II SA/Wr 1626/03
WyrokWSA we Wrocławiu2005-03-10
Skład orzekający: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik, Sędzia NSA Jerzy Krupiński, Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność całej uchwały rady gminy w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, podczas gdy wadliwy był jedynie zapis dotyczący wejścia w życie uchwały, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność całej uchwały rady gminy, podczas gdy wadliwy był jedynie zapis dotyczący wejścia w życie uchwały (§ 8), jest niezgodne z prawem. Organ nadzoru ma prawo orzec o nieważności uchwały w całości lub w części, a w tym przypadku należało zakwestionować jedynie wadliwy zapis dotyczący daty wejścia w życie uchwały, a nie całą uchwałę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Burmistrza Prószkowa na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Gminy Prószków w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami. Wojewoda uznał uchwałę za nieważną z powodu naruszenia przepisów dotyczących wejścia w życie aktów normatywnych, wskazując na § 8 uchwały, który stanowił, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego. Burmistrz zarzucił rozstrzygnięciu brak uzasadnienia faktycznego i błędne uzasadnienie prawne, a także naruszenie procedury nadzorczej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w części stwierdzającej nieważność § 1-7 uchwały Rady Gminy Prószków oraz § 8 tej uchwały w zakresie zapisu o ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego; w pozostałym zakresie skargę oddalono; określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany w części objętej pkt 1 wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia NSA Jerzy Krupiński Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: referent Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Burmistrza Prószkowa na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia 27 czerwca 2003 r., nr PN.III-MK-0911-1-99/2003 w przedmiocie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji 1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w części rozstrzygającej o stwierdzeniu nieważności § 1-7 Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r., nr VIII/62/2003 oraz § 8 tej uchwały w zakresie zapisu o ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego, 2) w pozostałym zakresie oddala skargę, 3) określa, że zaskarżony akt nie może być wykonany w części objętej pkt 1 wyroku.
Przedmiotem skargi, wniesionej - zgodnie z uchwałą Rady Gminy Prószków z dnia 1 września 2003 r., nr X/77/2003 - przez Wójta Gminy Prószków w dniu 24 lipca 2003 r., jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia 27 czerwca 2003 r., nr PN.III-MK-0911-1-99/2003, oparte o przepis art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r., nr VIII/62/2003, w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Gminy Prószków z powodu istotnego naruszenia prawa.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego wskazano, iż przedmiotowa uchwała podjęta została z naruszeniem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 ze zm.), gdyż będąc aktem prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, wprowadza w § 8 zapis dotyczący jej wejścia w życie, stanowiący, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego. Cytując treść przepisu art. 4 powołanej ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, stwierdzono, że zapis dotyczący wejścia w życie uchwały z dniem podjęcia jest sprzeczny z prawem.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze wniesiono o jego uchylenie, podnosząc, że nie zawiera ono uzasadnienia faktycznego, a uzasadnienie prawne jest połowiczne i błędne merytorycznie. Zarzucono, iż uzasadnione zostało naruszenie prawa w zakresie zapisu § 8 uchwały, jednak bez wskazania argumentacji dla stwierdzenia nieważności całej uchwały. Poza tym pominięty został przepis art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, dopuszczający możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej. Powołując się na treść uzasadnienia dołączonego do uchwały wskazano, iż z uwagi na niejasną interpretacje przepisów o obowiązku prowadzenia konsultacji z mieszkańcami całej gminy w sprawie nadania statusu miast jednej z miejscowości gminy uchwała taka nie mogła zostać przyjęta wcześniej, co między innymi uzasadniało podjecie uchwały w "trybie przyśpieszonym", a więc z mocą wsteczną w oparciu o przepis art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Ponadto wskazano, iż organ nadzoru nie powiadomił o wszczęciu postępowania, co uniemożliwiło złożenie odpowiednich wyjaśnień, a tym samym pozbawienie udziału w postępowaniu. W dalszej części skargi wskazano również na wadliwe skierowanie rozstrzygnięcia do Przewodniczącego Rady Gminy w Prószkowie zamiast do Przewodniczącego Rady Gminy Prószków oraz wydania rozstrzygnięcia nadzorczego z uchybieniem obowiązku niezwłocznego ogłoszenia uchwały.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, dodatkowo wskazując, że uchwała regulująca zasady i tryb przeprowadzenia konsultacji nie była aktem jednorazowym, a Rada Gminy Prószków występując z wnioskiem o nadanie miejscowości Prószków statusu miasta zobowiązana była do przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy, zatem nie może być mowy o niejasności przepisów. Mieszkańcy Gminy Prószków winni mieć możliwość zapoznania się z treścią uchwały przed uczestniczeniem w konsultacjach, które przeprowadzono zresztą przed przesłaniem uchwały do organu nadzorczego. Wskazał, że termin, w którym organ nadzoru był uprawniony do orzeczenia nieważności uchwały upływał z dniem 9 lipca 2003 r., a kwestia publikacji uchwały nie jest związana z treścią rozstrzygnięcia. Poza tym, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego stwierdził, iż sam brak zawiadomienia i wszczęciu postępowania nadzorczego nie może powodować wadliwości rozstrzygnięcia wyłącznie z tego powodu. Przyznając wadliwość określenia adresata rozstrzygnięcia nadzorczego, które powinno zostać skierowane do Przewodniczącego Rady Gminy Prószków stwierdził, iż omyłka ta nie ma wpływu na zasadność rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania rozstrzygnięcia, jak i stan sprawy istniejący na dzień jego wydania, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 7 16 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego podlegają kognicji tego sądu. Stosownie do art. 148 tej ustawy uwzględnienie skargi na akt nadzoru powoduje uchylenie tego aktu. Nie jest natomiast dopuszczalne stwierdzenie przez sąd nieważności rozstrzygnięcia nadzorczego, nawet jeśli dotknięte byłoby wadą nieważności.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że na zasadzie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zwanej dalej ustawą, podstawą wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze jest stosowna uchwała o zaskarżeniu rozstrzygnięcia nadzorczego.
W rozpoznawanej sprawie czynność wniesienia przez Wójta Gminy Prószków (obecnie Burmistrza Prószkowa) skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia 27 czerwca 2003 r., dokonana poprzez nadanie skargi listem poleconym w dniu w dniu 24 lipca 2003 r., poprzedzała wprawdzie w czasie czynność podjęcia przez Radę Gminy Proszków uchwały z dnia 1 września 2003 r. w przedmiocie zaskarżenia rozstrzygnięcia nadzorczego, jednak w myśl stanowiska utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zasługuje na aprobatę, późniejsze podjęcie uchwały, nawet po terminie przewidzianym do wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez Sąd, nie może skutkować pozbawieniem gminy konstytucyjnie zagwarantowanej ochrony sądowej (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2003 r., sygn. akt II SA/Łd 1331/03, OSS z 2004 r., nr 4, poz. 101).
Rozpoznając sprawę będącą przedmiotem niniejszego postępowania należy wskazać, że przepis art. 91 ust. 1 ustawy stanowi, że "uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały, w trybie określonym w art. 90". Po myśli art. 85 ustawy nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem.
Organem nadzoru w przedmiotowej sprawie jest wojewoda (art. 86 ustawy) i on też - dopatrując się niezgodności z prawem w zakresie przyjętego w niej trybu promulgacji, właściwego dla aktów prawa miejscowego - zakwestionował zgodność z prawem przedmiotowej uchwały.
W związku z powyższym należy zwrócić uwagę na okoliczność, że uchwała Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r., nr VIII/62/2003, określająca zasady przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Gminy Prószków, podjęta została na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5a ustawy, stanowiącego, iż zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy. Przepis ten bezpośrednio koresponduje z art. 94 Konstytucji RP, w myśl którego organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Natomiast w myśl art. 5a ust. 1 ustawy w wypadkach przewidzianych w ustawie oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy.
Uchwała Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r. stanowi w § 1, że w sprawach ważnych dla gminy, określonych przez Radę Gminy Prószków albo Wójta Gminy lub w przypadkach określonych w ustawach, przeprowadza się konsultacje z mieszkańcami na zasadach i w trybie w niej określonych. Poza tym uchwała ta zawiera zapisy wskazujące Wójta Gminy Prószków jako organizatora konsultacji (§ 2), określające sposób zawiadamiania o zamiarze ich przeprowadzenia poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń stosownej informacji oraz rozplakatowanie najpóźniej 3 dni przed ich terminem (§ 3), formy przeprowadzania konsultacji w postaci: bezpośrednich spotkań z mieszkańcami, spotkań z delegatami mieszkańców, ankiet (§ 4), sposób powoływania i zasady działania komisji do spraw konsultacji oraz sporządzania przez nią protokołu, a także sposób i termin jego sporządzenia (§ 5), sposób i tryb podsumowywania oraz oceny wyników konsultacji przez Radę Gminy poprzez przedstawienie ich przez Wójta na najbliższej sesji (§ 6) oraz powierzenie wykonania uchwały Wójtowi Gminy (§ 7). Natomiast w § 8 zawarty został zapis, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego.
Ponieważ upoważnienie zawarte w art. 5a ust. 2 powołanej ustawy o samorządzie gminnym obejmuje upoważnienie do ustalania zasad konsultacji, a zatem reguł o charakterze ogólnym czyli odnoszących się do wszystkich konsultacji, zapisy zawarte w § 1 – 7 uchwały, określające właśnie takie ogólne zasady, nie mogą być uznane za naruszające przepis art. 5a tej ustawy, w szczególności, że przepis ten nie stoi na przeszkodzie ustalania w jednej uchwale ogólnych zasad, a następnie - w zależności od potrzeb - szczegółowego regulowania w kolejnych uchwałach zasad i trybu przeprowadzania konkretnych konsultacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2000 r., sygn. akt II SA/Łd 1097/00, ONSA z 2001 r., nr 4, poz. 187).
W świetle analizowanych zapisów należy stwierdzić, że uchwała Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r., dotycząca powszechnego obowiązywania na terenie Gminy Prószków, zawiera normy generalno-abstrakcyjne, gdyż jest adresowana do wszystkich mieszkańców Gminy oraz reguluje w sposób bezpośredni ich prawa i obowiązki, a także kształtuje ich sytuację prawną.
Z tego względu uchwała ta należy bezspornie do kategorii przepisów prawa miejscowego, stanowionego przez gminę w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy, która w zakresie zasad i trybu ogłaszania aktów prawa miejscowego odsyła w art. 42 do przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 ze zm.). Zgodnie z art. 13 pkt 2 tej ustawy w wojewódzkim dzienniku urzędowym ogłasza się akty prawa miejscowego stanowione przez organ gminy.
Mając na uwadze powołaną wyżej ustawę z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, w tym także aktów normatywnych prawa miejscowego, należy stwierdzić, iż zamieszczone w treści uchwały Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r. sformułowanie, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia, narusza przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym przepisy prawa miejscowego wchodzą w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy.
Należy przypomnieć, ze według art. 88 ust. 1 Konstytucji RP, warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Oznacza to, że przepis prawa nie ogłoszony nie wchodzi w życie, a data ogłoszenia przepisu jest datą początkową, od której może on wejść w życie.
Uchwała Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r., nr VIII/62/2003, nosi cechy aktu prawa miejscowego, co przesądza o tym, że zamieszczony w § 8 tej uchwały zapis określający wejście w życie uchwały z dniem jej ogłoszenia, nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego. Tego rodzaju sprzeczność z prawem wymagała ingerencji organu nadzoru, a podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być skutecznie kwestionowane.
Ocena zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego wymagała przede wszystkim rozważenia kwestii dochowania przez organ nadzoru procedury nadzorczej. W związku z tym podkreślić trzeba, że z uwagi na nie dość wyczerpujące uregulowanie procedury wydawania rozstrzygnięć nadzorczych w przepisach ustrojowych dotyczących samorządu terytorialnego, w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany został pogląd, że uruchomienie tej procedury następuje z urzędu, o czym organ nadzorczy powinien zawiadomić organ gminy. Rozbieżności zarysowane zostały jednak na tle podstawy prawnej tej czynności oraz skutków zaniechania zawiadomienia organu gminy o wszczęciu postępowania nadzorczego, które stały się przedmiotem uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 21 października 2002 r., sygn. akt OPS 9/02 (ONSA z 2003 r., nr 2, poz. 43). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela zaprezentowane w tej uchwale stanowisko, że podstawę prawną wszczęcia postępowania nadzorczego prowadzonego w zakresie stwierdzenia nieważności aktu organu gminy, stanowi przepis art. 91 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Ponadto na aprobatę zasługuje pogląd wyrażony w uzasadnieniu tej uchwały, że w świetle procedury administracyjnej zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu nie jest celem samym w sobie, lecz służy zapewnieniu stronom postępowania możliwości ochrony ich interesu jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy i z tego względu brak ten nie zawsze powoduje wadliwość skutkująca uchyleniem podjętej decyzji. Natomiast odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. do postępowania nadzorczego nie może prowadzić do zaostrzenia kryteriów procesowych tego postępowania. Wobec wynikającego z przepisów obowiązku przedkładania organowi nadzoru każdej uchwały, brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania nadzorczego nie może stanowić wyłącznej przesłanki do uznania wadliwości rozstrzygnięcia nadzorczego. Z tego względu ocena, czy brak ten pozbawił gminę możliwości potrzebnego uczestniczenia w postępowaniu i czy miało to wpływ na treść rozstrzygnięcia, każdorazowo podlega ocenie sądu administracyjnego pod kątem ustalenia czy uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Dla porządku odnotować trzeba, że doręczona organowi nadzoru uchwała Rady Gminy Prószków, zawierała również uzasadnienie, z którego wynikała potrzeba przeprowadzenia konsultacji wymaganych do nadania miejscowości Prószków statusu miasta, przy czym najdogodniejszym wskazywanym terminem, umożliwiającym największą frekwencję i zapewniającym dochowanie terminu, były dni 7 i 8 czerwca 2003 r. Konieczność przeprowadzenia konsultacji w tych dniach, poza względami celowościowymi, argumentowano też względami prestiżowymi, mającymi znaczenie dla właściwego rozwoju i promocji gminy, wywodząc, że przyjęcie tej uchwały z mocą od jej podjęcia nie stanowi – zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych – istotnego naruszenia prawa, gdyż nie przeczy zasadom demokratycznego państwa prawnego. Argumentacja taka powtórzona została w treści skargi.
Odnosząc się do tego poglądu podnieść należy, że konsekwencją ogłoszenia aktu prawnego jest możliwość wywierania określonych w nim skutków prawnych. Wprawdzie powoływany przepis art. 5 dopuszcza możliwość nadawania aktom normatywnym wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, jednak w ocenie Sądu, wyłączenia płynącego z tego przepisu nie można odnieść do okoliczności niniejszej sprawy. Zważyć w szczególności należy, że Trybunał Konstytucyjny w wydawanych orzeczeniach wielokrotnie wskazywał, iż obowiązywanie prawa niepublikowanego, czy obowiązywanie prawa z datą poprzedzającą jego publikację godzi w zasadę lojalności państwa wobec obywateli, zasadę jawności prawa oraz zasadę zaufania do prawa i pewności prawa (np. W. 3/1990, K. 15/91).
Uchwała Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r., nr VIII/62/2003, dotycząca przeprowadzania konsultacji, skierowana jest do wszystkich mieszkańców gminy, którzy z mocy art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) tworzą wspólnotę samorządową, a zatem do osób zamieszkujących i zameldowanych na jej terenie na pobyt stały (zarówno przebywających na terenie gminy, jak i poza nią) oraz osób przebywających na terenie gminy z zamiarem stałego pobytu, określając ich uprawnienie do wyrażania opinii w sprawach żywotnych dla całej społeczności gminnej, wobec czego nadanie tej uchwale mocy wstecznej narusza zarówno zasadę lojalności państwa wobec obywateli, jak i zasadę jawności prawa, a także zasadę zaufania do prawa i pewności prawa, stanowiące kanony państwa prawnego.
Ponadto istotne dla takiej oceny jest również to, że w okresie obowiązywania przepisu art. 5a ustawy Rada Gminy Prószków mogła wielokrotnie skorzystać z możliwości podjęcia uchwały w zakresie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji, czego jednak nie uczyniła. Tym bardziej w tej sytuacji nie może zostać usprawiedliwione działanie polegające na określeniu obowiązywania uchwały od daty jej podjęcia, które ocenić należy jako istotnie naruszające prawo. Na taką ocenę nie może mieć również wpływu podnoszony w uzasadnieniu uchwały wymóg zachowania terminu dla wyczerpania procedury konsultacji, niezbędny dla uzyskania statusu miasta przez miejscowość Prószków.
Oceniając w tym kontekście zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia 27 czerwca 2003 r. należy stwierdzić, że wprawdzie nie doszło do formalnego wszczęcia postępowania nadzorczego, natomiast wynikająca z przytoczonych wyżej przepisów waga ogłoszenia aktu normatywnego oraz jego wejścia w życie pozwala na uznanie, iż w przedmiotowej sprawie naruszone zostały przepisy postępowania, jednak powyższe naruszenie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Podobnie ocenić należy nieprecyzyjność w oznaczeniu adresata rozstrzygnięcia nadzorczego, którym niewątpliwie powinien być Przewodniczący Rady Gminy Prószków.
W tym miejscu przypomnienia wymaga, że zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdzono nieważność całej uchwały, rozciągając skutki niewątpliwego naruszenia prawa, związanego z określeniem daty wejścia w życie spornej uchwały z dniem ogłoszenia, na wszystkie jej postanowienia. Wojewoda w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego ograniczył się wyłącznie do wykazania naruszenia prawa co do tego zapisu, nie wskazał żadnych naruszeń prawa w odniesieniu do pozostałych postanowień uchwały, których nie dopatrzył się również Sąd, oceniając ten akt prawny.
Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że zgodnie z brzmieniem art. 91 ust. 1 powołanej ustawy organ nadzoru jest uprawniony do orzeczenia o nieważności uchwały w całości lub w części.
W związku z tym podzielić należy stanowisko wyrażone w skardze, że w tej sytuacji uzasadnionym było stwierdzenie jedynie nieważności uchwały w części odnoszącej się do § 8.
Przytaczany już wyżej przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych określa termin wejścia w życie aktu normatywnego, stanowiąc, że datą tą jest dzień po upływie czternastu dni od ogłoszenia przepisu, chyba że przewiduje on wyraźnie termin późniejszy. W świetle tego unormowania, w razie stwierdzenia nieważności § 8 in principio uchwały w części określającej wejście w życie z dniem podjęcia, uchwała nie posiadałaby własnych unormowań dotyczących daty wejścia jej w życie i w związku z tym weszłaby w życie po opublikowaniu z uwzględnieniem czternastodniowego vacatio legis, stosownie do powołanej wyżej treści art. 4 ust. 1 tej ustawy,
W ocenie Sądu, skoro zapis § 8 in principio uchwały, określający jej wejście w życie z dniem podjęcia, a zatem z datą wsteczną - co było wyraźną intencją gminy podejmującej uchwałę – istotnie naruszał prawo, mógł podlegać skutecznemu usunięciu przez organ nadzoru w drodze stwierdzenia jego nieważności. W pozostałej części § 8 uchwały, odnoszący się do promulgacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego, nie był dotknięty wadą, a sformułowanie zawarte w § 8 in fine nie warunkowało daty wejścia w życie uchwały od jej ogłoszenia. Przepis § 8 uchwały zawierał zatem dwa wyodrębnione zapisy, które mogły funkcjonować samodzielnie. Z tego względu stwierdzenie nieważności zapisu dotyczącego określenia daty wejścia w życie uchwały nie powoduje bezwzględnej konieczności zakwestionowania zapisu dotyczącego ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego.
W konsekwencji zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze należało zaakceptować jedynie w części odnoszącej się do sprzecznego z prawem zapisu § 8 uchwały Rady Gminy Prószków z dnia 2 czerwca 2003 r., dotyczącego określenia daty wejścia w życie tej uchwały z dniem jej podjęcia i w tym zakresie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę, co orzeczono w pkt 2 wyroku.
W pozostałej części, kwestionując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego i uwzględniając w tej części skargę, w oparciu o przepis art. 148 powołanej wyżej ustawy Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku oparto na przepisie art. 152 tejże ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło