III FZ 47/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 370/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 marca 2025 r., nr 2201-IEW.4263.49.2024 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2) zwrócić A. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. Postanowieniem z 4 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 370/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odrzucił wniosek A. S. (dalej: "strona", "skarżąca") o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z 31 lipca 2025 r. poinformowano Skarżącą o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 2 września 2025 r. godz. 12.30, sala nr 3. W zawiadomieniu zawarto pouczenie, że w przypadku oddalenia skargi uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Strona nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wyrok stał się prawomocny od dnia 3 października 2025 r., co stwierdzono postanowieniem z 9 października 2025 r. Postanowieniem z 10 października 2025 r. WSA w Gdańsku umorzył postępowanie zażaleniowe w sprawie z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na uprawomocnienie się wyroku. Odpis postanowienia doręczono Skarżącej dnia 16 października 2025 r. Pismem nadanym 22 października 2025 r. Skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu powołała się na nagłą chorobę (zabieg i gorączkę). Wyjaśniła, że z uwagi na biopsję wykonaną 28 sierpnia 2025 r. była w okresie rekonwalescencji i złego stanu ogólnego, co uniemożliwiło jej podjęcie czynności w terminie. W okresie biegu terminu nastąpiło istotne pogorszenie samopoczucia i zdrowia psychicznego (ciężka [...], [...]). Ponadto Sąd nie powiadomił jej o wyroku, a informacja o jego uprawomocnieniu dotarła do niej wraz z postanowieniem, doręczonym 16 października 2025 r. Podniosła dodatkowo, że sprawuje stałą, całodobową opiekę nad dorosłą córką z orzeczonym poziomem wsparcia 95/100 pkt, co w tym okresie było dodatkową, obiektywną przeszkodą. Końcowo wskazała, że wniosek złożyła w terminie 7 dni od powzięcia wiedzy o skutkach jej zaniechania, tj. od dnia 16 października 2025 r. Do wniosku załączyła dokumentację medyczną. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu WSA w Gdańsku wskazał, że z uwagi na to, że Sąd wydał na posiedzeniu jawnym wyrok oddalający skargę w dniu 2 września 2025 r., to wyrok ten nie podlegał doręczeniu z urzędu. Skarżąca zatem miała obowiązek wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie siedmiu dni od wydania tego orzeczenia. Z powyższego wynika, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał 9 września 2025 r. gdyż Skarżąca zapoznała się z zawiadomieniem o terminie rozprawy. Z tego względu WSA w Gdańsku przyjął, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie upływał 16 października 2025 r., a więc 7 dni liczonych od 10 października 2025 r. Natomiast Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu złożyła 22 października 2025 r., tj. z uchybieniem ww. terminu. W konsekwencji jej wniosek należało odrzucić. Skarżąca wystąpiła z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że Sąd błędnie przyjął, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął 16 października 2025 r. W rzeczywistości, przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero, gdy Skarżąca powzięła wiedzę o skutkach swojego zaniechania, tj. wraz z doręczeniem postanowienia WSA o umorzeniu postępowania zażaleniowego w dniu 16 października 2025 r. Złożenie wniosku 22 października 2025 r. nastąpiło z zachowaniem terminu 7 dni od ustania przyczyny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć (por. postanowienie NSA z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 227/18). Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie zaś od daty ustania przyczyny uchybienia np. w przypadku choroby od jej zakończenia (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 20/11). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu stwierdził, że nie spełnia on wymogu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. (tj., że został złożony po upływie terminu), dlatego też podlega odrzuceniu, stosownie do art. 88 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesione zażalenie zasadnie wskazuje na błędne ustalenia Sądu I instancji w tym zakresie. Jak wynika z uzasadnienia prawnego zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji w pierwszej kolejności ustalił datę upływu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając na uwadze art. 141 § 2 p.p.s.a. w realiach sprawy skarżąca miała obowiązek wystąpienia ze stosownym wnioskiem w terminie 7 dni od dnia wydania wyroku oddalającego jej skargę na posiedzeniu jawnym tj. od 2 września 2025 r. Jak słusznie więc wskazał Sąd wojewódzki, termin ten upływał 9 września 2025 r. Następnie WSA stwierdził, że: "Z tego względu należało przyjąć, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie upływał 16 października 2025 r., a więc 7 dni liczonych od 10 października 2025 r. Natomiast Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu złożyła 22 października 2025 r., tj. z uchybieniem ww. terminu." Ta konkluzja Sądu I instancji w zakresie ustalenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie zasługuje już na aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd wojewódzki w żaden sposób nie wskazał, na jakiej podstawie faktycznej przyjął datę 10 października 2025 r. jako datę początkową ustania przyczyny uchybienia terminu przez Skarżącą i od której to daty rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. WSA w Gdańsku nie zaznaczył również jaki widzi związek pomiędzy datą 10 października 2025 r. a datą 9 września 2025 r. tj. datą upływu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brakuje więc odpowiednich i wyczerpujących wyjaśnień Sądu I instancji w tym zakresie. Lakoniczność i niespójność zaskarżonego postanowienia przemawia zatem za jego uchyleniem. WSA nie odniósł się również do twierdzeń skarżącej, która wnosząc o przywrócenie terminu podniosła, że składa wniosek z zachowaniem siedmiodniowego terminu, albowiem należy go liczyć od 16 października 2025 r. tj. od daty doręczenia odpisu postanowienia WSA w Gdańsku z 10 października 2025 r. o umorzeniu postępowania zażaleniowego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na uprawomocnienie się wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza przy tym, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu WSA w Gdańsku dokładnie wyjaśni w uzasadnieniu postanowienia dlaczego konkretną datę przyjmuje za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i ustali wówczas, czy wniosek z 22 października 2025 r. został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Jeżeli Sąd I instancji nie dopatrzy się spóźnienia wystąpienia z wnioskiem przez skarżącą, wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać rozpoznany merytorycznie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r., poz. 1427).