II SA/Bk 786/04
WyrokWSA w Białymstoku2005-03-31
Skład orzekający: sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie terenowego organu administracji państwowej wydane przed wejściem w życie ustawy o samorządzie gminnym może być zaskarżone do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym dotyczy wyłącznie naruszeń zawartych w uchwałach podjętych przez organy gminy. Zarządzenie Prezydenta Miasta B. z 1980 r. zostało wydane przez terenowy organ administracji państwowej, a nie przez organ gminy, co wyklucza możliwość jego zaskarżenia na podstawie wskazanego przepisu.Stan faktyczny
Skarżąca S. K. domagała się wzruszenia zarządzenia Prezydenta Miasta B. z 1980 r. dotyczącego podziału działki i przejęcia jej części na rzecz Skarbu Państwa. Argumentowała, że zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa, w tym przepisów dotyczących rad narodowych, terenów budowlanych oraz trybu postępowania administracyjnego. Po bezskutecznym wezwaniu organów do usunięcia naruszenia prawa, skarżąca wniosła skargi do sądów administracyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. K. na zarządzenie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 1980 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia terenów budowlanych i podziału na działki budowlane oddala skargę
Skarżąca Pani S. K. na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia
8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 z 1990 roku z późn. zm.) wezwała do usunięcia naruszenia interesu prawnego Radę Miejską Miasta B. (dnia [...] września 2004 roku) oraz zarząd Miasta B. (dnia [...] września 2004 roku)
w przedmiocie wydania, jej zdaniem wadliwego zarządzenia przez Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1980 roku w sprawie ustalenia terenów budowlanych i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "N. M.", w części dotyczącej podziału działki geodezyjnej [...] (obecny [...]) na dwie działki, jak również przejęcia na rzecz Skarbu Państwa wydzielonej działki o numerze geodezyjnym [...].
W obu wezwaniach o tej samej treści skarżąca wnosiła o usunięcie naruszenia jej interesu prawnego poprzez:
I. uznanie, że podziału działki nr geodezyjny [...] (obecny [...]) położonej
w Białymstoku przy ulicy K. [...] na działki o numerach geodezyjnych [...] oraz przejęcia na własność Skarbu Państwa działki o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni [...] dokonano z naruszeniem prawa, w tym:
1. Rażącym naruszeniem ustawy z dnia 25 stycznia 1958 roku "O radach narodowych" w związku z przekroczeniem ustawowego zakresu uprawnień przez Prezydenta Miasta B., wskutek wydania przez niego zarządzenia nr [...] z dnia
[...] kwietnia 1980 roku "W sprawie ustalenia terenów budowlanych i jego podziału na działki budowlane na os. N. M."
2. Rażącym naruszeniem ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku "O terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale na nieruchomości w miastach
i osiedlach (Dz. U. 1972, Nr 27, poz. 192 z późn. zm.)" oraz przepisu § 2.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia
28 sierpnia 1972 roku "W sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziałów terenu budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli" wskutek objęcia działki o numer geodezyjnym [...] (chronionej ustawowo) przymusowym podziałem i częściowym przejściem na własność Skarbu Państwa.
3. Rażącym naruszeniem przepisów dotyczących trybu postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa, oraz odpowiednich przepisów ustawy z dnia
6 lipca 1972 roku "O terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz
o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. 1972, Nr 21, poz. 192
z późn. zm.) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972 roku "W sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli" wskutek nieprawidłowo prowadzonego przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta
w B. postępowania administracyjnego w oparciu o w/w zarządzenie Prezydenta Miasta B. w przedmiocie podziału działki numer geodezyjny [...] na działki o numerach geodezyjnych [...], oraz przejęcia działki o numerze geodezyjnym [...] na własność Skarbu Państwa.
II Przekazanie w trybie odszkodowawczym, w zamian za bezprawnie przejętą na własność Skarbu Państwa wydzieloną część mojej działki o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni [...] – na mocy zarządzenia Prezydenta Miasta Białegostoku nr [...] z dnia [...] kwietnia 1980 roku – ekwiwalentnej działki przylegającej
o numerze geodezyjnym [...] będącej własnością gminy – z dopłatą
w rozliczeniu.
Po bezskutecznym wezwaniu organów Pani S. K. wywiodła 2 skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jedna z nich została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, druga zaś do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 30 grudnia 2004 roku
w sprawie I SA/Wa 1806/04 uznał się za niewłaściwy i sprawę przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku według właściwości.
W obu skargach tej samej treści Pani S.K. wniosła o usunięcie naruszenia jej interesu prawnego w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym poprzez uznanie nieważności lub niezgodności z prawem zarządzenia Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1980 roku "W sprawie ustalenia terenów budowlanych i jego podziału na działki budowlane na os. N. M." – w części dotyczącej podziału działki numer geodezyjny [...] (obecny [...]) na dwie działki, oraz przejęcie w trybie bezwywłaszczeniowym na rzecz Skarbu Państwa wydzielonej działki
o numerze geodezyjnym [...] w związku z następującymi zarzutami dotyczącymi zaskarżonego zarządzenia:
1. Rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 25 stycznia 1958 roku
"O radach narodowych" w związku z przekroczeniem ustawowego zakresu uprawnień prze Prezydenta Miasta B., wskutek wydania przez niego zarządzenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 1980 roku "W sprawie ustalenia terenów budowlanych i jego podziału na działki budowlane na os. N. M.".
2. Rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku "O terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale na nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. 1972, Nr 27, poz. 192 z późn. zm.)" oraz przepisu § 2.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972 roku "W sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziałów terenu budownictwa jednorodzinnego
i zagrodowego na obszarze miast i osiedli" wskutek objęcia działki
o numerze geodezyjnym [...] (chronionej ustawowo) przymusowym podziałem
i częściowym przejściem na własność Skarbu Państwa.
3. Rażącym naruszeniem przepisów dotyczących trybu postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa, oraz właściwych przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku "O terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach
i osiedlach (Dz. U. 1972, Nr 21, poz. 192 z późn. zm.) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia
28 sierpnia 1972 roku "W sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast
i osiedli" wskutek nieprawidłowo prowadzonego przez Wydział Geodezji Urzędu Miasta w B. postępowania administracyjnego w oparciu
w/w zarządzenie Prezydenta Miasta B. w przedmiocie podziału działki numer geodezyjny [...] na działki o numerach geodezyjnych [...], oraz przejęcia działki o numerze geodezyjnym [...] na własność Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta B., wnosząc o jej oddalenie, wskazywał na fakt, iż w dacie wydania przedmiotowego zarządzenia skarżąca nie była właścicielką jakiejkolwiek nieruchomości objętej tym zarządzeniem. Ponadto nie weszła
w posiadanie działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], lecz wyłącznie działki
o numerze geodezyjnym [...]. Prezydent Miasta B. podkreślił także, że w dacie wydania zarządzenia był terenowym organem administracji państwowej, a więc przepis
art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym nie może stanowić podstawy prawnej do zaskarżenia w konkretnej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142, poz. 1591 z 2001 roku z późn. zm.) każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organy gminy w sprawie
z zakresu administracji publicznej – może zaskarżyć taką uchwałę do sądu administracyjnego, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
Z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że korzystanie z uprawnień, jakie daje wyżej wymieniony przepis dotyczy wyłącznie naruszeń zawartych w uchwałach podjętych przez organy gminy.
W konkretnej sprawie skarżąca Pani S. K. na podstawie art. 101 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy o samorządzie gminnym żądała wzruszenia zarządzenia Prezydenta Miasta B. nr [...] – wydanego w dniu 18 kwietnia 1980 roku sprawie ustalenia terenów budowlanych i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "N.M.".
Stanowisko skarżącej, w myśl treści art. 101 ustawy o samorządzie gminnym należy uznać za niezasadne, bowiem przedmiotowe zarządzenie wydane zostało przez Prezydenta – ale mimo tożsamości nazwy – Prezydent w dacie wydania tegoż zarządzenia ([...] kwietnia 1980 roku) nie był organem gminy – a terenowym organem administracji państwowej.
Dlatego Sąd uznał za właściwy pogląd wyrażony przez Prezydenta Miasta B. zawarty w odpowiedzi na skargę, iż art. 101 ust. 1 ustawy z dnia
8 marca 1990 roku nie stanowi podstawy prawnej do zaskarżenia jakichkolwiek uchwał lub zarządzeń – lecz wyłącznie aktów organów gminy.
Na podkreślenie słuszności powyższego stanowiska przemawia okoliczność, że ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym nie wprowadziła żadnych przepisów świadczących o sukcesji obowiązków prawnych organów lub jakichkolwiek przepisów intertemporalnych w tym zakresie.
Odniesienie się zaś strony skarżącej do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 1997 roku w sprawie II SA/Kr 2021/96 – nie znajduje uzasadnienia, bowiem orzeczenie wyżej wymienione dotyczy ściśle organów gminy (prezydentów, burmistrzów lub wójtów) działających w ramach ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym,
a nie w okresie przed wejściem w życie tejże ustawy.
Mając całokształt powyższych okoliczności na względzie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 roku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło