III SA/Kr 463/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie: WSA Halina Jakubiec NSA Wiesław Kisiel sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Gminy Słaboszów na uchwałę Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Ponidzie " w Kielcach z dnia 16 grudnia 2003 r., Nr: 10/2003 w przedmiocie ustalenia taryfy opłat za wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy Słaboszów I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, II. orzeka , że uchwała nie może być wykonana Dnia 16 grudnia 2003 r. Zgromadzenie Związku Międzygminnego "Ponidzie" w Kielcach podjęło uchwałę nr 10/2003 w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy Słaboszów. Jako podstawę prawną uchwały podano art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), § 12 pkt 4 i 7 statutu Związku i art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art.20 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. nr 72, poz.747). § 1 tej uchwały stwierdził: Ustala się taryfę za wodę dostarczaną odbiorcom na terenie gminy Słaboszów z wodociągów stanowiących własność Związku w brzmieniu załącznika do niniejszej uchwały. Pismem z dnia 15 stycznia 2004 r. znak: RGG 703-1/2004 Wójt Gminy Słaboszów, powołując się na art. 101 ust. 1 w związku z art. 94 ust.2 ustawy o samorządzie gminnym wystąpił do Związku Międzygminnego "Ponidzie" z wnioskiem o usunięcie naruszenia interesu prawnego Gminy przez uchwałę nr 10/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. Podejmując powyższą uchwałę Związek naruszył art. 18 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. Kompetencja uchwalenia powyższego regulaminu należy do Rady Gminy. Związek powinien był wystąpić do Wójta Gminy Słaboszów o wydanie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz - zezwolenie na odprowadzanie ścieków Art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym do zadań własnych gminy zalicza m.in. sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, zaś art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków wskazuje, iż zatwierdzanie zaskarżonej taryfy należy do wyłącznej kompetencji rady gminy. Na mocy uchwały Rady Gminy z dnia 1 stycznia 1998 r. Gmina Słaboszów wystąpiła ze Związku Międzygminnego "Ponidzie" Dlatego Związek Międzygminny "Ponidzie" nie może wywodzić swoich kompetencji (w zakresie terytorium Gminy Słaboszów) z art. 69 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Związek Międzygminny, Ponidzie" działa jako przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne i nie ma uprawnień do ustalania regulaminu. Kompetencja w tym względzie należy do Rady Gminy, do niej więc Związek Międzygminny "Ponidzie" winien się zwrócić w celu jego uzyskania. Związek Międzygminny "Ponidzie" w odpowiedzi na wezwanie z dnia 15 stycznia 2004 r. wskazał, iż uchwała nr 10/2003 jest zgodna z prawem. Uchwała nie ma charakteru aktu powszechnie obowiązującego w myśl art. 40 ustawy o samorządzie gminnym, lecz ma jedynie walor informacyjny. Pismem z dnia 26 lutego 2004 r. Gmina Słaboszów zaskarżyła uchwałę nr 10/2003 do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Uchwała nr 10/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. jest nieważna z uwagi na fakt, iż taryfikator opłat stanowiący treść uchwały winien być wydany po uprzednim uzyskaniu od Rady Gminy regulaminu, którego Związek Międzygminny "Ponidzie" nie uzyskał. W odpowiedzi Związek Międzygminny "Ponidzie" wniósł o oddalenie skargi. Powtórzono argument, iż uchwała nr 10/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. nie jest aktem administracyjno-prawny m, w szczególności nie można uznać go za akt prawa miejscowego w myśl przepisu art. 40 ustawy o samorządzie gminnym. Przeciwnie jest to akt cywilnoprawny będący oświadczeniem woli skierowanym do odbiorców wody z urządzeń stanowiących własność Związku Międzygminnego "Ponidzie". Z tego powodu należy uznać, że brak kognicji sądu administracyjnego do orzekania w niniejszej sprawie. Strona przeciwna podkreśla, iż nie jest ani przedsiębiorstwem wodociągowym, ani gminną jednostką organizacyjną, nie ma więc podstaw występowania do gminy w celu zatwierdzania taryf czy regulaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Nie ma oparcia w prawie przedmiotowym twierdzenie Związku, że jego działalność w zakresie objętym skargą nie podlega reżimowi powołanej ustawy. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma zdanie 1 zapisane w art. 1 ustawy: Ustawa określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków. Ustalone więc zostało, że wszelkie zbiorowe zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz wszelkie zbiorowe odprowadzanie ścieków ma być prowadzone z zachowaniem rygorów wprowadzonych powołaną ustawą. Skoro w dalszym ciągu cyt. art. 1 ustawy powiedziano: w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych — to nie można twierdzić, że podmiotami związanymi ustawą są wyłącznie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne; bez wątpienia są to tylko niektóre z wielu podmiotów, będących adresatami ustawy. Wbrew twierdzeniu Związku nie tylko takie zbiorowe zaopatrzenia w wodę, które realizowane jest przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest przedmiotem regulacji ustawy, skoro Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy (art. 3 ust. 1 ustawy). Zakres przedmiotowy cyt. ustawy i znaczenie używanego przez nią terminu zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest dwojaki. Z jednej strony jest to działalność regulacyjna, albowiem zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, (art. 3 ust. 1) obejmującym w szczególności tworzenie warunków dla dostaw wody, odprowadzania i oczyszczania ścieków (art. 1), uchwalanie regulaminu (art. 19 ust. 1) oraz zatwierdzanie taryfy (art. 24). Z drugiej są to już czynności faktyczne, tj. ujmowanie, uzdatnianie i dostarczanie wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art. 2 pkt 21) oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art. 2 pkt 20). Uchwała w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy Słaboszów nie jest faktycznym zaopatrywaniem w wodę, lecz — regulowaniem tych dostaw. To zaś jest zadaniem własnym gminy (art. 3 ust. 1 ustawy), wykonywanym bądź przez organy związku międzygminnego, bądź gminy (art. 3 ust. 2). Ponieważ zatwierdzanie taryfy jest kompetencją Rady Gminy (art. 24 ustawy), więc nietrafne jest twierdzenie Związku, że sąd administracyjny jest niewłaściwy do rozpoznania skargi Gminy Słaboszów na uchwałę Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Ponidzie" w Kielcach z dnia 16 grudnia 2003 r. nr 10/2003 w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy Słaboszów. Kompetencja Sądu w niniejszej sprawie ustalona została przez art. 3 § 1 pkt 6 w zw. z art. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Reguły zapisane w zaskarżonej uchwale pozostają w sprzeczności z art. 20 i art. 24 ustawy. Ustawa ustala bowiem, że wejście w życie taryfy wymaga podjęcia trzech czynności: (1) przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę (art. 20 ust. 1), (2) przedsiębiorstwo w terminie 70 dni przed planowaną datą wejścia taryf w życie przedstawia radzie gminy wniosek o ich zatwierdzenie (art. 24 ust. 2), (3) rada gminy zatwierdza taryfę (art. 24 ust. 1). Związek twierdzi, że nie jest objęty powyższymi regułami, albowiem nie jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków (art. 2 pkt 4 ustawy). Przedsiębiorcą jest jednostka, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, tj. zarobkową działalność handlową i usługową oraz eksploatację zasobów naturalnych, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.). Eksploatowanie przez Związek (osobę prawną) wodociągu, którym woda dostarczana jest w sposób ciągły celem zbiorowego zaopatrzenia w wodę odbiorców w Gminie Słaboszów, w zamian za co odbiorcy uiszczają opłaty przewidziane w taryfie — uzasadnia konkluzję, że w zakresie tej działalności Związek Międzygminny "Ponidzie" jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy. Związek był uprawniony do zaproponowania taryfy (art. 20 ust. 1), ale trafnie wskazał Gmina Słaboszów w swej skardze, że Związek Międzygminny "Ponidzie" w Kielcach nie może we własnym zakresie ustalać zaskarżonej taryfy, ze skutkiem wiążącym dla odbiorców. Taryfa powinna była być przedłożona Radzie Gminy Słaboszów do zatwierdzenia w terminie 70 dni przed planowaną datą wejścia taryf w życie (art. 24 ust. 1 i 2). Tymczasem zaskarżona uchwała podjęta w dniu 16 grudnia 2003 r. miała wejść w życie po upływie 7 dni od daty ogłoszenia na tablicy w siedzibie Urzędu Gminy z mocą obowiązującą od dnia 01.01.2004. Oznacza to, że zaskarżona uchwała nie była podjęta w trybie art. 20 w zw. z art.24 ustawy, tj. nie była przeznaczona do przedłożenia Radzie Gminy celem ewentualnego zatwierdzenia przez Radę Gminy, ale dopuszczając i opcję odmowy zatwierdzenia. W relacjach Związku z Gminą Słaboszów (nie będącą członkiem Związku) nie ma zastosowania art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a pozostaje aktualny — art. 24 ustawy. Związek musiałby wykazać, że został umocowany przez Gminę Słaboszów do podjęcia zaskarżonej uchwały. Tymczasem w niniejszej sprawie nikt nie twierdzi, jakoby takie upoważnienie zostało udzielone, a nie jest dopuszczalne czynienie w tym zakresie jakichkolwiek domniemań poszerzających kompetencje Zgromadzenia Związku. Po wystąpieniu ze Związku Międzygminnego "Ponidzie" Gmina Słaboszów nie była już władna przekazać Związkowi żadnych swoich kompetencji, (art. 64 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym). Dlatego chybione jest powoływanie w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały § 12 pkt 4 statutu Związku, przewidującego podejmowanie przez Zgromadzenie Związku uchwał w sprawie określenia zasad użytkowania i zarządzania majątkiem Związku. Zaskarżona uchwała musi być oceniana przez Sąd nie w zakresie zgodności z art. 140 Kc, ale - art. 24 i art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Również powoływanie się na § 12 pkt 7 statutu Związku (uchwały Zgromadzenia Związku ustalające ceny za dostawę wody) nie daje Związkowi legitymacji do narzucania odbiorcom na terenie gminy Słaboszów taryfy za dostarczoną wodę, skoro art. 24 ustawy zastrzegł kompetencję w tym zakresie wyłącznie na rzecz Rady Gminy Słaboszów. W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko zawarte w skardze Gminy Słaboszów, że Zgromadzenie Związku podjęło zaskarżoną uchwałę w sprawie zastrzeżonej ustawowo do wyłącznej właściwości Rady Gminy Słaboszów. Zaskarżona uchwała jest sprzeczna z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. TJ. nr 72, poz. 747, zm. Dz. U. r. 2002, nr 113, poz. 984) Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały przesądza o tym, że akt ten nie może być wykonany do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.