II SA/Wa 2204/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2005 r. sprawy ze skargi H. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oddala skargę. Nakazem z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w W., działając na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.), po przeprowadzeniu kontroli, nakazał H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. niezwłocznie wypłacić J. K. kwotę 6.694,08 zł brutto tytułem ekwiwalentu pieniężnego za 48 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. W oparciu o przepis art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podano, że Spółka, będąc pracodawcą J. K., po rozwiązaniu umowy o pracę, nie wypłaciła jej kwoty 6.694,08 zł brutto tytułem ekwiwalentu pieniężnego za 48 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Kwota ekwiwalentu pieniężnego została obliczona przez księgową H. Sp. z o.o. i zaakceptowana przez pracodawcę bez zastrzeżeń w protokole z kontroli z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...]. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji został nadany z uwagi na wymagalność roszczenia i interes społeczny. W odwołaniu od powyższego nakazu, skierowanym do Okręgowego Inspektora Pracy w W., H. Sp. z o.o. wniosła o jego uchylenie oraz wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Spółka podała, że J. K. okazała się nielojalnym pracownikiem, działającym przeciwko interesom pracodawcy, łamiącym w czasie trwania stosunku pracy zakaz konkurencji, co przyczyniło się do powstania po jego stronie szkody. Fakt ten spowodował, że H. Sp. z o.o. nie wypłaciła pracownicy ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 6.694,08 zł brutto za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Powołując się na przepis art. 8 Kodeksu pracy, zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego, pracodawca uznał, że uzasadnionym jest w takiej sytuacji wstrzymanie wypłaty ekwiwalentu. Daleko idąca nielojalność J. K., powodująca straty dla Spółki, jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa. O tym, czy ekwiwalent jest należny, czy też nie, winien zdecydować sąd pracy oceniając przesłanki z art. 8 Kp.. Zdaniem Spółki, wydany nakaz jest nieprawidłowy, albowiem ingeruje w stosunki cywilnoprawne pomiędzy stronami w sposób arbitralny, wkraczając tym samym w materię zastrzeżoną dla sądu. Również nieprawidłowo został nadany nakazowi rygor natychmiastowej wykonalności ze względów społecznych, gdyż w takiej sytuacji nie ma podstaw do wypłaty środków pieniężnych osobie, która swoim działaniem przyczyniła się do utraty miejsc pracy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w W. utrzymał w mocy zaskarżony nakaz wraz z nadanym mu rygorem natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał na prawidłowość ustaleń poczynionych przez Inspektora Pracy oraz na trafność nałożonego na Spółkę obowiązku. Podkreślił, że zgodnie z art. 171 § 1 Kodeksu pracy, w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Wobec stwierdzenia, że ekwiwalent ten nie został wypłacony byłej pracownicy, istniały zatem podstawy do wydania nakazu. W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy w W., interes społeczny uzasadniał również nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję H. Sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie i o zasądzenie kosztów procesu. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisu art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa pracy (art. 171 § 1 Kodeksu pracy), a także naruszenie art. 8 Kp. poprzez uznanie zasadności wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, ponadto naruszenie przepisu art. 7 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych w toku wydawania decyzji oraz naruszenie przepisu art. 108 Kpa. poprzez błędne przyjęcie podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w W. wniósł o jej oddalenie, wskazując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 i art. 21a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.: Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.) w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Nakaz z dnia [...] czerwca 2004r. Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w W. wydany został przez uprawniony organ, w przewidzianej do tego formie oraz w granicach ustawowego umocowania. Analizowany nakaz nie tylko że spełnia wszelkie wymogi formalne, to również znajduje pełne uzasadnienie w ustaleniach kontroli dokonanej w H. Sp. z o.o.. Z ustaleń tej kontroli - co jest niesporne - wynika, że Spółka, po rozwiązaniu stosunku pracy z J. K., nie wypłaciła jej ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wysokości 6.694,08 zł brutto. Prawo pracownika do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w całości lub części urlop wypoczynkowy powstaje w dniu rozwiązania umowy o pracę - zdarzenia uniemożliwiającego realizację prawa do urlopu wypoczynkowego w naturze (art. 171 § 1 Kodeksu pracy). W tym też dniu prawo do urlopu w naturze przekształca się w jego pieniężny ekwiwalent. Ekwiwalent przysługuje za urlopy nieprzedawnione w chwili powstania do niego prawa. Zatem niewypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w dniu rozwiązania umowy o pracę stanowi naruszenie przepisu art. 171 § 1 Kp.. W takiej sytuacji jak niniejsza, organ administracji wydaje nakaz (decyzję) celem urzeczywistnienia obowiązku pracodawcy wynikającego z naruszenia przepisów prawa pracy i nie bada, dlaczego pomimo rozwiązania stosunku pracy nie nastąpiła wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Nawet podniesiony w takich okolicznościach przez pracodawcę zarzut złamania zakazu konkurencji i nielojalności pracownika, nie może spowodować odstąpienia organu PIP od wykazania stwierdzonych naruszeń i wydania decyzji. Klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego, określona w art. 8 Kp., na którą powołuje się skarżąca Spółka, nie może modyfikować przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, nie może również wyłączać ich stosowania. O tym, czy doszło do złamania zakazu konkurencji rozstrzyga bowiem właściwy sąd, nie zaś organ administracji, ani tym bardziej zainteresowany w sprawie pracodawca. Podniesiony przez H. Sp. z o.o. zarzut nielojalności J. K. jako pracownika i w konsekwencji świadome wstrzymanie przez Spółkę wypłaty wspomnianego ekwiwalentu przybiera, w ocenie Sądu, formę swoistego "potrącenia", co jednoznacznie wskazuje na naruszenie treści art. 171 § 1 Kp.. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym nie znajdują zastosowania zasady współżycia społecznego. Przepisy art. 6 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) wykluczają stosowanie zasad współżycia społecznego w postępowaniu administracyjnym, tym bardziej, że zasady współżycia społecznego nie mogą stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej i skargi sądowej, nie mogą modernizować i modyfikować przepisów materialnego prawa administracyjnego oraz nie mogą stanowić dyrektywy wykładni przepisów prawa materialnego stosowanych w trybie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 1984 r. sygn. SA/Po 1028/84). Toteż zarzuty Spółki, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 7 Kpa. należy uznać za całkowicie bezpodstawne. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli zaskarżonych aktów organów administracji państwowej z punktu widzenia ich celowości, słuszności czy zgodności z zasadami współżycia społecznego. Stąd też należy uznać za nieuzasadniony zarzut skarżącej, że decyzje w sprawie zostały wydane z obrazą art. 8 Kp.. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że nakazowi nieprawidłowo został nadany rygor natychmiastowej wykonalności ze względów społecznych. Stosownie do treści art. 108 § 1 Kpa. decyzji, od której przysługuje odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Niewątpliwie interes społeczny polega także na czuwaniu nad ochroną praw pracownika, który współtworzy grupę ludności jaką są pracownicy. Z kolei, jeśli interes jednostki czy grupy mieści się w interesie społecznym, to dobro tej jednostki czy też grupy leży również w interesie społecznym. Konkludując, podmiot, wobec którego stwierdzono naruszenie przepisów prawa pracy i do którego została skierowana decyzja (nakaz), ma obowiązek zastosowania się do jej treści oraz poinformowania odpowiedniego organu Państwowej Inspekcji Pracy o jej realizacji z upływem terminów określonych w decyzji - art. 21c powołanej na wstępie ustawy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.