II OSK 810/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska, Sędziowie NSA Jerzy Bujko /spr./, Andrzej Jurkiewicz, Protokolant Magdalena Baduchowska, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt III SA/Łd 983/04 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...], Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] maja 2004 r. orzekającą o wymeldowaniu K. M. z pobytu stałego w Łodzi przy ul. [...]. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek babci wymeldowanego M. O. Organy rozpoznające sprawę wyjaśniły w uzasadnieniach swoich decyzji, że K. M. wprawdzie jest zameldowany w przedmiotowym lokalu, lecz nigdy w nim nie mieszkał, nie ma do niego dostępu i skoncentrował swoje podstawowe więzi życiowe i osobiste poza miejscem zameldowania na pobyt stały. Za nieuzasadnione uznał organ odwoławczy zarzuty z odwołania wymeldowanego, wniesionego od decyzji organu pierwszej instancji, dotyczące braku możliwości obrony swoich praw, bowiem w toku całego postępowania K. M. wykazywał aktywność jako strona, składał pisma i odwołania oraz był reprezentowany przez ustanowionego pełnomocnika a naruszenie art. 40 k.p.a. przez brak doręczenia decyzji organu I instancji pełnomocnikowi nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. M. zarzucił powyższej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności art. 7, 8, 10 § 1, art. 61 § 4, art. 77, 79 § 1 i art. 80 Kpa. W dodatkowym piśmie złożonym na rozprawie z dnia 17 marca 2005 r. pełnomocnik skarżącego wskazał na naruszenie przepisów procesowych przez pominięcie w toku postępowania pełnomocnika strony, któremu nie zostały doręczone decyzje obu instancji. Wyrokiem z dnia 31 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Łódzkiego i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] maja 2004 r. oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego 355 zł kosztów postępowania. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż przy jej wydaniu doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Mimo iż skarżący w postępowaniu przed organem I instancji ustanowił pełnomocnika w osobie radcy prawnego K. S. organ nie umożliwił mu zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji a następnie nie doręczył mu swego rozstrzygnięcia z dnia [...] maja 2004 r. Podobne uchybienia miały też miejsce w postępowaniu przed organem odwoławczym. Stanowiło to naruszenie przepisów art. 32 i 40 k.p.a., mogące wpływać na treść zaskarżonej decyzji. Organ I instancji naruszył prawo a organ odwoławczy, nie uchylając wadliwej decyzji, również wydał decyzję z naruszeniem prawa, co uzasadnia uchylenie obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Od wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę kasacyjną wniosła M. O.. Wyrokowi temu zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Łodzi z [...] maja 2004 r. w wyniku błędnego przyjęcia, że stwierdzono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu tej skargi jej autor wyraził pogląd, iż w sytuacji gdy o czynnościach procesowych była zawiadomiona strona, której też doręczono odpisy decyzji, to nie zaistniały istotne naruszenia przepisów o postępowaniu, bowiem strona powinna była na bieżąco informować o wszystkich czynnościach procesowych swego pełnomocnika. We wniosku zawartym w skardze kasacyjnej skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut skargi kasacyjnej jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania przed organem I instancji, w dniu 17 maja 2004 r., do akt sprawy zostało złożone pełnomocnictwo udzielone przez K. M. radcy prawnemu K. S. Od tej chwili powstał obowiązek doręczania wszelkich pism temu pełnomocnikowi (art. 40 § 2 Kpa). Doręczenia dokonane samej stronie a nie jej pełnomocnikowi są bezskuteczne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyjaśnione zostało też, że "pominięcie przez organ w postępowaniu administracyjnymi pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony" (wyrok NSA z 10 lutego 1987 r. sygn. SA/Wr 875/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 13) a dokonanie czynności procesowej pod nieobecność pełnomocnika, przy braku dowodu doręczenia mu zawiadomienia, stanowi rażące naruszenie art. 40 § 2 Kpa (wyrok NSA z 9 października 1986 r. sygn. SA/Kr 799/86, GAP 1988, nr 22, s. 43). Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu wymaga nadto (art. 10 § 1 Kpa) aby organ przed wydaniem decyzji umożliwił pełnomocnikowi wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań. Zasada ta ma zastosowanie również do postępowania odwoławczego (art. 140 w zw. z art. 10 § 1 Kpa.). Z dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń wynika, iż wymienione przepisy zostały naruszone przez organy obu instancji, które to uchybienia mogły wpłynąć na treść zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Sąd I instancji miał podstawy do uchylenia zaskarżonej a także poprzedzającej ją decyzji administracyjnych. Skarga kasacyjna nie wykazała żadnego naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowił podstawę prawną zaskarżonego wyroku. Dlatego na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.