III SA/Kr 95/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutner Sędziowie : AWSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel sprawozdawca Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę [...] "[...] " w [...] z dnia 16 grudnia 2003 r , Nr :[...] w przedmiocie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy [...] I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały , II. orzeka , że uchwała nie może być wykonana , III. zasądza zwrot przez Skarb Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rzecz Wojewody [...] wpisu w kwocie [...] ([...]) zł. Dnia 16 grudnia 2003 r. [...] "[...]" w [...] podjęło uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy [...] . Jako podstawę prawną uchwały podano art.69 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.nr 142, poz.1591 z późn.zm.), § 12 pkt 4 i 7 statutu Związku i art.140 Kodeksu cywilnego oraz art.20 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U.nr 72, poz.747). § 1 tej uchwały stwierdził: Ustala się taryfę za wodę dostarczaną odbiorcom na terenie gminy [...] z wodociągów stanowiących własność Związku w brzmieniu załącznika do niniejszej uchwały. W skardze do Sądu, Wojewoda [...] zarzucił [...] , że podejmując powyższą uchwałę naruszyło art.3 ust.2 w związku z ust.1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. [W razie wspólnego wykonywania przez gminy zadania, o którym mowa w ust. 1, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy wykonują odpowiednio właściwe organy związku międzygminnego.]. Gmina [...] nie jest członkiem [...] "[...] " w [...] i dlatego Związek w stosunku do tej Gminy nie może wykonywać zadań nakładanych na Gminę przez ustawę, tj. ustalić taryfy za wodę. Władztwo Związku nie rozciąga się na Gminę, która nie jest jego członkiem. W odpowiedzi Związek Międzygminny "[...]" wniósł o oddalenie skargi. Zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego, w rozumieniu art.40 ustawy o samorządzie gminnym. Nie nastąpiło również naruszenie art.3 ust.2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. Związek nacisk położył na swe prawo własności wodociągu oraz cywilnoprawny charakter stosunków, w jakie związek wchodzi z odbiorcami wody. Dlatego Związek wskazał na art.140 Kodeksu cywilnego jako na przepis legitymujący Związek do podjęcia zaskarżonej uchwały, a w konsekwencji – wniósł o uznanie, że rozpoznanie skargi nie jest objęte kognicją sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę kwestionuje się ponadto prawidłowość dokonywania oceny zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. Zdaniem Związku, nie jest on przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym w rozumieniu art.2 pkt 4 ustawy [przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne - przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność i dlatego jego działalność w zakresie dostarczania i sprzedaży wody nie podlega reżimowi tej ustawy. W konsekwencji zaskarżona uchwała nie jest objęta uregulowaniem zawartym w art.20 i art.24 powołanej ustawy, tj. brak podstaw do twierdzenia, że podejmując zaskarżoną uchwałę (w sprawie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy [...] ) Zgromadzenie wkroczyło w kompetencje zastrzeżone przez ustawę na rzecz Rada Gminy [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Nie ma oparcia w prawie przedmiotowym twierdzenie Związku, że jego działalność w zakresie objętym skargą nie podlega reżimowi powołanej ustawy. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma zdanie 1 zapisane w art.1 ustawy: Ustawa określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków. Ustalone więc zostało, że wszelkie zbiorowe zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz wszelkie zbiorowe odprowadzanie ścieków ma być prowadzone z zachowaniem rygorów wprowadzonych powołaną ustawą. Skoro w dalszym ciągu cyt. art.1 ustawy powiedziano: w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych — to nie można twierdzić, że podmiotami związanymi ustawą są wyłącznie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne; bez wątpienia są to tylko niektóre z wielu podmiotów, będących adresatami ustawy. Wbrew twierdzeniu Związku nie tylko takie zbiorowe zaopatrzenia w wodę, które realizowane jest przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest przedmiotem regulacji ustawy, skoro Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy (art.3 ust.1 ustawy). Zakres przedmiotowy cyt. ustawy i znaczenie używanego przez nią terminu zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest dwojaki. Z jednej strony jest to działalność , albowiem zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. (art.3 ust.1) obejmującym w szczególności tworzenie warunków dla dostaw wody, odprowadzania i oczyszczania ścieków (art..1), uchwalanie regulaminu (art.19 ust.1) oraz zatwierdzanie taryfy (art.24). Z drugiej są to już czynności faktyczne, tj. ujmowanie, uzdatnianie i dostarczanie wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art.2 pkt 21) oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art.2 pkt 20). Uchwała w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy [...] nie jest faktycznym zaopatrywaniem w wodę, lecz — regulowaniem tych dostaw. To zaś jest zadaniem własnym gminy (art.3 ust.1 ustawy), wykonywanym bądź przez organy związku międzygminnego, bądź gminy (art.3 ust.2). Ponieważ zatwierdzanie taryfy jest kompetencją Rady Gminy (art.24 ustawy), więc nietrafne jest twierdzenie Związku, że sąd administracyjny jest niewłaściwy do rozpoznania skargi Wojewody [...] na uchwałę [...] "[...]" w [...] z dnia [...] 2003 r. nr [...] w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy [...] . Kompetencja Sądu w niniejszej sprawie ustalona została przez art.3 § 1 pkt 6 w zw. z art.1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Reguły zapisane w zaskarżonej uchwale pozostają w sprzeczności z art.20 i art.24 ustawy. Ustawa ustala bowiem, że wejście w życie taryfy wymaga podjęcia trzech czynności: (1) przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę (art.20 ust.1), (2) przedsiębiorstwo w terminie 70 dni przed planowaną datą wejścia taryf w życie przedstawia radzie gminy wniosek o ich zatwierdzenie (art.24 ust.2), (3) rada gminy zatwierdza taryfę (art.24 ust.1). Związek twierdzi, że nie jest objęty powyższymi regułami, albowiem nie jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków (art.2 pkt 4 ustawy). Przedsiębiorcą jest jednostka, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, tj. zarobkową działalność handlową i usługową oraz eksploatację zasobów naturalnych, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły (art.2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U.nr 101, poz.1178 ze zm.). Eksploatowanie przez Związek (osobę prawną) wodociągu, którym woda dostarczana jest w sposób ciągły celem zbiorowego zaopatrzenia w wodę odbiorców w Gminie [...] , w zamian za co odbiorcy uiszczają opłaty przewidziane w taryfie — uzasadnia konkluzję, że w zakresie tej działalności [...] "[...]" jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, w rozumieniu art.2 pkt 4 ustawy. Związek był uprawniony do zaproponowania taryfy (art.20 ust.1), ale trafnie wskazał Wojewoda [...] w swej skardze, że [...] "[...]" w [...] nie może we własnym zakresie ustalać zaskarżonej taryfy, ze skutkiem wiążącym dla odbiorców. Taryfa powinna była być przedłożona Radzie Gminy [...] do zatwierdzenia w terminie 70 dni przed planowaną datą wejścia taryf w życie (art.24 ust.1 i 2). Tymczasem zaskarżona uchwała podjęta w dniu [...] 2003 r. miała wejść w życie po upływie 7 dni od daty ogłoszenia na tablicy w siedzibie Urzędu Gminy z mocą obowiązującą od dnia 01.01.2004. Oznacza to, że zaskarżona uchwała nie była podjęta w trybie art.20 w zw. z art.24 ustawy, tj. nie była przeznaczona do przedłożenia Radzie Gminy celem ewentualnego zatwierdzenia przez Radę Gminy, ale dopuszczając i opcję odmowy zatwierdzenia. W relacjach Związku z Gminą [...] (nie będącą członkiem Związku) nie ma zastosowania art.3 ust.2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a pozostaje aktualny — art.24 ustawy. Związek musiałby wykazać, że został umocowany przez Gminę [...] do podjęcia zaskarżonej uchwały. Tymczasem w niniejszej sprawie nikt nie twierdzi, jakoby takie upoważnienie zostało udzielone, a nie jest dopuszczalne czynienie w tym zakresie jakichkolwiek domniemań poszerzających kompetencje Zgromadzenia Związku. Gmina [...] nie była władna przekazać Związkowi żadnych swoich kompetencji ani w trybie art.64 ust.3 ustawy o samorządzie gminnym, ani — art.3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Dlatego chybione jest powoływanie w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały § 12 pkt 4 statutu Związku, przewidującego podejmowanie przez Zgromadzenie Związku uchwał w sprawie określenia zasad użytkowania i zarządzania majątkiem Związku. Zaskarżona uchwała musi być oceniana przez Sąd nie w zakresie zgodności z art.140 Kc, ale – art.24 i art.3 ust.2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Również powoływanie się na § 12 pkt 7 statutu Związku (uchwały Zgromadzenia Związku ustalające ceny za dostawę wody) nie daje Związkowi legitymacji do narzucania odbiorcom na terenie gminy [...] taryfy za dostarczoną wodę, skoro art.24 ustawy zastrzegł kompetencję w tym zakresie wyłącznie na rzecz Rady Gminy [...] . W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko zawarte w skardze Wojewody [...] , że Zgromadzenie Związku podjęło zaskarżoną uchwałę w sprawie zastrzeżonej ustawowo do wyłącznej właściwości Rady Gminy [...] . Zaskarżona uchwała jest sprzeczna z art.3 ust.1 i ust.2 pkt 1 w zw. z art.24 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U.nr 72, poz.747, zm.Dz.U.r.2002, nr 113, poz.984) Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.147 § 1 w zw. z art.3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270). Sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały przesądza o tym, że akt ten nie może być wykonany do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. (art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 100. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn.tekst Dz.U.z r.2001, nr 142, poz.1591 ze zm.) skarga Wojewody na uchwałę zgromadzenia związku międzygminnego nie podlega opłacie sądowej. Dlatego orzekając na podstawie art.200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o zwrocie Skarżącemu Wojewodzie [...] całości wpłaconego wpisu w kwocie [...] zł.