I SA/Wr 1253/03
WyrokWSA we Wrocławiu2005-03-16
Skład orzekający: Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Katarzyna Radom, Dagmara Dominik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy bonifikata uzyskana w styczniu 2002 r. z tytułu przekroczenia planu dostaw węgla w 2001 r. powinna obniżyć koszty uzyskania przychodów za rok 2001, czy za rok 2002?Ratio decidendi
Sąd uznał, że bonifikata uzyskana w styczniu 2002 r. z tytułu przekroczenia planu dostaw węgla w 2001 r. powinna obniżyć koszty uzyskania przychodów za rok 2001. Zastosowanie znalazła zasada memoriału, zgodnie z którą koszty uzyskania przychodów są potrącane w roku podatkowym, którego dotyczą, a niekoniecznie w roku ich poniesienia. Ponieważ dostawy węgla i przekroczenie planu nastąpiło w 2001 r., bonifikata również powinna zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów tego roku.Stan faktyczny
Spółka A S.A. wykazała w zeznaniu podatkowym za 2001 r. stratę, która została zwiększona przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z powodu zakwestionowania części bonifikaty uzyskanej od B S.A. Spółka odwołała się, argumentując, że bonifikata dotyczy dostaw z 2001 r. i powinna obniżyć koszty uzyskania przychodów za ten rok. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Dyrektora, uznając korektę planu dostaw za niezgodną z umową. Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J.G. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 107.215 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędziowie: Sędzia WSA – Katarzyna Radom Asesor WSA – Dagmara Dominik (sprawozdawca) Protokolant: apl.prok. Aleksandra Madej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J.G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 107.215 zł (sto siedem tysięcy dwieście piętnaście złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że wymieniona w pkcie I decyzja nie podlega wykonaniu.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia wysokości straty za 2001 rok. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. na podstawie ustaleń z kontroli skarbowej przeprowadzonej przez inspektora kontroli skarbowej decyzją z dnia [...] nr [...] określił spółce stratę za rok podatkowy 2001 r. w kwocie [...].
Spółka w zeznaniu CIT-8 (zeznanie ostateczne) dotyczącym podatku dochodowego osób prawnych za 2001 rok złożonym w Urzędzie Skarbowym w Zgorzelcu wykazała przychody w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] i stratę w kwocie [...].
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w powołanej wyżej decyzji zwiększył koszty uzyskania przychodów za 2001 rok o kwotę [...] uznając, iż bonifikata z tytułu przekroczenia planu dostawy węgla udzielona przez B winna stanowić kwotę [...] a nie kwotę [...]. Podstawą zwiększenia kosztów uzyskania przychodów z ww. tytułu były dokonane przez kontrolującego następujące ustalenia. Skarżąca w dniu [...] zawarła z B S.A. umowę wieloletnią na dostawę węgla brunatnego, w której określono między innymi: warunki dostaw, terminy sporządzania planowanych dostaw, metodę ustalania ilości dostarczonego węgla oraz metodę ustalania jego ceny sprzedaży. Zgodnie z postanowieniem pkt 6 ust. 1 umowy załącznik nr 2 miał obejmować roczną ilość dostaw węgla przy jednoczesnym określeniu jakościowych parametrów węgla. Dalej w pkt 8 umowy postanowiono, że ilość węgla dostarczonego do odbiorcy ustalona zostanie w oparciu o metodę T.K.E. zgodnie z PN – 93/M – 35500, zaś rozliczenie ilości dostarczonego – odebranego węgla nastąpi według ilości energii chemicznej, liczonej jako iloczyn uzgodnionej w załączniku nr 1 i 2 ilości i wartości opałowej lub w przypadku zainstalowania wag pomiarowych ilość węgla oraz parametry jakościowe związane z rozliczeniem dostaw węgla będą ustalane na podstawie wyników ważenia i dokonanych prób jakościowych dla węgla pobranego.
Dodatkowo strony zawarły w dniu [...] porozumienie, według którego w przypadku odbioru węgla powyżej ilości ustalonej w załączniku nr 2, B zobowiązała się do udzielenia A bonifikaty w cenie sprzedaży.
Uzgodniony przez strony plan dostaw węgla brunatnego na 2001 r. przewidywał dostawę węgla w ilości 92.481,8 tyś GJ ( zrealizowany – 95.091,721 tyś. GJ) i został w dniu [...], a więc po zakończeniu roku i wbrew zapisom umowy z dnia [...], skorygowany do 89.676,8 tyś GJ. W związku z przekroczeniem planu dostaw skarżąca w dniu 18 stycznia zawarła kolejne porozumienie, w którym otrzymała od B S.A. bonifikatę w cenie sprzedaży na kwotę netto [...] i podatek VAT [...], przyjmując za postawę skorygowany plan dostaw. Kontrolujący uznając, że rabat (upust cenowy) może być udzielony w momencie sprzedaży lub po dokonaniu sprzedaży (pod warunkiem zawieszającym), przyjął za moment udzielenia rabatu spełnienie warunku zawieszającego. Odnosząc to do sprawy kontrolujący przyjął, iż B S.A. udzieliła rabatu w styczniu 2002 r. a wobec tego A nabyła prawo do zaliczenia w koszty uzyskania przychodu 2001 r. jedynie części udzielonej bonifikaty (2.609,921 tyś GJ), odpowiadającej różnicy między pierwotnie planowaną wielkością dostaw a wykonaną rzeczywiście. Natomiast pozostała część bonifikaty, zdaniem kontrolującego, powinna była obniżyć koszty uzyskania przychodów stycznia 2002 r. W decyzji dodatkowo zakwestionowano określone wydatki poniesione na cele inwestycyjne nie będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. W konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości określono stratę w wysokości [...].
A S.A. z siedzibą w B. pismem z dnia [...] odwołała się od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Skarżąca podnosiła, że w grudniu 2001 r. w drodze ustnego porozumienia, strony umowy dokonały korekty wcześniej ustalonego planu dostaw, w wyniku czego plan na 2001 r. ustalono ostatecznie na 89.676,8 tys.GJ. Faktyczne wykonanie dostaw węgla w 2001 r.: wyniosło 95.091,721 tys.GJ, a zatem przekroczono plan dostaw i B S.A. przyznała skarżącej - zgodnie z porozumieniem z dnia [...] - bonifikatę w kwocie [...] potwierdzoną fakturami korygującymi z dnia [...]. Postanowienia ustne dotyczące korekty planu dostaw potwierdzono pismem - załącznikiem Nr 2 w dniu [...], a nowe porozumienie w formie pisemnej zawarto [...]. Skarżąca wskazując na art. 89 Kodeksu cywilnego twierdziła, że warunek do przyznania bonifikaty za 2001 rok został spełniony w 2001 roku, ponieważ faktyczna wielkość dostaw przekroczyła wielkość planowaną. Skarżąca zarzucała błąd w rozpoznaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy w związku z podzieleniem bonifikaty przyznanej w 2001 roku na dwie części, na bonifikatę ustaloną na podstawie pierwotnego planu dostaw z [...], która dotyczy 2001 r. i bonifikatę potwierdzoną porozumieniem z [...] jako dotyczącą miesiąca stycznia 2002 r. Skarżąca powołując art.15 ust 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych twierdziła, że całość dostaw węgla została zrealizowana w 2001 r. i była wykorzystywana jako paliwo energetyczne w 2001 r., zatem cała bonifikata - według skarżącej - powinna pomniejszyć koszt uzyskania przychodów w 2001 r. Ponadto skarżąca przywołując art. 606, art. 77 i art. 73 § 1 Kodeksu cywilnego twierdziła, iż żaden przepisów kodeksu cywilnego nie przewiduje sankcji nieważności wobec korekt dotyczących umów dostawy zawartych wstępnie na drodze złożenia zgodnych, ustnych oświadczeń woli oraz że kodeks cywilny nie uzależnia ważności zawartego porozumienia o korekcie planu dostaw od zawarcia go w formie pisemnej, ani też nie stanowi, że ustne porozumienie jest prawnie skuteczne dopiero z momentem potwierdzenia go na piśmie. Skarżąca podnosiła, iż strony mogą dowolnie kształtować stosunki umowne, a odmowę uznania porozumienia zawartego zgodnie z postanowieniami kodeksu cywilnego uznała za niedopuszczalne ograniczenie przysługującego jej prawa do swobodnego kształtowania stosunków z kontrahentami.
Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. po przeanalizowaniu zarzutów zawartych w odwołaniu oraz zgromadzonego w sprawie materiału decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymała w mocy w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w przedmiotowej sprawie potwierdzając, iż bonifikata w 2001 r. powinna wynosić [...]. Jednakże Izba Skarbowa zajęła odmienne stanowisko w tym zakresie. Stwierdziła, iż skorygowanie planu dostaw 2001 r. dokonane nawet za zgodą strony po upływie roku, to jest w momencie, kiedy znane było faktyczne ilościowe wykonanie dostaw jest niezgodne z umową wieloletnią określającą termin korekty dostaw rocznych. Jednocześnie Izba Skarbowa uznała, że "organ odwoławczy inaczej, jak Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, uważa, iż zmniejszenie o 2.805 tyś. GJ planowanych dostaw węgla w 2001 r. dokonane niezgodnie z umową wieloletnią nie może stanowić podstawy do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów w styczniu 2002 r. o kwotę bonifikaty obliczonej od zmniejszonej w 2002 r. ilości planowanych dostaw na 2001 r., ponieważ nie można uznać, iż spełnienie warunku dokonało się w 2002 r. Spełnienie warunku do udzielenia bonifikaty w cenie dokonało się w momencie, gdy rzeczywiście ilościowe dostawy węgla zostały przekroczone w stosunku do planowanych, określonych w załączniku nr 2 z listopada 2000 r.".
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności: art.15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, art. 65 § 2, art. 73 § l, art.89 oraz art. 353¹ Kodeksu cywilnego, art. 120, art. l2l § l, art.180, art. l87 § l, art.19l ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 2 ust. 1 pkt l oraz art. 3l ustawy o kontroli skarbowej. Skarżąca zarzuciła wywodzenie przez stronę przeciwną skutków prawnych z błędnie, rozpoznanego stanu faktycznego i prawnego oraz naruszenia zasady praworządności prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych przez odmowę mocy prawnej faktowi zawarcia ustnego porozumienia kluczowego - według skarżącej - dla wyjaśnienia sprawy. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie zasad i reguł określonych w art.180, art.187 § 1 oraz art.191 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z ingerowaniem w stan faktyczny i kwestionowaniem zgodnych postanowień A i B. Według skarżącej strona przeciwna zmierzając do zakwestionowania stosunku cywilnoprawnego ustanowionego w zgodzie z przepisami prawa i co do którego treści strony nie mają wątpliwości jest rażącą i nieuzasadnioną ingerencją w warstwę prawa prywatnego, mającą na celu wywodzenie skutków podatkowych sprzecznych z faktycznym charakterem zdarzeń. Skarżąca zarzuciła, iż nie ustalono czy celem czynności prawnej było ukrycie zawarcia umowy innego typu i nie dokonano porównania warunków czynności prawnej z warunkami rynkowymi zatem nie było podstaw do pominięcia skutków prawnych rzeczywistego skutecznie zawartego porozumienia. Mając na uwadze powyższe skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zwiększenia uzyskania przychodów o bonifikatę.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo strona pismem z dnia [...] podtrzymała swoje stanowisko zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania.
W pierwszej kolejności należałoby wskazać na przepis art. 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.), który przyjmuje zasadę otwartego katalogu dowodów w postępowaniu podatkowym stanowiąc, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Granice dowodzenia wyznacza tym samym przyczynianie się danego środka dowodowego do wyjaśnienia sprawy oraz brak sprzeczności z prawem. Dowodem mogą być m.in. działania, zapisy w księgach, treść dokumentów, lecz także oświadczenia strony.
Następnie wypada zauważyć, iż organ podatkowy po przeprowadzeniu i zebraniu wszystkich dowodów w sprawie powinien dokonać ich oceny. Przedmiotem tej oceny jest interpretacja wyników przeprowadzonych dowodów, zawierających informacje potwierdzające istnienie lub nieistnienie określonych zdarzeń istotnych z punktu widzenia znamion zewnętrznych podatkowego stanu faktycznego. Ocena ta obejmuje m.in. wykładnię treści dokumentów, czy też oświadczeń stron. Bezpośrednim rezultatem oceny materiału dowodowego jest ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego. Powyższy obowiązek organu podatkowego wynika wprost z art. 187 § 1 powołanej wyżej ustawy, który wskazuje, iż organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy podatkowe, gromadząc i oceniając dowody w sprawie, przeprowadzić muszą określone rozumowanie oraz wyciągnąć swobodne wnioski dotyczące stanu faktycznego sprawy. Pozwala na to zasada swobodnej oceny dowodów przewidziana w art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa stanowiąca, iż organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ dokonując ustaleń faktycznych na podstawie gromadzonych w toku postępowania informacji wyrabia sobie pogląd na stan faktyczny sprawy i może w związku z tym, wyciągać swobodnie wnioski i swobodnie decydować, jakie normy zastosuje, uwzględniając przyjęte przez siebie ustalenia faktyczne. W ten sposób swobodna ocena dowodów staje się sposobem osiągnięcia prawdy materialnej (por. A. Hanusz Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Zakamycze 2004). Jednakże ocena taka nie może mieć waloru dowolności. W sposób dowolny postępuje, więc organ podatkowy, który dokonuje oceny nie będącej wynikiem wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego przy pominięciu okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei niewłaściwa ocena znaczenia treści i wartości dowodów dla toczącej się sprawy powoduje naruszenie wymogu zawartego w treści art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa, który nakazuje, aby podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego oparta była na prawdziwych ustaleniach faktycznych, tzn. ustaleniach zgodnych ze stanem rzeczywistym.
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy należy zauważyć, iż organ odwoławczy dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy błędnie zakwestionował skorygowanie przez strony w dniu [...] planu dostaw – odbiorów węgla brunatnego na 2001 r. stanowiącego załącznik nr 2 do umowy wieloletniej oraz uwzględnił wysokość udzielonej bonifikaty na 2001 r. obliczonej z uwzględnieniem planowanej ilości dostaw wynikającej z niezmienionego w trakcie 2001 r. załącznika nr 2 z [...] Z powyższego wynika, iż organ odwoławczy dokonał rozstrzygnięcia z pominięciem postanowień umowy zawartej w dniu [...], a w konsekwencji rozstrzygnął o zwiększeniu kosztów uzyskania przychodów strony w 2001 r. przyjmując do rozliczenia kwotę bonifikaty ustaloną na 2001 r. w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.
Sąd pragnie stwierdzić, iż niewątpliwie organy podatkowe mają prawo do oceny umów cywilnoprawnych z punktu widzenia przepisów prawa podatkowego. Zwłaszcza to prawo przysługuje, w sytuacji, gdy istnieją podejrzenia, że zapisy zawarte w umowie są poczynione dla pozoru i dla ukrycia innej czynności prawnej. Jak z powyższego wynika, zatem przedmiotem badań dotyczących określenia obowiązku podatkowego powinna być przede wszystkim treść oświadczeń woli stron, które kreują stosunek cywilnoprawny, w wyniku, czego dochodzi do zdarzenia powodującego powstanie zobowiązania podatkowego lub tylko obowiązku podatkowego. To, bowiem ten aspekt stosunku cywilnoprawnego leży głównie w polu zainteresowań prawa podatkowego. Sama treść stosunku cywilnoprawnego, definiowana przez doktrynę jako prawa i obowiązki stron stosunku cywilnoprawnego, nie jest w zasadzie – a przynajmniej nie powinna być – przedmiotem zainteresowań organów podatkowych. Dyspozycja normy prawa cywilnego nie jest, bowiem adresowana do organów stosujących prawo podatkowe, nie jest też dyspozycją dotyczącą wymiaru podatku. Strony składają oświadczenia woli, a następnie zachowują się zgodnie z nimi lub wbrew nim. Zarówno prawo cywilne, jak i podatkowe wiąże z takimi zachowaniami skutki prawne. Organy podatkowe mogą jedynie rozpatrywać skutki zaistniałych zdarzeń faktycznych będących efektem działania norm prawa cywilnego wyłącznie na gruncie prawa podatkowego, opierając się na istniejących tam instytucjach prawnych bez względu na to, jak te zdarzenia faktyczne można zakwalifikować w obszarze prawa cywilnego (por. R. Mastalski: Interpretacja prawa podatkowego. Źródła prawa podatkowego i jego wykładnia, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1989 r.; P. Karwat: Obejście prawa podatkowego, Dom Wydawniczy ABC 2002). Zakwestionowanie wówczas umowy cywilnoprawnej na gruncie prawa podatkowego powinno być poparte ustaleniami uwzględniającymi wszelkie okoliczności umożliwiające pełną ocenę takiej umowy, a w konsekwencji udowadniającymi jej pozorny charakter i zamiar ucieczki przed podatkiem. Jednakże nie miało to miejsca w przedmiotowej sprawie.
Organ podatkowy drugiej instancji dokonując oceny zawartej przez strony umowy z dnia [...], jak również załącznika nr 2 do umowy wieloletniej z dnia [...]stwierdził ich niezgodność z postanowieniami umowy wieloletniej i z tego też powodu pominął ich postanowienia przy dokonywaniu oceny okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zatem dokonał rozstrzygnięcia z punktu widzenia przepisów prawa cywilnego, do czego nie był uprawniony i tym samym naruszył zasadę praworządności wyrażoną w art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa.
Należy zwrócić uwagę, iż wprawdzie sporny załącznik do umowy oraz porozumienie były niezgodne z postanowieniami umowy wieloletniej, lecz jeżeli strony w drodze odrębnych umów – zgodnego oświadczenia woli - ustaliły odmienną kwotę planu dostaw przypadającą na 2001 r., jak również kwotę przysługującej bonifikaty na 2001 r. z tytułu przekroczenia owego planu dostaw od pierwotnie założonych oraz taka intencja stron znalazła swój wyraz w wystawionych fakturach korygujących, a organ podatkowy nie wskazał i nie udowodnił przypadków pozorności umowy, czy nierzetelności wspomnianych faktur, zatem nie powinien był pominąć w swym rozstrzygnięciu postanowień wyżej wspomnianych umów.
W świetle powyższego za zasadny należało uznać zarzut skargi naruszenia przepisów art. 180, 187 § 1 oraz art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa.
Ponadto niedopuszczenie dowodu w postaci treści wyżej wskazanych dokumentów przez organ odwoławczy, który niewątpliwie wpływa na pozytywne załatwienie sprawy stanowi naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 ustawy Ordynacja podatkowa.
Poczynione wyżej rozważania skutkujące dopuszczeniem dowodu z treści umów zawartych w dniu [...] oraz [...] spowodowały konieczność rozstrzygnięcia przez Sąd sporu dotyczącego momentu zaliczenia przedmiotowej bonifikaty do kosztów uzyskania przychodów. Stosownie do zapisów art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 54 poz. 654 ze zm.) podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a-16m. Przepisy dotyczące zasad prowadzenia ewidencji rachunkowej znajdują się w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 1994 r. Nr 121, poz. 591 ze zm.). Istotne znaczenie z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy ma art. 6 ust. 1 ww. ustawy, który stanowi, iż w księgach rachunkowych i w wyniku finansowym jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ja koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty. Przepis ten statuuje tzw. zasadę memoriału, która znalazła również swoje odzwierciedlenie w przepisach art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Istotą tej zasady w kontekście powołanego przepisu ustawy o podatku o dochodowym od osób prawnych jest to, że koszty uzyskania przychodów są potrącane tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą, a więc niekoniecznie w roku, w którym zostały poniesione.
Poza sporem w przedmiotowej sprawie jest fakt dokonania w 2001 r. dostaw węgla brunatnego przez B S.A. na rzecz strony skarżącej – A S.A., które zostały udokumentowane stosownymi dowodami księgowymi – fakturami VAT, na podstawie, których strona skarżąca dokonała stosownych zapisów w księgach rachunkowych po stronie kosztów uzyskania przychodów. Z okoliczności sprawy wynika, iż udzielona na podstawie porozumienia z dnia [...]przez B bonifikata dotycząca 2001 r. znalazła swój wyraz w sporządzonych fakturach korygujących z dnia [...], z których wynika korekta dokonanych uprzednio dostaw węgla brunatnego na rzecz strony skarżącej na skutek zmiany ceny jednostkowej netto. Mając na względzie powołaną zasadę memoriału należy uznać za prawidłowe działanie strony skarżącej polegające na korekcie kosztów uzyskania przychodów roku 2001 o kwotę udzielonej bonifikaty. Niewątpliwie, bowiem bonifikata przysługiwała z tytułu przekroczenia planu dostaw dokonanych w 2001 r., dlatego też należało właśnie w tym roku dokonać stosownej korekty kosztów uzyskania przychodów.
Mając na względzie powyższe uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – uchylił zaskarżone postanowienie oraz orzekł o kosztach na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji znajdowało uzasadnienie w treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło