II SA/Ka 2207/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Asesorzy WSA Małgorzata Walentek WSA Barbara Orzepowska-Kyć Protokolant Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2005 r. przy udziale- sprawy ze skargi E.N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. orzekł, że u E. N. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego, wskazanej w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575), § 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu wyjaśnił, że E. N. [...] lat pracował na stanowisku lastrykarza będąc narażony na drgania mechaniczne pochodzące od szlifierek i polerki kątowej. Pracownik był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która to placówka [...] r. orzekła o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Takie orzeczenie wydał również [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Organ I instancji przypomniał, że stwierdzone u badanego inne schorzenia są wynikiem zespołu szyjnego w przebiegu zmian zwyrodnieniowych-zniekształcających i dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego oraz zmian zwyrodnieniowo- zniekształcających w stawach obojczykowo-barkowych, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych i posiadają charakter samoistny i pozazawodowy. Od tej decyzji odwołał się E. N. wyrażając pogląd, że orzeczenie lekarskie jest wadliwe. Wniósł przy tym o ponowne badanie i wydanie kolejnego orzeczenia w sprawie. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że E. N. w latach 1958-1990 pracował w poszczególnych zakładach pracy jako lastrykarz i pracownik fizyczny będąc narażony na działanie drgań mechanicznych o oddziaływaniu miejscowym. Pracował zatem w warunkach stwarzających powstanie zespołu wibracyjnego. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne obu stopni organ odwoławczy wyjaśnił, że u badanego nie rozpoznano zespołu wibracyjnego. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej - w rozumieniu § 1 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych - przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych, brak było podstaw do uwzględnienia odwołania, stwierdził na końcu organ administracji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. N. wyjaśnił, że cierpi na zespół wibracyjny, który rozpoznali u niego inni lekarze. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Pismem procesowym z [...] 2005 r., które wpłynęło do Sądu już po ogłoszeniu wyroku w sprawie, skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych lekarzy na okoliczność stwierdzenia u niego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga E. N. nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że E. N. pracując w latach 1958-1990 w różnych zakładach pracy był narażony na drgania mechaniczne przekraczające dopuszczalne normy. Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego wydały: [...] r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., stwierdzając brak podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Ta ostatnia placówka w uzasadnieniu podała, że przeprowadziła szeroką diagnostykę ukierunkowaną na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych narażenia na wibrację miejscową. Na podstawie danych z dokumentacji lekarskiej, wywiadu, badania przedmiotowego, internistycznego i neurologicznego popartego oceną przewodnictwa czuciowego i ruchowego w nerwach obwodowych kończyn górnych, a także przy uwzględnieniu ujemnych wyników termometrii skórnej i prób oziębieniowych, braku zaburzeń czucia wibracji w palestezjometii, charakterystycznego obrazu kapilaroskopowego oraz badania ortopedycznego uwzględniającego radiogramy układu kostno-stawowego kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego - nie znaleziono podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego zarówno w postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej. Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy te orzeczenia lekarskie mające charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 K.p.a. (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr. Pracy 1999/11/39) są opiniami pełnymi, jasnymi i nie zawierającymi żadnych sprzeczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organy administracji rozważyły wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadziły wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Materiał dowodowy jest jednoznaczny w swej wymowie. Wynika z niego, że u skarżącego nie stwierdzono zmian odpowiadających postaci zespołu wibracyjnego. Zarzuty postawione organom administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez te organy art. 80 k.p.a. To, że organy administracji sanitarnej dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. Należy podkreślić, że obie placówki diagnostyczne uzasadniły jakimi metodami posłużyły się wydając swoje orzeczenia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, że skarżący wyraził pogląd, iż choruje na zespół wibracyjny. Zarzucił przy tym, iż tej okoliczności placówki obu stopni nie uwzględniły. Z tym stanowiskiem, wobec treści opinii nie można się zgodzić, ponieważ w obu orzeczeniach lekarskich nie rozpoznano u pracownika zespołu wibracyjnego. Na końcu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ta regulacja prawna oznacza, że spóźniony wniosek dowodowy skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).