I OSK 613/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Adama G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1795/04 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Adama G. na decyzję Wojewody M. z dnia 11 października 2004 r., (...) w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Adama G. na decyzję Wojewody M. z dnia 11 października 2004 r., którą została utrzymana w mocy decyzja Prezydenta Miasta W. z 17 marca 2004 r. o odmowie przyznania odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. I. 36. W uzasadnieniu postanowienia Sąd przyjął, że wnoszący w imieniu własnym skargę Adam G. nie był stroną postępowania administracyjnego zakończonego powołaną wyżej decyzją, a zawarcie przez skarżącego i Krystynę M. umowy notarialnej z dnia 6 kwietnia 2004 r. w której strony zobowiązują się do dokonywania określonych czynności prawnych, nie powoduje przeniesienia na skarżącego uprawnień do zaskarżenia decyzji w tej sprawie. Na to postanowienie skargę kasacyjną wniósł Adam G. zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ oraz art. 106 par. 5 tej ustawy w związku z art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd przeprowadzając dowód z dokumentu /umowy notarialnej z dnia 6 kwietnia 2004 r./ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie części oświadczeń woli, w których strony zobowiązują się do dokonywania określonych czynności prawnych. Ponadto według skarżącego przedmiot sprawy dotyczy stanowiącego jego własność prawa do żądania przeniesienia udziału wynoszącego 1/2 części użytkowania wieczystego nieruchomości wywłaszczanej lub kwoty uzyskanej ze sprzedaży tego prawa, a także połowy ewentualnie uzyskanego odszkodowania, co daje skarżącemu przymiot strony w rozumieniu art. 50 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołując się na tak przytoczone podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie niekwestionowany jest pogląd, iż interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa, który odnosi się do uprawnień lub obowiązku danego podmiotu. Oznacza to, iż skarżący musi mieć interes prawny, który jest rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżoną decyzją. Inaczej mówiąc w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację do złożenia skargi oparto na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Interes prawny, w rozumieniu powołanego art. 50 ust. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma więc charakter przede wszystkim materialnoprawny. Jest on bowiem oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć konkretna norma prawna przewidująca, w odniesieniu do określonego podmiotu i w określonym stanie faktycznym, możliwość wydania określonej decyzji czy też podjęcia określonej czynności. W tej sprawie o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. I. 36 niewątpliwie stronami są Krystyna M. oraz Wojewoda M. Skargę wniósł zaś w imieniu własnym jako skarżący Adam G. Na wezwanie Sądu w piśmie z dnia 30 listopada 2004 r. skarżący wyjaśnił, że jego własny interes prawny wynika z umowy notarialnej z dnia 6 kwietnia 2004 r. zawartej z Krystyną M., która określa jego prawo do podejmowania wszelkich czynności w celu oddania w wieczyste użytkowanie gruntu. Ocena, czy skarżący ma interes prawny w rozumieniu art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie dotyczy dopuszczalności skargi i jej odrzucenia na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 tego Prawa, jak to przyjął Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Ustalenie, że wnoszący skargę nie jest stroną wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania lub nie posiadania interesu prawnego w sprawie przez osobę, która wniosła skargę, a stwierdzenie, że wnoszący skargę nie ma legitymacji do jej wniesienia może prowadzić do oddalenia skargi, a nie do jej odrzucenia. Potwierdzeniem tego stanowiska jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r. OPS 1/04 /ONSA 2005 Nr 4 poz. 62/, w której wyrażono pogląd, że skarga wniesiona przez podmiot, który z zasady nie może mieć legitymacji skargowej /na przykład organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji/, podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi. Ustalenie interesu prawnego osoby wnoszącej skargę następuje bowiem w wyniku konkretyzacji okoliczności faktycznych sprawy i ich odniesienia do stanu prawnego, co z reguły wymaga przeprowadzenia rozprawy i rozstrzygnięcia sprawy wyrokiem. Z przytoczonych względów odrzucenie skargi na tej podstawie, że skarżący nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi, stanowi naruszenie art. 50 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.