I SA/Po 414/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Małecki as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant: sekr. sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2005 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu Jolanty Werle-Binas sprawy ze skargi M. D. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług za kwiecień 2002 r. 1.Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego P.z dnia [...] [...] 2.Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącego M. D. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3.Wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ M.Jaśniewicz /- S.Zapalska /-/ J.Małecki Skarżący M. D., prowadzący działalność gospodarczą w ramach przedsiębiorstwa "I." . Z. P. C. z siedzibą w P., zwrócił się z wnioskiem z dnia .maja 2002 r. (k. 1) o dokonanie części wpłaconej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług w wysokości [..]zł, wynikającej z załączonej deklaracji VAT 7 za kwiecień 2002 r. (k. 2). W uzasadnieniu wniosku wskazał jako podstawę prawną art. 14a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz złożył oświadczenie, że nie posiada zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa oraz że w kwietniu 2002 r. nie był sprzedawcą wyrobów akcyzowych. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego Urząd Skarbowy P.wydał w dniu [...] decyzję nr [...] (k. 8-9), na podstawie art. 207§1 w związku z art. 165§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) i art. 14a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), w której odmówił zwrotu żądanej we wniosku kwoty w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organów podatkowy podniósł, iż jednym z warunków dokonania zwrotu podatku od towarów i usług przez Urząd Skarbowy jest brak zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa w dniu złożenia wniosku o dokonanie zwrotu. Tymczasem przeprowadzone postępowanie sprawdzające wykazało, że na dzień złożenia wniosku, tj. 23 maja 2002 r. podatnik zalegał z płatnością w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. (PIT –) w kwocie [...] zł, ponieważ ostateczny termin płatności tego podatku upływał z dniem kwietnia 2002 r. W związku z tym podatnik nie spełnił warunków określonych w ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, co uniemożliwia dokonanie wnioskowanego zwrotu podatku. Od decyzji Urzędu Skarbowego P. skarżący odwołał się, za pośrednictwem pełnomocnika, do Izby Skarbowej w P. (k. 12-13). W odwołaniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z wnioskiem strony z dnia . maja 2002 r. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że podatnik otrzymał w dniu [...] z Pierwszego Urzędu Skarbowego zaświadczenie, iż nie posiada zaległości podatkowych (k. 11). W ocenie pełnomocnika, gdyby z treści zaświadczenia wynikało, iż skarżący ma zaległości podatkowe, to niewątpliwie uregulowałby je przed złożeniem wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. Zdaniem pełnomocnika organy podatkowe wydały w sprawie sprzeczne dokumenty. Zaświadczenie zostało w toku postępowania przedłożone organowi podatkowemu, jednak ten wydając decyzję nie uzasadnił dlaczego odmówił wiarygodności temu dowodowi. W ocenie pełnomocnika takie postępowanie przeczy naczelnej zasadzie działania organu w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania podatkowego Izba Skarbowa w P. wydała w dniu [...] decyzję nr [...] na podstawie art. 233§1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa i art. 14a ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w której utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa w P. podkreśliła, że zwrot podatku od towarów i usług nie przysługuje podatnikom, u których w dniu złożenia wniosku występują zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. Natomiast z materiału dowodowego wynika, że na skarżącym ciążyła zaległość z tytułu braku wpłaty kwoty podatku dochodowego wskazanej w zeznaniu rocznym PIT-. za 2001 r. Organ podatkowy wyjaśnił, że w podatku dochodowym obowiązuje zasada samoopodatkowania, zgodnie z którą podatnicy są zobowiązani składać urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w terminie do . kwietnia następnego roku. Nieuiszczenie zatem podatku w terminie skutkuje powstaniem zaległości podatkowej. Nie ma tym samym podstaw do uznania argumentów skarżącego dotyczących jego nieświadomości o istnieniu zaległości z tego tytułu. Z materiału dowodowego wynika zaś, że skarżący dokonał zapłaty po upomnieniu w dniu [...] a więc niewątpliwie w dniu złożenia wniosku o zwrot, tj. . maja 2002 r. posiadał zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego wydania przez organ podatkowy zaświadczenia z dnia . maja 2002 r. o braku ujawnionych zaległości, organ podatkowy stwierdził, że nie zmienia to faktu istnienia zaległości u podatnika w dniu wystąpienia z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług. W ocenie organu podatkowego zaświadczenie jest tylko jednym z dowodów w postępowaniu podatkowym i nie może przesądzać o istnieniu lub nieistnieniu zaległości podatkowych. Od ostatecznej decyzji organu podatkowego skarżący wniósł, za pośrednictwem pełnomocnika, skargę z dnia 1 listopada 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu. W skardze pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego P.oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz art. 194§1 i §3 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący otrzymał od Pierwszego Urzędu Skarbowego zaświadczenie z dnia . maja 2002 r. o braku zaległości podatkowych. Pełnomocnik argumentował, że otrzymując takie zaświadczenie i składając w dniu .maja 2002 r. wniosek o zwrot podatku od towarów i usług skarżący był w pełni umocowany do przeświadczenia, iż nie posiada zaległości podatkowych, a tym samym spełnia warunki ustawowe określone w art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Zdaniem pełnomocnika skarżącego ordynacja przyznaje zwiększona moc dowodową dokumentom urzędowym, które stwarzają dwa domniemania: zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone oraz pochodzenia od organu, który widnieje na dokumencie jako wystawca. W ocenie pełnomocnika gdyby organ podatkowy wydał właściwe zaświadczenie to podatnik, albo uregulowałby należności, albo nie składałby wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w P. uznała zarzuty podniesione w skardze za bezpodstawne i wniosła o oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 14a ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług o podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 r. (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, zwrotu podatku od towarów i usług nie stosuje się w stosunku do podatników podatku akcyzowego (z wyjątkami określonymi w ustawie) oraz podatników, u których w dniu złożenia wniosku o dokonanie zwrotu kwoty podatku od towarów i usług występują zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. W sprawie niesporne jest, że skarżący w okresie, za który wnioskował o zwrot podatku od towarów i usług nie był podatnikiem podatku akcyzowego. Sporne jest natomiast to, czy w dniu złożenia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług skarżący posiadał zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. W analizowanej sprawie skarżący otrzymał z Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. zaświadczenie z dnia [...]. o wysokości ujawnionych zaległości podatkowych, w którym organ podatkowy stwierdził, iż zaległości nie wystąpiły. Pomimo wydania zaświadczenia przez organ podatkowy, Urząd Skarbowy P., po przeprowadzeniu postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług dla podatników prowadzących zakład pracy chronionej, wydał decyzję, w której odmówił skarżącemu zwrotu podatku, powołując w uzasadnieniu jako przyczynę odmowy istnienie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. W ocenie Sądu takie postępowanie organów podatkowych narusza zasadę ogólną postępowania podatkowego wynikającą z art. 121§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym wyrażana w art. 121§1 Ordynacji podatkowej zasada zaufania do organów podatkowych nie może być traktowana wyłącznie jako abstrakcyjny postulat wobec organów, lecz jako norma prawna, której zastosowanie mieć będzie konkretny wymiar (por. np. wyrok NSA z dnia 26 marca 2002 r. (III SA 3390/00 – Przegląd Podatkowy 2003/1/63). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem zasada zaufania do organów państwa jest jedną z fundamentalnych zasad, na których opiera się w Polsce porządek prawny. W myśl tej zasady nie można przerzucać na podatników błędów lub uchybień popełnionych przez organ podatkowy (por. np. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1999 r. III SA 8092/98 – Lex nr 40160). W świetle przytoczonych powyżej poglądów niedopuszczalne jest wydanie przez organ podatkowy zaświadczenia, z którego wynika, że skarżący nie posiada zaległości podatkowych, a następnie wydanie decyzji odmawiającej podatnikowi zwrot podatku od towarów i usług, w uzasadnieniu której jako przyczynę odmowy wskazuje się posiadanie zaległości podatkowych. Błąd organu podatkowego popełniony przy wydaniu zaświadczeniu nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla podatnika, który uzyskując wspomniane zaświadczenie mógł oczekiwać, że jego treść odpowiada stanowi faktycznemu. Organ podatkowy nie może bowiem wprowadzać podatnika w błąd i wywodzić z tego faktu niekorzystne dla podatnika skutki. Gdyby organ podatkowy wydał zaświadczenie wskazujące na posiadanie zaległości podatkowych, podatnik, przed złożeniem wniosku o zwrot podatku, mógłby np. uregulować wskazaną zaległość, nie pozbawiając się jednocześnie prawa do zwrotu podatku od towarów i usług. Wydana decyzja narusza również art. 194§1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wydane przez organ podatkowy zaświadczenie stanowiło zatem dowód w postępowaniu, na który skarżący mógł się powołać, i z którego wynikało, że nie posiada on zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. Wobec powyższego w pełni uzasadniony był wniosek podatnika o zwrot podatku od towarów i usług, którego uwzględnienie uzależnione było m.in. od faktu nie posiadania zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. Z tych powodów i na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). /-/M.Jaśniewicz /-/S. Zapalska /-/J.Małecki