II OZ 42/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Go 760/05 o oddaleniu wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Kierownika do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 15 lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił wniosek skarżącej A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Kierownika do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 15 lipca 2005 r. utrzymującej w mocy decyzję własną z dnia 5 maja 2005 r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez II Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że o prawo pomocy w zakresie całkowitym można ubiegać się w przypadku wykazania braku jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Jak podkreślił Sąd I instancji z wniosku skarżącej nie wynika, aby nie była ona w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniem. We wniosku o przyznanie praw pomocy skarżąca wykazała bowiem stały dochód w wysokości 2100 zł. miesięcznie pożytkowany w całości dwuosobowym gospodarstwie domowym. Z oświadczenia majątkowego zawartego we wniosku wynika, że skarżąca wraz mężem posiadają mieszkanie spółdzielcze oraz garaż i samochód osobowy, ponadto wykazali oszczędności w kwocie 5000 zł. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie Sądu skarżąca A. M. wniosła zażalenie, w którym zarzuca, że Sąd pochopnie ocenił jej sytuację finansową. Skarżąca zarzuciła, że Sąd zwrócił uwagę wyłącznie na ekonomiczną stronę całej sprawy pomijając to, że jest to sprawa trudna, specyficzna, w której należy się skarżącej pomoc a nie szykany ze strony organu, a następnie ze strony Sygn. akt II OZ 42/06 wojewódzkiego sądu administracyjnego. A. M. podniosła, że postanowienie jest krzywdzące, ponieważ Sąd uznał, iż z kwoty 1000 zł., jaka pozostaje skarżącej na życie po opłaceniu niezbędnych wydatków, można ponieść koszty postępowania sądowego oraz koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie. Według skarżącej również zgromadzona kwota oszczędności nie powinna być przez Sąd brana pod uwagę, a "czepianie się tej kwoty, która jest złożona na <>(..) nasuwa przypuszczenie o <>". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania wynika z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a prawo pomocy może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w celu zapewnienia rozpoznania skarg osób, które nie są w stanie uiścić należnych kosztów. Co do zasady, prawo pomocy obejmuje więc osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie w stosunku do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem skarżącej prawa pomocy w tym postępowaniu. Badaniu przez Sąd podlega jednak nie tylko dochód skarżącego, ale także posiadany majątek. Przy ocenie możliwości poniesienia kosztów postępowania znaczenie ma zarówno bieżąca sytuacja skarżącego, jak i możliwość wcześniejszego zgromadzenia odpowiednich środków. Sygn. akt II OZ 42/06 A. M. wraz z mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe osiągają stały dochód w kwocie 2100 zł. Suma ta pozwala na poczynienie oszczędności w celu pokrycia kosztów postępowania sądowego. Ponadto z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada oszczędności, które także mogą stanowić źródło pokrycia kosztów postępowania. Skarżąca posiada zatem wystarczające środki, z których jest w stanie samodzielnie ponieść koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Podkreślenia wymaga fakt, że koszty postępowania sądowego powinny być traktowane na równi z innymi niezbędnymi wydatkami strony, skarżąca traktuje je natomiast jako szczególne, niesłuszne obciążenie. Odrębnie jednak należy wskazać, iż w przypadku uwzględnienia skargi skarżącej przysługuje zwrot niezbędnych kosztów poniesionych w celu dochodzenia swoich praw. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.