II SA/Kr 1435/25

WyrokWSA w Krakowie2026-03-20

Skład orzekający: Joanna Człowiekowska, Agnieszka Nawara-Dubiel, Joanna Tuszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod inwestycję drogową powinno zostać powiększone o 5% na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, jeśli właściciel nie czynił przeszkód w korzystaniu z nieruchomości, mimo braku formalnego protokołu zdawczo-odbiorczego lub oświadczenia o wydaniu nieruchomości, a inwestycja nie została jeszcze rozpoczęta?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa powiększenia odszkodowania o 5% na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej była niezasadna. Właściciel, nie czyniąc przeszkód w korzystaniu z nieruchomości, spełnił przesłanki do uzyskania powiększonego odszkodowania, nawet jeśli nie złożył formalnych oświadczeń, a inwestycja nie została jeszcze rozpoczęta, ponieważ kluczowe jest faktyczne umożliwienie inwestorowi korzystania z nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za działkę przejętą pod inwestycję drogową. Po wydaniu decyzji ZRID i ustaleniu wstępnego odszkodowania, organ odwoławczy uchylił decyzję z powodu konieczności pozyskania nowego operatu szacunkowego. Kolejne decyzje organów ustalały odszkodowanie, odmawiając jednocześnie jego powiększenia o 5% na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Skarżący kwestionował wysokość odszkodowania oraz odmowę jego powiększenia, zarzucając błędy w operacie szacunkowym i nieuwzględnienie kontroperatu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego w zakresie, w jakim utrzymywała w mocy pkt 2 decyzji organu I instancji (dotyczący odmowy powiększenia odszkodowania o 5%) i zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz Ł. S. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2026 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 marca 2025 r. znak WS-VI.7570.1.276.2024.PC w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy pkt 2 decyzji organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz Ł. S. kwotę 558 (pięćset pięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 1435/25 UZASADNIENIE Prezydent Miasta Krakowa decyzją nr 12/6740.4/2022 z 31 marca 2022 r., znak: AU-01-6.6740.4.11.2020.APS, zezwolił na realizację inwestycji drogowej "Rozbudowa ul [...] w Krakowie na odcinku do budynku nr [...] do ul [...] wraz ze skrzyżowaniem [...] (...)", w efekcie czego działka nr [...] o pow. 0,0019 ha obr. [...] jedn. ewid. P. stała się własnością gminy (dalej: "decyzja ZRID"). Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 22 września 2023 r., znak: GS-15.6821.188.2022.NG, wydaną w oparciu o operat z 15 grudnia 2022 r., ustalił na rzecz Ł. S. odszkodowanie za prawo własności tej działki (12218 zł) bez powiększania go na podstawie art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej: "specustawa"). Wojewoda Małopolski decyzją z 12 lutego 2024 r., znak: WS-VI.7570.1.145.2023.PC – wydaną po rozpatrzeniu odwołania Ł. S., przedkładającego kontroperat z 18 października 2023 r., z którego wynika, że kwota odszkodowania po powiększeniu na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy powinna wynieść 25620 zł – orzekł kasatoryjnie z uwagi na konieczność pozyskania aktualnego operatu szacunkowego, wskazując przy tym, że w kontroperacie nieruchomości porównawcze nie są podobne do nieruchomości wycenianej (bardzo małej, wydzielonej z działki nr [...] o pow. 0,1017 ha), konieczność powiększenia odszkodowania nie została wykazana, a podstawy prawnej do doliczenia kosztów kontroperatu i odsetek za opóźnienie (w wydaniu decyzji) nie ma. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 21 października 2024 r., znak: GS-15.6821.188.2022.NG, wydaną na podstawie m.in. na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4f i ust. 5 specustawy (Dz. U. z 2024 r. poz. 311) w oparciu o operat z 18 kwietnia 2024 r., ustalił na rzecz Ł. S. odszkodowanie za prawo własności tej działki (18599 zł, w tym grunt: 863,82 zł za mkw., tj. 16413 zł oraz składnik roślinny: 2186 zł) bez powiększania go na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy. Wojewoda Małopolski decyzją z 31 marca 2025 r., znak: WS-VI.7570.1.276.2024.PC, wydaną po rozpatrzeniu odwołania Ł. S., utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że operat może stanowić dowód. Przy wycenie gruntu działki przeznaczonej w całości pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (MN) biegły wykorzystał podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej i określił wartość na podstawie 14 cen transakcyjnych nieruchomości o takim przeznaczeniu na terenie jednostki ewidencyjnej K. , które zostały wyczerpująco opisane (str. 14-15) po uwzględnieniu atrybutów mających wpływ na wartość tego typu nieruchomości: lokalizacja (waga 25%), otoczenie (20%), dostęp, dojazd do nieruchomości (15%), parametry inwestycyjne działki (20%), dostęp do mediów (10%) oraz ograniczenia (10%) i skorygowaniu otrzymanej ceny średniej za pomocą stosownych współczynników odnoszących się do tych atrybutów. Biegły wskazał, że zasada korzyści nie ma zastosowania wobec niższej cenności nieruchomości drogowych. Prawidłowo oszacował też jedną szt. grabu tzw. metodą bydgoską. Organ odwoławczy stwierdził, że dowodu nie może stanowić kontroperat, w którym – w oparciu o bazę 26 transakcji nieruchomościami o przeznaczeniu pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z terenu jednostki ewidencyjnej i metodę korygowania ceny średniej – uzyskano wartość 24400 zł (w tym grunt: 1253,96 zł za mkw., tj. 24000 zł oraz składnik roślinny: 400 zł). Nieruchomości porównawcze nie są podobne, skoro mają od 322 do 20230 mkw. i w ogromnej większości mogą być swobodnie zabudowane zgodnie z przeznaczeniem jednym bądź wieloma budynkami jednorodzinnymi, podczas gdy na spornej nieruchomości wszelka tego typu zabudowa jest wykluczona z racji m.in. jej bardzo małej powierzchni. Jest tak mimo wprowadzenia cechy rynkowej "powierzchnia działki" o wadze 15%. Korekta wartości w aspekcie tej cechy powoduje jeszcze większe zniekształcenie wyniku wyceny i jej całkowitą niemiarodajność. Autorka najwyższą ocenę w trójstopniowej skali przyznaje bowiem nieruchomościom o powierzchni poniżej 2000 mkw., a tym samym również spornej nieruchomości. O ile logicznym jest, że nieruchomości przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną o powierzchni 1000 mkw. mogą być cenniejsze od tych o powierzchni powyżej 3000 mkw., to jednak bez wiedzy specjalistycznej można stwierdzić, że nie dotyczy to działek o powierzchni bardzo małej, na których jakakolwiek tego typu zabudowa jest po prostu niemożliwa. Nie może mieć w tym przypadku decydującego znaczenia fakt wydzielenia z większej działki (1017 mkw.), bo chodzi o stan, do którego doszło w wyniku podziału nieruchomości. W kwestii powiększenia odszkodowania (art. 18 ust. 1e specustawy) organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy nie ma dowodu wydania nieruchomości w terminie (do 6 czerwca 2022 r.). Mimo twierdzeń zawartych już w poprzednim odwołaniu ("Wielokrotnie podkreślałem w pismach dotyczących decyzji ZRID i wyceny działki, że działkę udostępniam i w związku z tym przysługuje mi dodatkowe 5% wartości nieruchomości") strona dotychczas nie przekazała konkretnych informacji w tym przedmiocie. Nie było tu konieczne sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego, bo wystarczyłaby jakakolwiek udokumentowana aktywność wskazująca na wolę wydania nieruchomości w wymaganym terminie (np. pismo o zamiarze wydania działki, złożenie ustnego oświadczenia utrwalonego w protokole przyjęcia strony itp.). Jakkolwiek dopuszczono możliwość powiększenia odszkodowania także przy tzw. dorozumianym wydaniu (braku czynienia przeszkód), to jednak tylko wtedy, gdy w terminie inwestor faktycznie przejął nieruchomość. W kwestii doliczenia odsetek organ odwoławczy wskazał, że przepisy nie pozwalają na wydanie decyzji o odsetkach za opieszałość w wydaniu decyzji odszkodowawczej (istotna jest ostateczność decyzji odszkodowawczej, a nie o ostateczność decyzji ZRID). W ocenie organu odwoławczego nie sposób twierdzić, że odszkodowanie nie uwzględnia obecnych uwarunkowań rynkowych, bo wartość gruntu jest wyższa o ponad 30%, a wartość składnika roślinnego o ponad 40% (względem operatu, którego aktualność nie została potwierdzona). W skardze Ł. S. wniósł o uchylenie decyzji, zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wartości nieruchomości, zarzucając przy tym naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa przez oparcie się na operacie z błędnymi założeniami i wadliwą metodologią porównawczą oraz zignorowanie kontroperatu. W uzasadnieniu skargi podniósł, że to, że w kontroperacie niektóre działki były znacząco większe, nie pozbawia ich cechy podobieństwa. W operacie (sporządzonym po zobaczeniu kontroperatu) wartość nieruchomości jest odrobinę mniej zaniżona, ale nie znaczy to jeszcze, że został on sporządzony prawidłowo. Zdaniem skarżącego należy wziąć pod uwagę fakt, że przed podziałem i wywłaszczeniem działka była większa (0,1017 ha), a przez podział i wywłaszczenie straciła wartość (planowany budynek usługowy będzie musiał być mniejszy, bo odstęp od działki będzie liczony nie od końca działki nr [...], ale od granicy działki nr [...] i nr [...]). Skarżący podkreślił, że należy mu się dodatkowe 5% odszkodowania (ustawił ogrodzenie w taki sposób, aby nie obejmowało działki nr [...] i każdy inwestor miał do niego pełny dostęp; nie powinien być stratny tylko dlatego, że gmina nie interesuje się własnością i nie planuje robót budowlanych). W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli jest decyzja ustalająca odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod realizację inwestycji drogowej. Wobec faktu, że przejęcie to nastąpiło w wyniku wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, materialnoprawne kwestie ustalania wysokości odszkodowania są normowane w szczególności przez art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311), dalej zwanej specustawą drogową. Zgodnie z art. 12 ust. 4a tej ustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości lub ich części, które z dniem, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W myśl art. 12 ust. 5 specustawy drogowej do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Z ostatniego z powołanych przepisów (art. 18 ust. 1 specustawy drogowej) wynika, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17, 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3)w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. Stosownie do treści art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399), dalej zwanej u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, co jest konsekwencją art. 7 u.g.n., według którego "Jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w przepisach rozdziału 1 działu V." Rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego (art. 156 ust. 1 u.g.n.). Zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n. wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Dane wykorzystywane przy szacowaniu wartości nieruchomości określone są w art. 155 u.g.n. W niniejszej sprawie skarżący kwestionuje zarówno samą wysokość ustalonego odszkodowania, jak i fakt odmowy powiększenia tego odszkodowania o 5% w trybie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Zdaniem Sądu zarzuty skargi dotyczące ustalenia wysokości odszkodowania i w konsekwencji zarzuty do sporządzonego w tym celu operatu szacunkowego są nieuzasadnione. Uzasadnione natomiast okazały się zarzuty dotyczące kwestii odmowy powiększenia odszkodowania z tytułu dobrowolnego wydania nieruchomości. W pierwszej kolejności wskazać zatem należy, że dobór nieruchomości porównawczych, czy wybór cech rynkowych mających wpływ na zróżnicowanie cen transakcyjnych, należy do rzeczoznawcy majątkowego, którego pozycja prawna zbliżona jest do statusu osoby zaufania publicznego. Czynności, których dokonuje rzeczoznawca majątkowy, polegające na wycenie nieruchomości wymagają wiedzy specjalistycznej, której organ administracyjny nie posiada. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w judykaturze (prezentowane również w zaskarżonej decyzji), że o wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości decyduje rzeczoznawca majątkowy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Po 853/21). Do zakresu wiadomości specjalnych należy dobór nieruchomości podobnych do porównań. Zdefiniowanie rynku, w tym jego obszaru, to również wiedza specjalna o charakterze ekonomicznym, a nie prawnym (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 3/18). W sytuacji, kiedy wartość nieruchomości jest określana przez biegłego, zastrzeżenia do wyceny i wkraczanie w wiadomości specjalne przez podmiot, który nie dysponuje odpowiednimi kwalifikacjami w tej materii, nie może zasługiwać na uwzględnienie. Organ powinien jedynie dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać np. czy został sporządzony przez osobę uprawnioną, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy nie zawiera niejasności, pomyłek bądź innych braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Podobnie w tym przypadku kształtuje się rola sądu administracyjnego – powinien on ocenić czy operat jest sporządzony zgodnie z wymaganiami prawa, czy jest logiczny, spójny, zrozumiały; jednakże nie jest uprawniony do kwestionowania czy kontrolowania wiadomości specjalnych rzeczoznawcy majątkowego. W kontrolowanym postępowaniu operat szacunkowy spełnia wszystkie niezbędne wymagania. Biegły dokonał analizy rynku nieruchomości gruntowych podobnych do nieruchomości wycenianej według przeznaczenia komunikacyjnego oraz według przeznaczenia pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, celem ustalenia czy są podstawy do zastosowania tzw. zasady korzyści – i w wyniku przeprowadzonej analizy stosowanie tej zasady wykluczył. Obie analizy (według przeznaczenia komunikacyjnego oraz według przeznaczenia pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej) są rzetelne, dobór nieruchomości podobnych jest logiczny, każda z nieruchomości została opisana. Biegły odniósł się także do uwag złożonych przez skarżącego do operatu szacunkowego. Sąd nie ma żadnych podstaw aby kwestionować operat szacunkowy stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Co więcej, zdaniem Sądu, odmowa potwierdzenia aktualności pierwszego operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 15 grudnia 2022 r., (ze względu na upływ 12 miesięcy od jego sporządzenia) przez rzeczoznawcę majątkowego, świadczy o jego rzetelnym podejściu do wykonywanych czynności. Stwierdził bowiem wówczas, że nastąpiły istotne zmiany poziomu cen nieruchomości, W tym miejscu odnieść się należy do tego, że skarżący w toku postępowania przedstawił operat sporządzony na jego własne zlecenie, gdzie wartość nieruchomości wyszacowana została inaczej (wyżej) niż wartość wyszacowana przez biegłego powołanego przez organ. Zgodnie z art. 157 u.g.n., oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia zawarcia umowy o dokonanie tej oceny, mając na względzie następujące zasady: 1) organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych wyznacza zespół oceniający w składzie co najmniej 2 rzeczoznawców majątkowych; 2) w ocenie nie mogą brać udziału rzeczoznawcy majątkowi, wobec których zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego lub inne przesłanki, które mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. (ust. 1) Sporządzenie przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny tej samej nieruchomości w formie operatu szacunkowego nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, o którym mowa w ust. 1. (ust. 2) Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku rozbieżnych operatów szacunkowych określających wartość tej samej nieruchomości dla tożsamego celu wyceny (ust. 4). Jeżeli więc strona w toku prowadzonego postępowania zapoznała się z operatem i uważała, że jest on wadliwy, to powinna wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę jego prawidłowości, a po jej uzyskaniu przedłożyć ten dowód organowi, co umożliwiłoby podważenie wiarygodności operatu sporządzonego na zlecenie organu i ewentualne podjęcie z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności. W sytuacji gdy organ nie powziął wątpliwości co do operatu, inicjatywa wystąpienia do organizacji rzeczoznawców należy do strony. O potrzebie zewnętrznej weryfikacji operatu, o jakiej mowa w art. 157 ust. 1 u.g.n., decyduje nie stanowisko strony, lecz powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości, co do prawidłowości jego sporządzenia (por. Wyrok WSA w Gliwicach z 13.02.2026 r., II SA/Gl 1369/25, LEX nr 4034080). Jeśli zaś chodzi o przyczynę, dla której decyzja Wojewody Małopolskiego został częściowo uchylona, to wskazać należy co następuje. W niniejszej sprawie, przejęta na rzecz Gminy Miejskiej Kraków nieruchomość stanowiąca poprzednio własność skarżącego (działka nr [...]) ma szczególną konfigurację. Jest to niewielka, bardzo wąska działka (o łącznej powierzchni 19 m2), położona wzdłuż frontu działki nr [...], która pozostaje własnością skarżącego. Działka skarżącego jest ogrodzona, a działka objęta niniejszym postępowaniem leży i zawsze leżała poza tym ogrodzeniem, stanowiąc de facto część pobocza istniejącej drogi. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przesłanki uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania są spełnione również wtedy, gdy bez czynienia przeszkód przez byłego właściciela nieruchomości dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi. Zwraca się przy tym uwagę, że przepisy analizowanej ustawy nie przewidują żadnej szczególnej formy wydania nieruchomości. W szczególności nie jest wymagane sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego ani złożenie jednostronnego oświadczenia woli o przekazaniu nieruchomości. Również bierne zachowanie polegające na zaprzestaniu wykonywania uprawnień właścicielskich oznaczać może przekazanie władztwa faktycznego. Poza tym, co istotne, powyższe uprawnienie wynika z ustawy szczególnej, a jego zadaniem jest motywacyjne oddziaływanie na strony postępowania tak, by sprawniej zakończyła się cała procedura wywłaszczeniowo- odszkodowawcza. (por. NSA w wyroku z dnia 12.11.2025 r., sygn. I OSK 51/24). W orzecznictwie wskazuje się również co do zasady, że pod pojęciem wydania nieruchomości w rozumieniu art. 18 ust. 1e specustawy drogowej rozumieć należy podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczasowego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim rozporządzania rzeczą. W niniejszej sprawie, skarżący - były właściciel nieruchomości przejętej przez Gminę Kraków, nie czynił żadnych przeszkód w korzystaniu z działki nr [...]. W aktach sprawy nie ma żadnych dowodów na to, żeby inwestor miał jakiekolwiek trudności z objęciem tej nieruchomości w posiadanie, dysponowaniem nią, czy też prowadzeniem na niej inwestycji; co więcej nie ma też dowodów na to, że działania takie w ogóle próbował podejmować. Skarżący nie złożył co prawda inwestorowi żadnych szczególnych formalnych oświadczeń w tym zakresie, ale w tej konkretnej sprawie nie były one zdaniem Sądu niezbędne, właśnie ze względu na to, że ogrodzenie działki która pozostała własnością inwestora nie obejmuje działki przejętej na własność Gminy Kraków, jest to nieruchomość powszechnie dostępna i taka była również przed jej przejęciem na własność przez Gminę Kraków. Stanowisko, zgodnie z którym wywłaszczony nie musi składać formalnych oświadczeń o wydaniu nieruchomości, tylko wówczas gdy inwestor rozpoczyna bez przeszkód roboty budowlane przed upływem 30 dni od dnia kiedy decyzja stała się stateczna (lub w innym terminie wskazanym w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej) jest zdaniem Sądu w niniejszej sprawię o tyle chybione, że inwestycja do tej pory nie została rozpoczęta. Gdyby przyjąć taką koncepcję, to powiększenie odszkodowania zależałoby głównie od tego, kiedy inwestor rozpocznie roboty budowlane, na co wywłaszczony nie ma przecież żadnego wpływu. Końcowo wskazać należy, że Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego o powołanie biegłego celem sporządzenia nowego operatu szacunkowego, albowiem zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny nie może zatem prowadzić dowodu z opinii biegłych, nadto, jak już wyżej wskazano, prawidłowość sporządzenia operatu szacunkowego nie budzi żadnych wątpliwości Sądu. Z uzasadnienia wniosku wynika także, że zdaniem skarżącego operat z dnia 18 kwietnia 2024 r. nie może stanowić już podstawy orzekania przez Sąd, albowiem minął dwunastomiesięczny termin jego aktualności. Wyjaśnić zatem należy, że decyzja organu II Instancji wydana została w dniu 31 marca 2025 r. a zatem przed upływem 12 miesięcy od dnia sporządzenia operatu szacunkowego. Sąd administracyjny jedynie kontroluje administrację, zatem kontroluje prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postępowania administracyjnego, według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie zaś na dzień orzekania przez Sąd. Ponieważ operat i tym samym wysokość odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Gminy Miejskiej Kraków okazały się prawidłowe, to wystarczające było jedynie uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego w takim zakresie, w jakim utrzymywała ona w mocy decyzję organu i Instancji o odmowie powiększenia odszkodowania o 5%. Powiększenie tego odszkodowania jest wyłącznie operacją matematyczną, nie wymagającą sporządzania nowego operatu. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku, na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. W pkt. II wyroku orzeczono o kosztach na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzoną kwotę składa się 558 zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło