III SA/Łd 908/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekł o odmowie przyznania Panu J. B. prawa do świadczenia przedemerytalnego. J. B. odwołał się od tej decyzji do Wojewody [...] stwierdzając, że spełnia wszystkie wymagane przez prawo warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /tekst jedn. Dz.U z 2000 r., Nr 98, poz.1071 z późn. zm./ oraz art.29 ust.2, art..30 ust.1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych /Dz.U z 2004 r., Nr 120, poz.1252/ w zw. z art.2 ust.1 pkt 20a, art.37k ust.1 i art.37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jedn. Dz.U z 2003 r. Nr 58, poz.514 z późn. zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy swoje orzeczenie uzasadnił następująco: Stosownie do treści art.29 ust.2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych osoby, które do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych zarejestrowały się w urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, nabywają to prawo na zasadach określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Zgodnie z art.37k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 maja 2004 r./ prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje mężczyźnie spełniającemu określone przez ustawodawcę warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeśli: - osiągnął wiek co najmniej 63 lata i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 25 lat lub - do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończył co najmniej 55 lat oraz osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat lub - do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 40 lat, - do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wnoszący co najmniej 39 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o odmowie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy lub - zakończył okres zatrudnienia, o którym mowa w art.19 ust.2a i w wyniku zaliczenia go do okresu uprawniającego do emerytury spełnia warunki określone w pkt1, 3 lub 4. Zgodnie z art.37l /obowiązującym w dniu 31 maja 2004 r./ ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia warunki w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo to ustala się na wniosek tej osoby. Ustawodawca w art.2 ust.2 pkt 20a /obowiązującym w dniu 31 maja 2004 r./ ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wyjaśnił termin "przyczyny dotyczące zakładu pracy. Zgodnie z treścią tego przepisu przez "przyczyny dotyczące zakładu pracy" należy rozumieć: a/ rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami kodeksu pracy, w przypadku rozwiązania stosunku pracy z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników, b/ rozwiązanie stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych lub technologicznych, c/ wygaśnięcie stosunku pracy /stosunku służbowego/ z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowanie przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Skarżący rozwiązał stosunek pracy z pracodawcą na podstawie art.55 § 11 kodeksu pracy. Z uwagi na fakt, że zarejestrował się jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 26 maja 2004 r., stosownie do treści art.37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jego sytuacja prawna regulowana była przepisami powołanej wyżej ustawy, która obowiązywała w dacie rejestracji skarżącego. Pan J. B. w dniu 26 maja 2004 r. tj. w dniu rejestracji jako bezrobotny spełnił warunki dotyczące wieku /55 lat/ i okresu uprawniającego do emerytury /36 lat/. Wojewoda nie zgodził się ze stanowiskiem przedstawionym przez skarżącego, że rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art.55 § 11 kodeksu pracy można uznać jako rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Ustawodawca mając na celu zapobieżenie problemom z interpretacją przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, określił co rozumie pod pojęciem przyczyn dotyczących zakładu pracy. Żadna z sytuacji wymienionych w art.2 ust.2 pkt 20a w/w ustawy nie kwalifikuje się do uznania, że rozwiązanie stosunku pracy przez skarżącego ze swoim mocodawcą w trybie art.55 § 1 1 kodeksu pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. J. B. w dniu 16 września 2004 r. zaskarżył decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że organ odwoławczy nie udzielił odpowiedzi na dwa pytania: 1/ Czy wina pracodawcy skutkująca rozwiązaniem stosunku pracy, będąca podstawą natychmiastowego rozwiązania umowy o pracę w trybie art.55 § 11 kodeksu pracy nie stanowi "przyczyny dotyczącej zakładu pracy"?. Skoro przesłanką rozwiązania umowy o pracę w tym trybie jest wina umyślna lub rażące niedbalstwo, co potwierdził orzeczeniem Sąd Najwyższy, to gdyby zaistniała przyczyna po stronie pracodawcy, pracownik nie mógłby rozwiązać stosunku pracy w trybie art.55 § 11 kodeksu pracy - jest to możliwe tylko wówczas, gdy pracodawca ciężko narusza swój podstawowy obowiązek. Pracodawca skarżącego naruszył obowiązek terminowego wypłacania wynagrodzeń i w stosunku do takiego obowiązku należy odnosić jego winę, 2/ Co stoi na przeszkodzie, aby katalog "przyczyn dotyczących zakładu pracy" określony w art.2 ust.2 pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu traktować jako katalog otwarty. Ustawodawca nie określił jednoznacznie, że jest to katalog zamknięty. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że spór sprowadza się do tego, czy rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia w trybie art.55 § 11 kodeksu pracy w świetle postanowień art.37k ust.1 w związku z art.2 ust.2 pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązującej do dnia 31 maja 2004 r. - jest rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Art.2 ust.2 pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 r. wyjaśnia, że rozwiązanie umowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oznacza rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami kodeksu pracy, w przypadku rozwiązania stosunku pracy z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników. Te przyczyny to ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników /Dz.U 90/2003, poz.844/. Z art.1 w/w przepisów wynika, iż dotyczą one rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników w drodze wypowiedzenia dokonanego przez wnioskodawcę, a także na mocy porozumienia stron. Oznacza to, że ustawa nie ma zastosowania w sytuacji określonej w art.55 § 11 k.p. Ustawa nie ma także zastosowania do rozwiązywania umów o pracę przez pracodawców zatrudniających poniżej 20 pracowników. W takim przypadku stosuje się przepisy kodeksu pracy. Nie ma żadnego uzasadnienia prawnego, aby uznać, "iż przyczyny dotyczące zakładu pracy" w rozumieniu art.2 ust.2 pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu obejmują także przypadki rozwiązania stosunku pracy przez pracowników w trybie art.55 § 11 k.p z pracodawcą zatrudniającym mniej niż 20 pracowników. Przyjęcie takiej wykładni w/w przepisu art.2 ust.2 pkt.20a powodowałby różne traktowanie bezrobotnych tylko i wyłącznie w zależności od tego w jak dużym zakładzie pracowali. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kpa lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kpa lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego - art.37k ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 maja 2004 r. /t.j. Dz.U z 2003 r., Nr 58, poz.514 ze zm./ i postępowania - art.7 i 77 § 1 kpa. Naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy. W sprawie bezsporne pozostaje, iż skarżący osiągnął wiek i staż pracy przewidziane w art.37k ust.1 pkt 2 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jak i to, że pracował ponad 6 miesięcy w zakładzie, z którym rozwiązał umowę o pracę na podstawie art.55 § 11 kodeksu pracy. Sam organ przyznaje, iż spór sprowadza się do tego, czy rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia w trybie art.55 § 11 kodeksu pracy w świetle art.37k ust.1 w związku z art.2 ust.2 pkt 20a powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika. Przyczyny dotyczące zakładu pracy zdefiniowane są w art. 2 ust.2 pkt 20a w/w ustawy następująco: "rozwiązanie stosunku z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodne z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami kodeksu pracy, w przypadku rozwiązania stosunku pracy z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników". Organ nie ustalił, czy zakład pracy, w którym był zatrudniony pan J. B. zatrudniał mniej niż 20 pracowników, a tym samym nie wyjaśnił, które przepisy mają zastosowanie w sprawie - przepisy kodeksu pracy, czy ustawy z dnia 13 marca 2003 r. "o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników" /Dz.U Nr 90 poz.844/. Powołana ustawa z dnia 13 marca 2003 r. "o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników" przewiduje w art.1 ust.1 dwa sposoby rozwiązania stosunku pracy: wypowiedzenie dokonane przez pracodawcę i porozumienie stron. W ocenie organu brak zastosowania jednego z tych sposobów uniemożliwia przyjęcie, iż rozwiązanie stosunku pracy przez skarżącego nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ zajmując powyższe stanowisko popełnił błąd. Nie dostrzegł bowiem regulacji przewidzianej w art.55 § 3 kodeksu pracy. W myśl tego przepisu rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w art.55 § 1 i 11 pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. Tym samym przyjąć należy, iż skoro skarżący rozwiązał umowę o pracę w trybie art.55 § 11 kodeksu pracy /wobec ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika/, to powyższa forma rozwiązania umowy o pracę odpowiada rozwiązaniu stosunku pracy przez pracodawcę w drodze wypowiedzenia przewidzianemu w art.1 ust.1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 ust.1a/ i c/ w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. Mając na uwadze treść art.152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, iż wobec braku przymiotu wykonalności, orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest bezprzedmiotowe. Organ administracyjny przed wydaniem decyzji dokona ustaleń dotyczących ilości pracowników zatrudnionych w zakładzie, w którym pracował skarżący. Ustalenie to będzie konieczne w celu wyjaśnienia, jakie przepisy regulują sytuację prawną skarżącego /kodeks pracy lub ustawa z dnia 13 marca 2003 r. "o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników"/.