podatkowy miał również prawo przesłuchać proboszcza w charakterze strony. Skarżący wprawdzie twierdzą, że ksiądz powinien być przesłuchany w charakterze świadka, jednocześnie nie kwestionują wiarygodności treści jego zeznań. W tej sytuacji nie zachodziła potrzeba ponownego przesłuchania proboszcza, z tym że w charakterze świadka, a nie strony, skoro okoliczności faktyczne zostały dostatecznie ustalone. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. miał prawo włączyć do akt sprawy dowody przekazane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. Zauważyć należy, że zeznania proboszcza są jednym z dowodów w sprawie i są spójne z ustaleniami kontroli, z których wynika, że w Parafii brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że cel darowizny został zachowany. W związku z tym zarzut, iż organ naruszył zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych należy uznać za niezasadny. Odnośnie argumentu strony, iż organy przerzucają skutki ewentualnych działań innego podmiotu – w tym wypadku Parafii na skarżących, Sąd zauważa, że rzeczą skarżących jest wykazanie zasadności pomniejszenia podstawy opodatkowania o kwotę [...] zł tytułem dokonanej darowizny. Podatnicy mają prawo odliczyć darowiznę na cele ściśle określone w ustawie. Nie można akceptować sytuacji, w której wystarczające dla odliczenia darowizny byłoby samo zadeklarowanie przez obdarowanego, że otrzymane środki pieniężne zostały na określone cele przeznaczone bez względu na to, czy rzeczywiście zostały przeznaczone na działalność charytatywno-opiekuńczą. Jeżeli zatem twierdzenie obdarowanego w zakresie celu na jaki zostały przeznaczone pieniądze okazało się gołosłowne i nie możliwe do zweryfikowania, to prawo do pomniejszenia podstawy opodatkowania nie przysługuje darczyńcy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło