II OSK 877/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Jerzy Bujko (spr.) Zdzisław Kostka Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 691/03 w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną W postępowaniu wszczętym na skutek skargi P. P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego C., decyzją z dnia [...] października 2002 r. Nr [...], nakazał W. J. wykonanie rozbiórki orurowanego samowolnie w 2000 r. cieku wodnego położonego pomiędzy posesjami nr 94c i 96 w W. przy ul. W. Decyzja stwierdzała też, że "ciek należy przywrócić do stanu poprzedniego a teren po rozbiórce uporządkować". Z jej motywów wynika, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 20 września 2002 r. ustalono, iż W. J. wykonał bez zgłoszenia czy pozwolenia orurowanie istniejącego na granicy jego nieruchomości z nieruchomością P. P. naturalnego cieku rurami betonowymi i kamionkowymi, które następnie zasypał. W ten sposób bezprawnie zawęził ten ciek i utrudnił odpływ wody. Jako prawną podstawę decyzji organ podał przepisy art. 3 pkt 17, art. 83 i art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). W odwołaniu wniesionym od tej decyzji W. J. wyjaśnił, iż do wykonania wymienionych robót został zmuszony przez działanie sąsiada P. P., który budując w 1999 r. ogrodzenie swojej działki wykonał mur oporowy, zwężając istniejący ciek wodny, co doprowadziło do zalewania wodą działki odwołującego się. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uznał to odwołanie za nieuzasadnione i decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż wykonane przez odwołującego się prace budowlane wymagały, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, zgłoszenia właściwemu organowi. Brak takiego zgłoszenia powoduje, że zostały one wykonane w warunkach samowoli budowlanej, co uzasadnia wydanie decyzji o ich rozbiórce. Na wymienioną decyzję organu drugiej instancji W. J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponowił w niej argumentację zawartą w odwołaniu i podniósł nadto, iż wykonanie rozbiórki rurociągu jest niemożliwe z powodu zawężenia istniejącego wcześniej cieku przez sąsiada, który wymurował na jego części fundament ogrodzenia swojej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. (sygn. akt II SA/Ka 691/03) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] października 2002 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji wyraził pogląd, iż zastosowanie sankcji w postaci przymusowej rozbiórki wymagało wcześniejszego stwierdzenia, że nielegalnie wykonane roboty budowlane polegały na budowie obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 6 prawa budowlanego. Organy nie wyjaśniły jednak zakresu wykonanych robót budowlanych i nie wskazały ich prawnej kwalifikacji. W treści rozstrzygnięcia nie został dokładnie określony przedmiot nałożonego na stronę nakazu a nadto organ nałożył obowiązek przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego, co nie należało do jego kompetencji. Sąd wskazał następnie, iż organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu co do niemożliwości rozbiórki rurociągu z powodu wykonania przez sąsiada muru oporowego. Stwierdził też, że gdyby zostało wyjaśnione, że przedmiotowe roboty polegały na montażu, a więc nie stanowiły budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 prawa budowlanego, to do usunięcia skutków takiej samowoli budowlanej miałyby zastosowanie przepisy art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 tej ustawy, a nie tryb wskazany w art. 48. Roboty budowlane polegające na montażu a wymagające zgłoszenia właściwemu organowi, w razie niedopełnienia powyższego obowiązku, nie byłyby objęte automatycznie nakazem rozbiórki, lecz możliwa byłaby ich legalizacja na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Zaskarżone decyzje zostały więc wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a, co uzasadnia ich uchylenie. Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną P. P. Zarzucił mu naruszenie przepisów art. 51 w zw. z art. 50 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane przez przyjęcie, iż zgodnie z tymi przepisami istnieje możliwość zalegalizowania zakończonych już robót polegających na montażu, mimo że fakt zakończenia budowy wyłącza stosowanie tych przepisów a organ powinien w stosunku do nich zastosować normę z art. 48 tej ustawy. Skarga kasacyjna zarzuciła następnie naruszenie przepisów art. 3 pkt 6, 7 i 8 prawa budowlanego poprzez stwierdzenie, że "roboty polegające na montażu nie stanowią budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 tej ustawy, co wynika z treści art. 3 pkt 8 prawa budowlanego". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania za instancję kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dopuścił się w treści zaskarżonego wyroku obrazy wymienionych w tej skardze przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię lub wadliwe zastosowanie. Skarżący prezentuje pogląd, iż fakt zakończenia prowadzonych nielegalnie (a więc bez wymaganego prawem zgłoszenia lub pozwolenia na budowę) robót budowlanych uniemożliwia zastosowanie przepisów art. 51 w zw. z art. 50 prawa budowlanego, a więc trybu prowadzącego do zalegalizowania wykonanych prac, i jedyną możliwością jest zastosowanie wskazanej w art. 48 tej ustawy przymusowej rozbiórki. Taka wykładnia wskazanych norm prawnych nie została uzasadniona żadnymi przekonywującymi argumentami i jest sprzeczna z wyraźnym brzmieniem przepisu art. 51 ust. 5 prawa budowlanego. Z przepisu tego wynika, że przepisy art. 51 ust. 1-4 (a więc przewidujące również możliwość legalizacji wykonanych robót po dokonaniu nałożonych na stronę obowiązków) stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (a więc również bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia – art. 50 ust. 1 pkt 1). Wniosek, iż zakończenie robót uniemożliwia w każdym wypadku zastosowanie art. 51 prawa budowlanego i ich legalizację jest więc nieuzasadniony. Również postawiony w skardze kasacyjnej zarzut obrazy art. 3 pkt 6, 7 i 8 prawa budowlanego przez przyjęcie wniosku, że "roboty budowlane polegające na montażu nie stanowią budowy" jest oczywiście nietrafny. Art. 3 pkt 7 wymienionej ustawy stanowi, że przez roboty budowlane należy rozumieć budowę (zdefiniowaną przepisem art. 3 pkt 6) a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Takie sformułowanie tego przepisu wskazuje, że ustawodawca nie zaliczył do zakresu przedmiotowego terminu "budowa" pozostałych prac wymienionych w pkt 7 art. 3 prawa budowlanego, w tym również polegających na montażu. Niezależnie od tego należy stwierdzić, iż zaskarżony wyrok w pełni odpowiada obowiązującemu prawu. Skoro bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził niewyjaśnienie w postępowaniu administracyjnym wszystkich istotnych dla wyniku postępowania okoliczności stanu faktycznego sprawy, w tym rodzaju i charakteru wykonanych robót budowlanych, ich prawnej kwalifikacji, że organy nie oceniły czy były to roboty budowlane wymagające zastosowania art. 48 prawa budowlanego czy "przypadek inny" wymagający zastosowania art. 50 i 51 tej ustawy, nie ustosunkowały się też do zarzutu, iż rozbiórka jest niemożliwa z powodu wybudowania muru przez sąsiada a nadto orzekły o przywróceniu stosunków wodnych – do czego nie były uprawnione – to uchylenie zaskarżonych decyzji w celu ponownego rozpoznania sprawy było w pełni uzasadnione i zgodne z obowiązującym prawem (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dlatego na podstawie art. 184 wymienionej ostatnio ustawy skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.